Thanh tra Chính phủ vừa công bố thông báo kết luận thanh tra trách nhiệm của Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) trong việc thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2021-2024.
Theo kết luận thanh tra số 700/KL-TTCP ngày 30/9/2026, quá trình thực hiện cơ chế tự chủ tại ĐHQGHN và các đơn vị trực thuộc đã xảy ra nhiều vi phạm trong hoạt động đào tạo, quản lý tài chính, đầu tư xây dựng, sử dụng tài sản công và thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ.
Thanh tra Chính phủ chỉ ra hàng loạt vi phạm trong công tác đào tạo, quản lý tài chính, sử dụng ngân sách và tài sản công tại Đại học Quốc gia Hà Nội.
Thu học phí vượt quy định, 6 trường tuyển vượt chỉ tiêu
Một trong những vi phạm được Thanh tra Chính phủ chỉ ra liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người học là việc thu học phí không đúng quy định.
Cụ thể, Trường Quản trị và Kinh doanh ban hành mức học phí năm học 2023-2024 đối với 8 chương trình đào tạo chưa được kiểm định chất lượng, chưa ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật. Mức thu được áp dụng từ 6-7 triệu đồng/tháng đối với chương trình cử nhân, 6,75-7,5 triệu đồng/tháng đối với thạc sĩ và 11 triệu đồng/tháng đối với tiến sĩ.
Trong khi đó, theo quy định được cơ quan thanh tra viện dẫn, mức học phí tương ứng chỉ là 3,125 triệu đồng/tháng, 4,6875 triệu đồng/tháng và 7,8125 triệu đồng/tháng.
Tại Trường Đại học Kinh tế, học phí văn bằng 2 năm học 2021-2022 đối với các ngành kinh tế được thu ở mức 450.000 đồng/tín chỉ, cao hơn mức quy định 360.000 đồng/tín chỉ.
Tương tự, Trường Đại học Giáo dục thu học phí văn bằng 2 các ngành đào tạo giáo viên ở mức 470.000 đồng/tín chỉ, trong khi mức quy định dao động từ 303.000 đến 427.200 đồng/tín chỉ.
Không chỉ vi phạm về học phí, Thanh tra Chính phủ còn phát hiện 6 trong số 8 trường được kiểm tra tuyển sinh vượt chỉ tiêu đào tạo trình độ đại học hoặc thạc sĩ được giao, phê duyệt. Các đơn vị gồm Trường Đại học Công nghệ, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Trường Đại học Giáo dục, Trường Đại học Ngoại ngữ, Trường Đại học Kinh tế và Trường Quốc tế.
Đáng chú ý, giai đoạn 2021-2024, cả 8 trường được kiểm tra đều chưa trích lập đủ 8% số tiền học phí thu được để hình thành quỹ học bổng khuyến khích học tập.
Theo kết luận thanh tra, tổng số tiền các trường phải trích lập là hơn 332,27 tỷ đồng, nhưng thực tế mới trích lập khoảng 237,9 tỷ đồng, tương đương 5,73% số tiền học phí thu được, thấp hơn mức quy định 2,27 điểm phần trăm.
Ngoài ra, ba trường còn sử dụng quỹ học bổng khuyến khích học tập để chi cho những nội dung thuộc các quỹ khác, với tổng số tiền khoảng 2,92 tỷ đồng.
Trong lĩnh vực quản lý tài chính, Thanh tra Chính phủ xác định ĐHQGHN đã phê duyệt không đúng mức tự chủ tài chính của một số đơn vị trong các giai đoạn 2021-2023 và 2023-2025. Điều này dẫn đến việc giao kinh phí hỗ trợ chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước giai đoạn 2021-2024 cao hơn mức quy định, với số tiền tạm tính hơn 215,67 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, ĐHQGHN đã cấp và quyết toán 6 tỷ đồng kinh phí chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước cho Trường THPT Khoa học Giáo dục thuê cơ sở vật chất, trong khi đây là đơn vị tự chủ chi thường xuyên và đầu tư.
