Vượt giới hạn, cạnh tranh thành tích
Ở tuổi 36, kình ngư Vi Thị Hằng tiếp tục chuẩn bị cho Asian Para Games 5 với mục tiêu cải thiện thành tích ở các nội dung 100m tự do, 50m bướm và 50m tự do. Lần trở lại này, quá trình chuẩn bị của nữ vận động viên có thời điểm bị gián đoạn, ảnh hưởng đến nhịp tập luyện. Để cải thiện thành tích, vận động viên cần được tập huấn ổn định, bảo đảm dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ tâm lý.
Với lực sĩ Lê Văn Công, Asian Para Games 5 tiếp tục là thử thách lớn sau hơn 20 năm theo đuổi thể thao thành tích cao. Thi đấu ở hạng cân dưới 49kg, anh phải cạnh tranh với những đối thủ mạnh đến từ Indonesia, Trung Quốc và Kazakhstan. Chấn thương tái phát cũng khiến việc duy trì phong độ trở thành áp lực không nhỏ. “Tôi đặt mục tiêu trước tiên là chiến thắng chính bản thân mình. Nếu có thể vượt ngưỡng, đạt trạng thái tốt trong ngày thi đấu, tôi mới có cơ hội cạnh tranh huy chương”, anh Công nói.
Kinh nghiệm thi đấu quốc tế giúp Công hiểu rõ yêu cầu khắt khe của môn cử tạ. Tuy nhiên, kinh nghiệm chỉ phát huy giá trị khi vận động viên có thể trạng tốt và được chuẩn bị đầy đủ trước giờ tranh tài. Theo anh, chế độ chăm sóc y tế, bảo hiểm và chính sách đãi ngộ cần được quan tâm để vận động viên yên tâm tập luyện, thi đấu lâu dài.
Những chia sẻ của Hằng và Công phản ánh hai vấn đề đang đặt ra với thể thao người khuyết tật Việt Nam, đó là duy trì thành tích của các vận động viên chủ lực và chuẩn bị lớp kế cận đủ sức cạnh tranh. Khi nhiều gương mặt giàu kinh nghiệm đã lớn tuổi, trong khi các quốc gia trong khu vực tăng đầu tư cho thể thao người khuyết tật, việc giữ vị trí ở đấu trường châu lục đòi hỏi sự chuẩn bị có tính hệ thống.
Nâng chất lượng huấn luyện, đầu tư đúng trọng tâm
Đội tuyển điền kinh người khuyết tật Việt Nam bước vào tập huấn từ ngày 1/4/2026, sau khi tham dự ASEAN Para Games tại Thái Lan. Theo Huấn luyện viên Đặng Văn Phúc, điều kiện ăn ở và sân bãi tại Trung tâm Huấn luyện thể thao quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cơ bản đáp ứng yêu cầu. Dù vậy, khoảng cách chuyên môn với các đối thủ vẫn là thách thức, đặc biệt ở những nội dung ném.
“Chúng tôi nhận thấy mình tiến bộ một bước, nhưng đối thủ tiến bộ hai bước. Đội điền kinh phấn đấu giành một Huy chương Đồng tại đại hội, dù đây là mục tiêu khó”, ông Phúc cho biết.
Ở môn bơi, đội tuyển có 7 vận động viên và 2 huấn luyện viên, đặt mục tiêu giành 2 Huy chương Bạc và 2 Huy chương Đồng. Huấn luyện viên Nguyễn Đăng Viễn cho biết: Lê Tiến Đạt và Đỗ Thanh Hải có khả năng cạnh tranh huy chương ở nội dung 100m ếch hạng thương tật SB5. Tuy nhiên, để chuyển cơ hội thành thành tích, vận động viên phải duy trì phong độ và đạt trạng thái tốt nhất trong ngày thi đấu.
Theo ông Viễn, Indonesia và Thái Lan đang chú trọng đào tạo vận động viên trẻ, tạo sức ép lên các đội tuyển trong khu vực. Trong khi đó, một số tuyển thủ chủ lực của Việt Nam đã lớn tuổi, còn những gương mặt kế cận chưa tạo được nhiều dấu ấn ở đấu trường quốc tế.
