Một con kênh cũ, vận chuyển nước ngọt từ hồ epishelf ra Bắc Cực, nằm dưới thềm băng Milne lộ ra sau khi băng vỡ - Ảnh: CARLETON UNIVERSITY
Sau khi thềm băng Milne sụp đổ năm 2020, hồ đã thoát nước ra Bắc Băng Dương và bị thay thế hoàn toàn bằng nước lợ, theo trang IFLScience ngày 15-9.
Hồ epishelf hình thành ở cửa các vịnh hẹp, nơi thềm băng nổi hoạt động như một con đập, ngăn nước biển lạnh tràn vào. Nước ngọt từ đất liền và sông băng tích tụ phía trên lớp nước biển, tạo nên một hệ sinh thái đặc biệt trong hồ.
Vịnh Milne nằm ở phía bắc đảo Ellesmere, thuộc vùng Nunavut của Canada. Khu vực này nằm trong "Vùng băng cuối cùng", được dự báo là nơi giữ băng biển lâu hơn bất kỳ địa điểm nào khác ở Bắc bán cầu.
Tuy nhiên nhiệt độ tăng trong nhiều thập kỷ đã khiến thềm băng Milne mỏng dần. Tháng 7-2020, thềm băng sụp đổ, mất khoảng 45% diện tích. Chỉ vài tháng sau, hồ nước ngọt vịnh Milne thoát nước ra vùng biển Bắc Cực.
Trong nghiên cứu đăng trên tạp chí Scientific Reports, các nhà khoa học Canada đã theo dõi sự biến mất của hồ bằng dữ liệu đo nước hằng năm, ảnh vệ tinh và quan sát thực địa.
Do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, nhiều thiết bị nghiên cứu được để lại tại khu vực và chỉ được thu hồi hai năm sau đó.
Khi trở lại vào năm 2022, nhóm nghiên cứu phát hiện nước lợ đã thay thế hoàn toàn lớp nước ngọt đặc trưng của hồ.
Hồ epishelf đặc biệt ở chỗ hệ sinh thái nước ngọt nằm ngay phía trên hệ sinh thái biển, chỉ được ngăn cách bởi một ranh giới mỏng giữa nước ngọt và nước mặn.
Khi thềm băng vỡ, cấu trúc sinh thái độc đáo này cũng biến mất. Dữ liệu sau đó cho thấy hồ gần như không có khả năng phục hồi.
Nước ngọt đổ vào vịnh Milne hiện kết nối trực tiếp với Bắc Băng Dương. Nếu thềm băng không tái hình thành, hồ sẽ không thể trở lại, trong khi khả năng thềm băng phục hồi trong tương lai gần là cực kỳ thấp.
Các nhà nghiên cứu cảnh báo sự biến mất của vịnh Milne cho thấy thềm băng có thể là dấu hiệu cảnh báo hệ thống băng đang chịu áp lực.
Một số hồ epishelf vẫn còn tồn tại ở Nam Cực, nhưng khu vực này cũng ngày càng chịu tác động của biến đổi khí hậu.
Bí mật dưới lòng đất khiến Nam Cực đóng băng trước Bắc Cực hàng chục triệu nămNghiên cứu mới cho thấy Nam Cực đóng băng sớm hơn Bắc Cực gần 30 triệu năm không chỉ vì khí hậu mà còn do những biến đổi sâu trong lòng Trái đất.