Đối với nguồn kinh phí trích chuyển, ĐHQGHN không tổ chức công tác kế toán, không lập báo cáo tài chính riêng hằng năm và không đưa nguồn kinh phí này vào báo cáo tổng hợp gửi Bộ Tài chính.
Giai đoạn 2021-2024, ĐHQGHN cấp kinh phí trích chuyển cho 66 khoản chi, với tổng số tiền hơn 138,36 tỷ đồng. Qua thanh tra, cơ quan chức năng phát hiện có khoản chi sai, chi trùng với nhiệm vụ thường xuyên đã được ngân sách nhà nước cấp.
Đặc biệt, Ban Kế hoạch - Tài chính không thực hiện kiểm tra, quyết toán và thu hồi hơn 18,24 tỷ đồng kinh phí còn dư tại các đơn vị.
Trong lĩnh vực đầu tư công, dự án mua sắm trang thiết bị y tế và xây dựng tòa nhà trung tâm khoa khám bệnh, kỹ thuật nghiệp vụ của Bệnh viện Đại học Y Dược cũng bị phát hiện nhiều vi phạm. Thanh tra Chính phủ xác định việc phê duyệt tổng mức đầu tư không đúng dẫn đến số vốn thực hiện được ngân sách nhà nước giao cao hơn quy định, tạm tính gần 26,97 tỷ đồng.
Đến hết tháng 4/2026, dự án đã giải ngân và đề nghị quyết toán hơn 493,82 tỷ đồng, trong đó có gần 10,96 tỷ đồng mua sắm thiết bị hành chính không nằm trong danh mục chủ trương đầu tư.
Cơ quan thanh tra cảnh báo dự án có nguy cơ quyết toán vượt tổng mức đầu tư hơn 20,8 tỷ đồng.
Dấu hiệu lừa dối trong nghiên cứu khoa học
Một nội dung đáng chú ý khác là những vi phạm liên quan đến hồ sơ thuê khoán, nghiệm thu và thanh toán kinh phí thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học.
Tại Trường Đại học Kinh tế, Thanh tra Chính phủ kiểm tra hai đề tài về báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam năm 2020 và 2021, mỗi đề tài được cấp 500 triệu đồng từ ngân sách nhà nước.
Kết quả cho thấy hồ sơ thuê khoán thực hiện các chuyên đề không phản ánh đúng, đầy đủ các tác giả tham gia. Hợp đồng chỉ thể hiện một người đại diện, trong khi nội dung thực tế do nhóm tác giả thực hiện và có phần trùng với các ấn phẩm đã xuất bản.
Đối với đề tài báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam năm 2021, cơ quan thanh tra xác định ngân sách nhà nước đã thanh toán, quyết toán hơn 111 triệu đồng cho hai chuyên đề có những vi phạm nêu trên.
Tại đề tài năm 2020, số tiền đã thanh toán, quyết toán là hơn 92,9 triệu đồng. Thanh tra Chính phủ nhận định các hành vi này có dấu hiệu lừa dối trong hoạt động khoa học công nghệ, vi phạm quy định của Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013.
Ngoài ra, kết luận thanh tra còn chỉ ra việc một số đơn vị mua sắm ô tô với giá cao hơn mức tối đa quy định; cho thuê, liên doanh, liên kết tài sản công khi chưa có đề án được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Đáng chú ý, Trường Quản trị và Kinh doanh đã chấm dứt việc liên doanh, liên kết với Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Việt Liên Hoa từ tháng 10/2022, nhưng đến thời điểm thanh tra, doanh nghiệp vẫn chiếm dụng 100m² mặt bằng.
Cơ quan thanh tra yêu cầu đơn vị khẩn trương rà soát, báo cáo cấp có thẩm quyền để xử lý dứt điểm.