"Chúng ta đang bước vào thời kỳ công nghiệp, nơi toán học trở nên phổ biến, có những thứ mới mẻ thú vị có thể xảy ra, nhưng một số điều lãng mạn đang bị mất đi", GS Terence Tao, chuyên gia toán học nổi tiếng tại Đại học California, Los Angeles (UCLA) chia sẻ trong postcast Numberphile cuối tuần qua.
Nhà toán học Terence Tao. Ảnh: Adelaide Now
Theo GS Tao, toán học đang dần mất đi sự đặc trưng vốn có với những cá nhân xuất sắc có thể dành nhiều năm theo đuổi một bài toán. Ông nhắc đến nhà toán học người Anh Andrew Wiles từng dành 7 năm sống cô lập trên gác mái để giải một phương trình khó duy nhất.
"Trước đây, tìm ra lời giải cho một bài toán khó đòi hỏi kiến thức, kinh nghiệm và quá trình nghiên cứu kéo dài. Còn ngày nay, AI có thể tạo ra một loạt những chứng minh trong thời gian ngắn", ông nói.
Theo chuyên gia của UCLA, công nghệ giúp đẩy nhanh tiến độ nghiên cứu, nhưng việc chạy theo số lượng định lý được chứng minh, hiệu suất và thành tích công bố có nguy cơ làm suy giảm khả năng hiểu bản chất vấn đề. AI cũng khiến cộng đồng lo ngại về nguồn bài toán dành cho nghiên cứu sinh và nhà khoa học trẻ, khi các hệ thống có thể giải quyết hàng loạt vấn đề vốn được dùng để đào tạo thế hệ nghiên cứu tiếp theo.
"Tình trạng này giống như sự chuyển đổi từ thời kỳ thiếu sang dư thừa thực phẩm tổng hợp: nguồn cung tăng nhưng giá trị và trải nghiệm không còn như trước", ông tiếp tục.
Cũng theo GS, thách thức lớn nhất không đơn giản là AI có thể giải được bao nhiêu bài toán, mà là làm thế nào để con người tiếp tục hiểu, kiểm chứng và kiểm soát những kết quả do máy tạo ra. Từ đó, ông đề xuất cộng đồng toán học chuyển sang các dự án hợp tác, duy trì việc học và thực hành học theo phương pháp truyền thống trước khi phụ thuộc vào công cụ AI.
Nhận định của GS Terence Tao được đưa ra trong bối cảnh AI có thể tìm ra lời giải nhanh chóng cho hàng loạt bài toán hóc búa - điều mà giới chuyên gia dành nhiều năm chưa có đáp án. Đầu tháng 10, OpenAI công bố 722 bản thảo chứa 372 kết quả toán học, tuyên bố đạt tiến triển ở hàng trăm bài toán mở. Tuy nhiên, chỉ một ngày sau, công ty phải rút lại ba bản thảo do phát hiện lỗi sai, đồng thời chỉnh sửa 14 bản thảo khác.
Theo Business Insider, nhiều nhà toán học chỉ trích tốc độ và quy mô công bố này, cho rằng kết quả cần được kiểm chứng cẩn trọng, giải thích rõ ràng và ghi nhận đúng đắn các công trình đi trước. Hiệp hội Toán học Nhân văn với hơn 800 thành viên cũng ra thông báo phản đối, nói việc này thực tế không thúc đẩy toán học tiến lên, thậm chí kêu gọi tẩy chay OpenAI. Tháng 9, 25 nhà toán học từng nhận Huy chương Fields cùng ký vào thư ngỏ, lập luận rằng việc "xả" hàng loạt nghiên cứu toán học có thể gây tổn hại cho lĩnh vực, làm xáo trộn quá trình nghiên cứu và truyền thụ kiến thức.
Trong khi đó, một số chuyên gia nhận định những công ty như OpenAI làm gián đoạn công việc của các nhà toán học trẻ. "Toàn bộ chương trình nghiên cứu của chúng tôi đã bị xóa sổ do việc họ đổ rác bừa bãi", GS Tristan Buckmaster tại Đại học New York nói với CNBC đầu tháng 10, sau khi OpenAI công bố kết quả giải toán.
"Chúng tôi hướng đến tương lai, nhưng không biết đến khi học xong tiến sĩ, liệu còn chỗ học sau đại học hay không", Caiman Moreno-Earle, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Viện Công nghệ California (Caltech), nói với Business Insider.
Terence Tao sinh năm 1975 tại Australia, là nhà toán học nổi tiếng với nghiên cứu trải rộng từ lý thuyết số, giải tích điều hòa đến phương trình đạo hàm riêng. Ông bộc lộ năng khiếu toán học từ lúc 2 tuổi khi đã dạy toán và tiếng Anh cho người anh 5 tuổi, tham gia cuộc thi toán quốc tế ở tuổi 11 và nhận bằng tiến sĩ tại Đại học Princeton năm 20 tuổi. Ông cũng nhận Huy chương Fields năm 2006, giải thưởng được ví như Nobel Toán học, khi mới 31 tuổi.
Bảo Lâm tổng hợp
- Sau toán học, AI có thể chinh phục những đỉnh cao mới