Thay mắt bằng camera

Rob Spence, một nhà sản xuất phim 36 tuổi sống tại Toronto, Canada, đã thay con mắt giả bằng một camera siêu nhỏ do chính anh nghiên cứu và chế tạo. Con mắt điện tử này nằm gọn trong hố mắt phải, nơi Spence từng mất thị lực sau một tai nạn bắn nhầm khi anh còn là thiếu niên. Vụ việc xảy ra trong một lần đi săn tại trang trại của ông nội, để lại cho anh một khoảng trống đặc biệt nhưng đồng thời mở ra ý tưởng công nghệ khác thường. Trong nhiều năm, Spence âm thầm phát triển thiết bị đủ nhỏ để đặt vào hố mắt mà không gây vướng víu như những máy quay thông thường. Phiên bản camera thử nghiệm được hoàn thành vào năm ngoái, sau đó anh tiếp tục điều chỉnh thiết kế trước khi quyết định đưa thiết bị vào mắt phải. Mục tiêu của anh không phải khôi phục thị lực, mà biến vị trí của con mắt giả thành một công cụ ghi hình kín đáo và cơ động hơn. Camera hoạt động nhờ một viên pin nhỏ xíu, đồng thời được tích hợp bộ phận truyền dữ liệu không dây để gửi hình ảnh tới máy tính theo thời gian thực. Thiết bị không kết nối với não, không tạo ra hình ảnh trực tiếp cho Spence nhìn thấy, vì vậy nó chưa thể thay thế chức năng sinh học của mắt người. Nói cách khác, camera chỉ ghi lại những gì nằm trong hướng quan sát, còn khả năng nhìn bằng mắt phải của Spence vẫn không được phục hồi. Phiên bản hiện tại vẫn mang tính thử nghiệm, với độ phân giải thấp và khả năng truyền dữ liệu yếu hơn nhiều so với các thiết bị quay phim phổ biến. Những hạn chế đó khiến Spence tiếp tục phát triển phiên bản mới, hướng tới hình ảnh rõ hơn cùng đường truyền dữ liệu mạnh và ổn định hơn. Anh cho rằng ưu điểm đáng chú ý của con mắt điện tử nằm ở khả năng nâng cấp liên tục, điều mà mắt thường vốn không thể thực hiện theo cách tương tự. Trong dự án này, Spence nhận được sự hỗ trợ của Steve Mann, một giáo sư thuộc Viện Công nghệ Massachusetts tại Mỹ, người giúp anh theo đuổi hướng nghiên cứu đầy thử thách. Sự hợp tác ấy kết nối kinh nghiệm sản xuất phim của Spence với kiến thức công nghệ, qua đó biến một ý tưởng lạ thành thiết bị có thể hoạt động thực tế. Dù vậy, camera vẫn chủ yếu là công cụ ghi hình, chưa phải thiết bị y tế giúp người mất mắt lấy lại khả năng quan sát. Là một nhà làm phim, Spence muốn sử dụng camera để ghi lại những cuộc trò chuyện chân thực, đặc biệt trong các tình huống máy quay lớn dễ làm thay đổi bầu không khí. Khi nhìn thấy một người đang cầm máy quay, nhiều người thường thay đổi cách nói chuyện hoặc thái độ, khiến những khoảnh khắc tự nhiên khó xuất hiện trước ống kính. Với camera được giấu trong hốc mắt, Spence hy vọng người đối diện vẫn giữ phản ứng bình thường thay vì lập tức ý thức rằng mình đang bị ghi hình. Theo cách anh mô tả, các nhân vật chỉ biết cuộc trò chuyện đã được ghi lại sau khi đối thoại kết thúc, tạo nên một tình huống khác biệt so với quay phim truyền thống. Sau đó, Spence sẽ nói cho họ biết sự thật và để từng người quyết định liệu đoạn phim có được sử dụng hay không. Anh khẳng định sẽ tôn trọng nguyện vọng của bất kỳ ai không muốn hình ảnh hoặc cuộc trò chuyện của mình xuất hiện trong sản phẩm cuối cùng. Câu chuyện của Spence vì thế nằm giữa công nghệ ghi hình, nghệ thuật điện ảnh và những câu hỏi về quyền riêng tư trong đời sống hiện đại. Con mắt điện tử giúp anh thử nghiệm một phương thức quay mới, nhưng thiết bị cũng đòi hỏi sự minh bạch và tôn trọng người xuất hiện trong khung hình. Từ một tai nạn thời niên thiếu, Spence đã tạo ra công cụ đặc biệt, dù nó chưa giúp anh nhìn lại nhưng đang mở rộng cách anh quan sát và kể chuyện.