Phát biểu tại buổi lễ, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Đặng Sỹ Mạnh nhấn mạnh, sự ra đời của Ban là dấu mốc quan trọng, có thể coi là “một ngày sẽ đi vào lịch sử của Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam”.
Theo quyết định bổ nhiệm, ông Lê Đình Hà, nguyên Giám đốc Công ty cổ phần Đường sắt Sài Gòn, giữ chức Trưởng Ban Phát triển tài sản và TOD đường sắt. Các Phó Trưởng ban gồm bà Phạm Thị Huế và các ông Phạm Thanh Tùng, Nguyễn Trọng Hiếu.
Theo Quyết định số 1583/QĐ-ĐS, Ban Phát triển tài sản và TOD đường sắt là đơn vị tham mưu, giúp việc Hội đồng thành viên, Chủ tịch Hội đồng thành viên và Ban Tổng Giám đốc Tập đoàn trong công tác quản lý, đầu tư, phát triển và khai thác thương mại quỹ đất, tài sản của Tập đoàn.
Ban có nhiệm vụ chủ trì xây dựng danh mục, chiến lược và kế hoạch khai thác tài sản; hướng dẫn, giám sát các đơn vị trực thuộc nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản, gia tăng nguồn thu ngoài vận tải. Đồng thời, nghiên cứu, đề xuất quy hoạch và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), gắn với phát triển thương mại, dịch vụ tại các nhà ga và khu vực phụ cận.
Bên cạnh đó, Ban thực hiện nghiên cứu, chuẩn bị các dự án đầu tư; tìm kiếm, đàm phán với đối tác, nhà đầu tư; xây dựng mô hình hợp tác, liên doanh, liên kết để khai thác tiềm năng tài sản đường sắt. Ban cũng được giao quản lý phát triển kinh doanh các sản phẩm, dịch vụ thương mại và thực hiện đầu tư, vận hành, khai thác hạ tầng viễn thông trong phạm vi được phân công.
Việc thành lập Ban không chỉ nhằm kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu quả quản trị tài sản mà còn thể hiện định hướng chuyển từ quản lý, bảo toàn tài sản sang chủ động khai thác, phát triển và tạo lập các giá trị kinh tế mới từ nguồn lực đường sắt.
Theo định hướng của Tập đoàn, phát triển tài sản và TOD sẽ trở thành một trong những trụ cột quan trọng, cùng với các lĩnh vực hạ tầng, vận tải và công nghiệp. Đây cũng là hướng đi được nhiều quốc gia có hệ thống đường sắt phát triển chú trọng, với quan điểm sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, tài sản và không gian nhà ga để tạo thêm nguồn thu, tái đầu tư cho đường sắt.
Giao nhiệm vụ cho lãnh đạo và cán bộ Ban Phát triển tài sản và TOD đường sắt, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Đặng Sỹ Mạnh yêu cầu tập thể Ban nhanh chóng bắt tay vào triển khai các nhiệm vụ được giao, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ lộ trình và có sản phẩm cụ thể.
Theo đó, Ban cần xác định những nhiệm vụ phải hoàn thành từ nay đến cuối năm 2026, các mục tiêu trong năm 2027 và định hướng đến năm 2030. Đối với phát triển tài sản và TOD, cần nghiên cứu, xây dựng phương án phù hợp cho cả hệ thống đường sắt hiện hữu và các tuyến đường sắt mới, bảo đảm tính khả thi, hiệu quả và phù hợp định hướng phát triển dài hạn của Tập đoàn.
Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn nhấn mạnh yêu cầu đổi mới từ tư duy, định vị đến phương thức hành động; tuân thủ quy định pháp luật, bảo đảm tính bền vững, nghiên cứu kỹ kinh nghiệm quốc tế và bám sát hai nhiệm vụ chiến lược của Tập đoàn. Trong đó, công tác hoạch định chiến lược phải đi trước một bước, bởi nếu chỉ phản ứng trước những thay đổi của thực tiễn, đường sắt sẽ luôn rơi vào thế bị động.
Chia sẻ kinh nghiệm phát triển TOD trên thế giới, ông Đặng Sỹ Mạnh cho biết, tại Nhật Bản, việc tổ chức lại không gian nhà ga gắn với ứng dụng công nghệ đường sắt mới đã mở ra dư địa phát triển đô thị và thương mại. Ở một số nơi, hạ tầng nhà ga được bố trí tập trung về một phía để dành không gian còn lại phát triển các khu đô thị theo định hướng giao thông công cộng; tại những khu vực khác, hạ tầng đường sắt được ngầm hóa, tạo điều kiện khai thác không gian phía trên.
Cách tiếp cận này không chỉ tạo nguồn thu đáng kể từ hoạt động kinh doanh bất động sản, thương mại và dịch vụ mà còn góp phần hình thành các đô thị gắn với nhà ga, chuyển đổi những khu vực từng kém sôi động thành các không gian đô thị hiện đại, có sức hút về kinh tế và xã hội. Tại một số quốc gia, nguồn thu từ phát triển TOD thậm chí có thể vượt doanh thu vận tải đường sắt.
Từ thực tiễn đó, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn cho rằng, đường sắt Việt Nam cần nhìn nhận thẳng thắn những hạn chế trong thời gian qua. Công tác quản lý tài sản đã được quan tâm, song việc chủ động phát triển, khai thác thương mại và tạo giá trị gia tăng từ quỹ đất, tài sản đường sắt vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.
Vì vậy, việc thành lập Ban Phát triển tài sản và TOD đường sắt đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận, từ quản lý tài sản đơn thuần sang phát triển tài sản một cách chủ động, bài bản và dài hạn; gắn khai thác quỹ đất, không gian nhà ga với quy hoạch đô thị, phát triển thương mại, dịch vụ và kết nối giao thông công cộng.
Mục tiêu xuyên suốt là tạo thêm nguồn lực cho đầu tư, phát triển đường sắt, từng bước hiện thực hóa phương châm “lấy đường sắt nuôi đường sắt”. Theo ông Đặng Sỹ Mạnh, chỉ khi xây dựng được nền tảng nguồn lực và sức mạnh kinh tế đủ vững, ngành đường sắt mới có thêm điều kiện bảo vệ những giá trị cốt lõi, chủ động thực hiện các mục tiêu phát triển và tạo dựng di sản bền vững cho các thế hệ mai sau.
Kim Cương