Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Bắc Ninh vừa ban hành Kế hoạch số 171/KH-SVHTTDL về tổ chức Liên hoan các làng Quan họ gốc thành phố Bắc Ninh lần thứ Nhất năm 2026.
Sự kiện dự kiến diễn ra trong 3 ngày, từ ngày 16 đến 18/11/2026, tại Hội trường lớn Trung tâm Văn hóa - Triển lãm thành phố, đường Nguyễn Thị Định, Khu đô thị phía Nam, phường Bắc Giang, thành phố Bắc Ninh.
Đây là dịp tôn vinh giá trị di sản Dân ca Quan họ Bắc Ninh, đồng thời tạo không gian giao lưu, thực hành và trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống trong cộng đồng.
Thông qua chương trình, các làng Quan họ có cơ hội giới thiệu những nét đặc sắc trong thực hành di sản, từ làn điệu dân ca, lề lối giao tiếp, ứng xử đến trang phục và phong tục truyền thống của người Quan họ.
49 làng Quan họ gốc cùng hội tụ, lan tỏa giá trị di sản
Với sự tham gia của 49 làng Quan họ gốc thuộc 11 xã, phường, Liên hoan là hoạt động văn hóa có ý nghĩa thiết thực trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản Dân ca Quan họ Bắc Ninh.
Theo kế hoạch, mỗi làng Quan họ gốc thành lập một đoàn nghệ thuật quần chúng với tối thiểu 25 thành viên. Thành phần tham gia gồm nghệ nhân thực hành, liền anh, liền chị, thành viên các câu lạc bộ Dân ca Quan họ và những hạt nhân văn nghệ đang sinh sống, học tập, làm việc tại địa phương.
Các đoàn sẽ xây dựng chương trình nghệ thuật có thời lượng không quá 20 phút, gồm ba tiết mục: đơn ca, song ca và tốp ca. Nội dung, thứ tự và thời lượng cụ thể của từng tiết mục do các đoàn chủ động lựa chọn, sắp xếp, bảo đảm phù hợp với tổng thời lượng chương trình và thể lệ Liên hoan.
Nội dung biểu diễn tập trung giới thiệu các làn điệu Dân ca Quan họ Bắc Ninh lời cổ, đồng thời làm nổi bật lề lối giao tiếp, cách ứng xử của người Quan họ, trang phục truyền thống và hình thức trình diễn mang đậm bản sắc văn hóa của các làng Quan họ gốc.
Đáng chú ý, tiết mục song ca được yêu cầu thực hiện theo hình thức hát Quan họ truyền thống, ưu tiên lối hát đối đáp giữa liền anh và liền chị, không sử dụng nhạc đệm. Đây là nội dung góp phần đề cao những đặc trưng trong thực hành Quan họ, từ sự hòa quyện giữa giọng hát, cách nhả chữ, luyến láy đến sự giao duyên, đối đáp giữa các liền anh, liền chị.
Bên cạnh việc giới thiệu những làn điệu cổ, các đoàn được khuyến khích lựa chọn những bài hát đặt lời mới trên nền làn điệu Dân ca Quan họ Bắc Ninh, với điều kiện nội dung phù hợp chủ đề và mục đích của Liên hoan. Qua đó, chương trình vừa tạo điều kiện phát huy khả năng sáng tạo của cộng đồng, vừa bảo đảm sự gắn kết với các giá trị truyền thống đã làm nên bản sắc Quan họ.
Việc tổ chức Liên hoan dành riêng cho các làng Quan họ gốc cũng tạo cơ hội để các địa phương nhìn nhận, giới thiệu những nét riêng trong thực hành di sản, góp phần tăng cường sự kết nối giữa các nghệ nhân, câu lạc bộ và những người đang trực tiếp gìn giữ, trao truyền Dân ca Quan họ tại cơ sở.
Lấy cộng đồng làm trung tâm trong bảo tồn và phát huy di sản
Theo định hướng của Ban Tổ chức, Liên hoan đề cao tính chủ động, sáng tạo của cộng đồng các làng Quan họ gốc, lấy cộng đồng-chủ thể sáng tạo và thực hành di sản-làm trung tâm. Đồng thời, các đoàn được yêu cầu hạn chế việc sân khấu hóa, hiện đại hóa làm ảnh hưởng đến bản sắc của Dân ca Quan họ Bắc Ninh.
Định hướng này thể hiện sự chú trọng đối với môi trường thực hành di sản và vai trò của người dân trong việc gìn giữ những giá trị văn hóa được hình thành, bồi đắp qua nhiều thế hệ, bởi Quan họ không chỉ là nghệ thuật ca hát mà còn gắn với phong tục, tập quán, lề lối giao tiếp, ứng xử và những quy tắc văn hóa đặc trưng trong đời sống cộng đồng.
Thông qua Liên hoan, thành phố Bắc Ninh hướng tới nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp, ngành cùng Nhân dân trong bảo tồn không gian văn hóa Quan họ, gìn giữ phong tục, tập quán và lề lối sinh hoạt truyền thống. Đây cũng là dịp để các nghệ nhân, liền anh, liền chị, thành viên câu lạc bộ và cộng đồng thực hành Dân ca Quan họ gặp gỡ, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm.
Từ hoạt động giao lưu, trình diễn, Liên hoan góp phần phát hiện, bồi dưỡng những hạt nhân văn nghệ tiềm năng, khuyến khích thế hệ trẻ tham gia thực hành và tiếp nối di sản. Qua đó, những giá trị truyền thống của Quan họ có thêm điều kiện được gìn giữ, trao truyền và lan tỏa trong đời sống đương đại.
Việc tổ chức Liên hoan các làng Quan họ gốc thành phố Bắc Ninh lần thứ Nhất năm 2026 được kỳ vọng tạo thêm động lực cho phong trào thực hành Dân ca Quan họ tại cơ sở, đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa các cộng đồng cùng chung di sản. Qua đó, góp phần khẳng định vai trò của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị Dân ca Quan họ Bắc Ninh, để di sản tiếp tục được gìn giữ và hiện diện sinh động trong đời sống văn hóa hôm nay./.
(Vietnam+)