Thiết bị "săn" UFO lớn nhất thế giới

Ẩn dưới mái vòm cao 243 feet, tương đương một tòa tháp đồng hồ Big Ben, E-ELT gây ấn tượng như một công trình khổng lồ giữa sa mạc. Tên gọi này viết tắt từ European Extremely Large Telescope, thiết bị được mệnh danh là “Con mắt lớn nhất và mạnh nhất” thế giới trong lĩnh vực quan sát thiên văn. Kích thước vượt trội khiến E-ELT thường được truyền thông gọi vui là thiết bị “săn” UFO, dù mục tiêu chính vẫn là tìm kiếm các hành tinh có khả năng tồn tại sự sống. Trung tâm của E-ELT là một gương khổng lồ, có chiều dài tương đương một nửa đường pitch sân bóng đá, được tạo thành từ hơn 1.000 mảnh gương lục giác. Các kỹ sư châu Âu sẽ thiết kế, lắp ráp những mảnh gương này thành một bề mặt phản xạ thống nhất, đủ khả năng thu nhận tín hiệu cực kỳ yếu từ không gian xa xôi. Một màn chắn gió di động được bố trí bên ngoài, nhiệm vụ bảo vệ gương khỏi ánh nắng trực tiếp và những luồng gió mạnh có thể làm giảm độ chính xác quan sát. Khi hoạt động, E-ELT sẽ hướng tới những thế giới nằm ngoài Hệ Mặt trời, đặc biệt các hành tinh có môi trường tương tự Trái đất và có thể dung dưỡng sinh vật sống. Mục tiêu ấy mang ý nghĩa lớn, bởi các nhà thiên văn học hy vọng thiết bị sẽ cung cấp bằng chứng rõ ràng hơn cho câu hỏi lâu đời về sự sống ngoài Trái đất. Địa điểm được chọn cho công trình là sa mạc Atacama của Chile, một trong những vùng khô hạn nhất hành tinh, gần như không có mưa quanh năm. Bầu trời tại đây dự kiến quang mây ít nhất 320 đêm mỗi năm, tạo điều kiện thuận lợi để kính quan sát không gian liên tục với ít gián đoạn. Không khí khô giúp hạn chế hơi ẩm trong bầu khí quyển Trái đất, yếu tố thường làm suy yếu hoặc biến dạng tín hiệu ánh sáng truyền từ những vật thể rất xa. Nhờ vị trí đặc biệt, E-ELT có thể phát huy tối đa khả năng thu nhận ánh sáng hồng ngoại, vốn rất quan trọng khi nghiên cứu các thiên hà cổ xưa và những vật thể lạnh. Độ nhạy với ánh sáng hồng ngoại của thiết bị được kỳ vọng cao gấp hàng chục lần những kính viễn vọng thế hệ trước, mở rộng đáng kể giới hạn quan sát. Các nhà thiên văn có thể lần đầu nhìn rõ những thiên hà cách Trái đất khoảng 14 tỷ năm ánh sáng, tức ánh sáng của chúng đã du hành gần như toàn bộ lịch sử vũ trụ. E-ELT cũng được trang bị nhiều công cụ chống nhòe và chống mờ, nhằm tạo ra hình ảnh sắc nét hơn đáng kể trong điều kiện quan sát từ mặt đất. Theo kỳ vọng của nhóm nghiên cứu, hình ảnh do E-ELT ghi lại có thể rõ hơn kính viễn vọng Hubble tới 15 lần, một bước tiến đặc biệt ấn tượng. Khả năng phân giải ấy sẽ giúp các nhà khoa học khảo sát chi tiết hơn bề mặt, khí quyển và chuyển động của nhiều thiên thể khó quan sát trước đây. Ngoài việc tìm kiếm hành tinh giống Trái đất, E-ELT còn được kỳ vọng giải mã các bí ẩn liên quan đến hố đen và năng lượng đen. Đây là hai thế lực bí hiểm trong không gian, hiện chưa được hiểu đầy đủ, nhưng có thể giúp giải thích sâu hơn quá trình hình thành và tiến hóa của vũ trụ. Những dữ liệu mới cũng được kỳ vọng hỗ trợ các nghiên cứu về lịch sử tiến hóa của Trái đất, thông qua việc so sánh hành tinh này với những thế giới xa xôi. Tuy nhiên, để triển khai E-ELT, các kỹ sư phải san phẳng một phần đỉnh núi Cerro Armazones, ngọn núi tại Chile cao khoảng 9.900 feet. Quyết định xây dựng khi đó vẫn cần được 15 đối tác quốc tế thuộc Ủy ban Quan sát Nam Âu phê duyệt trong phiên họp thượng đỉnh dự kiến vào tháng 12. Nếu được thông qua, dự án sẽ trở thành một trong những công trình thiên văn tham vọng nhất, kết hợp kỹ thuật chế tạo chính xác với điều kiện tự nhiên hiếm có. Atacama vốn không xa lạ với những dự án quan sát quy mô lớn, bởi quần thể Atacama Large Array đã được xây dựng tại đây trước E-ELT. Quần thể này gồm sáu đài quan sát, từng giữ vị trí những đài quan sát cao nhất thế giới ở độ cao khoảng 16.000 feet, tiếp tục biến Atacama thành cửa sổ đặc biệt hướng ra vũ trụ.