Thế giới sẽ khai tử giây nhuận vào năm 2027

Kể từ năm 1972, các nhà khoa học định kỳ chèn "giây nhuận" vào hệ thống đồng hồ nguyên tử nhằm bù đắp cho sự biến động trong tốc độ tự quay quanh trục của Trái Đất.

Dù vậy, phương thức điều chỉnh này sắp sửa bị khai tử.

Việc bãi bỏ giây nhuận đã được Hội nghị Cân Đo Toàn thể (CGPM) chính thức thông qua vào ngày 15/10 và sẽ có hiệu lực từ ngày 20/5/2027. 

Tốc độ tự quay của Trái Đất trên thực tế biến động từng ngày với biên độ vài phần nghìn giây.

Những dao động này hoàn toàn tự nhiên, nhưng lại đặt đồng hồ nguyên tử - vốn hoạt động với độ chính xác gần như tuyệt đối - vào thế phải liên tục thích ứng. 

Trước đây, các nhà điều hành thường bổ sung một giây nhuận dương để đồng bộ hóa. Tuy nhiên, thời gian gần đây Trái Đất có xu hướng quay nhanh hơn, mở ra khả năng phải áp dụng "giây nhuận âm" (trừ bớt một giây). 

Hầu hết cơ sở hạ tầng mạng và phần mềm vi tính toàn cầu hiện chưa được thiết kế để xử lý việc lùi một giây, tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn nghiêm trọng trên quy mô lớn.

Việc dỡ bỏ cơ chế này đồng nghĩa khoảng cách giữa "giờ thiên văn" (dựa vào tốc độ quay thực tế của Trái Đất) và Giờ Phối hợp Quốc tế (UTC) sẽ ngày càng giãn rộng. 

Cơ quan quản lý thống nhất sẽ không can thiệp cho đến khi độ lệch giữa hai hệ thống đạt ngưỡng 3.600 giây - tức đúng một giờ đồng hồ.

Khi thời điểm đó đến, đồng hồ nguyên tử có thể sẽ cộng thêm một giờ để đưa thời gian về điểm cân bằng.

Tuy nhiên, khả năng này thuần túy mang tính lý thuyết, bởi theo tính toán khoa học, độ lệch một giờ sẽ không thể xuất hiện trong vòng ít nhất 3.000 năm tới.

Quy chuẩn đo lường thời gian chưa bao giờ đơn thuần là câu chuyện vật lý; nó luôn song hành cùng các yếu tố kinh tế và chính trị. 

Trong cuộc cải cách hiện tại, các tập đoàn công nghệ đa quốc gia như Meta, Google, Microsoft và Amazon là những nhân tố vận động tích cực nhất cho việc bãi bỏ giây nhuận, do lo ngại các trục trặc đồng bộ có thể đánh sập hệ thống máy chủ và dịch vụ trực tuyến.

Nhìn lại lịch sử nhân loại, việc quy ước thời gian đã trải qua vô số đợt tái cấu trúc. Vào thời văn minh Lưỡng Hà và Ai Cập cổ đại, niên hiệu được tính bắt đầu từ ngày quân vương đăng quang (như năm trị vì thứ 13 của vua Nebuchadnezzar). 

Đêm chia thành các "canh" kéo dài khoảng bốn giờ, còn ban ngày chia theo đơn vị hai giờ.

Hay như thời kỳ La Mã cổ đại, năm được tính từ mốc thành lập Rome vào năm 753 TCN (trước Công nguyên) hoặc đặt tên theo các quan chấp chính đương nhiệm.

Ví dụ, nếu một sự kiện xảy ra vào năm 750 TCN, các nhà sử học sẽ ghi là "năm thứ 3 kể từ khi thành lập Rome".

Các vùng lãnh thổ khác nhau thậm chí còn duy trì lịch pháp riêng biệt. Hệ thống này bị chi phối chặt chẽ bởi lợi ích tôn giáo và chính trị, nơi các nhà cai trị có thể kéo dài hoặc rút ngắn năm để thao túng nhiệm kỳ quyền lực.

Phải đến năm 46 TCN, Julius Caesar mới đặt nền móng cho hệ thống đo lường hiện đại bằng việc ban hành lịch Julius gồm 365 ngày chia thành 12 tháng, cùng quy tắc thêm một ngày sau 4 năm để tạo ra năm nhuận nhằm đuổi kịp quỹ đạo Mặt Trời. 

Hệ thống này sau đó được tinh chỉnh vào thế kỷ 16 dưới thời Giáo hoàng Gregory XIII để trở thành lịch Gregory thông dụng ngày nay.