Để khắc phục hạn chế, ông Viễn đề xuất cần chủ động tìm kiếm tài năng tại địa phương, sớm đưa vận động viên triển vọng vào môi trường huấn luyện chuyên nghiệp. Quá trình tuyển chọn cần dựa trên đặc điểm thể chất, dạng khuyết tật, tố chất vận động và khả năng tiến bộ, qua đó xác định hướng đào tạo phù hợp. Với những môn có khả năng tranh chấp huy chương, việc đầu tư cần gắn với mục tiêu thành tích cụ thể và lộ trình phát triển vận động viên.
Bên cạnh chuyên môn, dinh dưỡng, phục hồi thể lực, chăm sóc y tế và hỗ trợ tâm lý cần được đưa vào kế hoạch huấn luyện thường xuyên. Theo bà Hồ Thanh My, Trưởng Ban Quan hệ quốc tế của Ủy ban Paralympic Việt Nam, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thể thao Người khuyết tật Đông Nam Á (APSF), 3 đội tuyển điền kinh, bơi và cử tạ đã tập huấn từ đầu năm, tham gia các giải đấu khu vực và quốc tế để tích lũy kinh nghiệm, đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn. Dù vậy, bài toán lực lượng vẫn đáng lo ngại khi nhiều vận động viên chủ lực đã ở độ tuổi 40-50, trong khi nguồn kế cận còn hạn chế.
Bà My cho rằng, công tác phát hiện tài năng cần được đẩy mạnh tại địa phương. Huấn luyện viên cơ sở cần có kiến thức về các dạng khuyết tật và phương pháp tập luyện phù hợp để nhận diện người có tố chất. Nếu được phát hiện sớm, vận động viên sẽ có thêm thời gian xây dựng nền tảng kỹ thuật, thể lực và kinh nghiệm thi đấu.
Cơ sở vật chất cũng là một điểm nghẽn cần tháo gỡ. Một số địa điểm tập luyện chưa thuận tiện cho người sử dụng xe lăn, thiết bị chuyên dụng còn thiếu hoặc chưa đồng bộ. Với môn ném đẩy, có trường hợp ghế thi đấu vẫn do Huấn luyện viên tự thiết kế, chế tạo, trong khi thiết bị phù hợp và đạt chuẩn có ý nghĩa quan trọng đối với kỹ thuật, sự an toàn và tính ổn định của thành tích. Do đó, việc hỗ trợ cần dựa trên nhu cầu thực tế của từng môn, ưu tiên các nội dung có khả năng cạnh tranh và gắn với kế hoạch đào tạo dài hạn.
Ông Trần Đức Thọ, Tổng Thư ký Ủy ban Paralympic Việt Nam cho biết, đoàn Thể thao người khuyết tật Việt Nam dự Asian Para Games 5 gồm 36 thành viên, trong đó có 21 vận động viên tranh tài ở năm môn: điền kinh, bơi, cử tạ, cầu lông và bóng bàn. Ba đội tuyển trọng điểm đã tập huấn từ tháng 4 để chuẩn bị cho đại hội.
Bên cạnh đầu tư chuyên môn, chính sách dành cho vận động viên có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì lực lượng. Nghị định số 349/2025/ NĐ-CP ngày 30/12/2025, có hiệu lực từ ngày 15/2/2026, quy định các chế độ đối với Huấn luyện viên, vận động viên trong thời gian tập trung tập huấn, thi đấu, trong đó có những nội dung liên quan dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe, điều trị chấn thương, bảo hiểm và hỗ trợ sau thi đấu.
Ông Thọ chia sẻ, đầu tư cho thể thao người khuyết tật cần được nhìn nhận trong mối liên hệ giữa thành tích, điều kiện sinh hoạt và khả năng phát triển lâu dài của vận động viên.
Đêm qua (10/10) đoàn lên đường sang Nhật Bản thực hiện phân loại thương tật quốc tế, họp chuyên môn và làm quen điều kiện thi đấu trước lễ khai mạc ngày 18/10. Kết quả tại Asian Para Games 5 sẽ phản ánh năng lực của lực lượng hiện tại, còn khả năng duy trì sức cạnh tranh phụ thuộc vào đầu tư có trọng điểm, huấn luyện ổn định và chuẩn bị thế hệ kế tiếp.
HOÀI THU