Thiệt hại nghìn tỷ từ vụ Xôi Lạc TV, nhà đài có thể đòi bồi thường ra sao?

Kết luận điều tra Vụ án Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan; Đánh bạc; Tổ chức đánh bạc và Truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy xảy ra trên hệ thống web lậu Xôi Lạc TV, Công an tỉnh Hưng Yên xác định mức độ thiệt hại sơ bộ ban đầu do hành vi phạm tội của các bị can gây ra đối với Công ty TNHH Truyền hình số vệ tinh Việt Nam (VSTV/K+) là hơn 2.207 tỷ đồng.

VSTV đang tiếp tục xác định thiệt hại chính xác do hành vi xâm phạm bản quyền gây ra và đề nghị được giải trình rõ tổng mức thiệt hại cụ thể cũng như cách thức tính toán trong quá trình tham gia xét xử vụ án sau này.

Đối với các đơn vị sở hữu bản quyền các giải đấu thể thao bị xâm phạm khác, Tổng công ty Truyền hình cáp Việt Nam (VTVCab) đang xác định thiệt hại và đề nghị được giải trình sau trong quá trình xét xử vụ án còn Công ty Cổ phần Viễn thông FPT (FPT Telecom) chưa cử người đại diện làm việc và chưa cung cấp thiệt hại cụ thể do hành vi xâm phạm bản quyền.

Nhiều độc giả thắc mắc, dưới góc độ pháp lý, quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại của các nhà đài được quy định ra sao? 

Nhà đài có quyền yêu cầu bồi thường ra sao? 

Luật sư Trần Minh Hùng (Trưởng Văn phòng luật sư Gia Đình, Đoàn Luật sư TPHCM) nhìn nhận việc hệ thống Xôi Lạc TV bị triệt phá có thể ảnh hưởng tới thói quen xem thể thao của nhiều người, song đây là điều cần thiết bởi chính hoạt động phát sóng lậu với phương thức ngày càng chuyên nghiệp đã gián tiếp gây ảnh hưởng tới thị phần của các đơn vị sở hữu bản quyền, khiến nhiều người từ bỏ truyền hình trả tiền để sử dụng dịch vụ của các website lậu. 

Không chỉ gây ảnh hưởng tới thị phần, hành vi này còn gián tiếp làm sụt giảm doanh thu, gây thiệt hại nghiêm trọng tới tài chính của các nhà đài đối với các giải đấu thể thao đã được mua bản quyền. 

Bởi vậy, dưới góc độ pháp lý, luật sư Hùng cho rằng các nhà đài nếu chứng minh được mối quan hệ nhân quả giữa hành vi phạm tội với hậu quả, thiệt hại về kinh tế, tài sản cũng như các quyền, lợi ích hợp pháp khác và chứng minh được thiệt hại thực tế, cụ thể do hành vi phạm tội gây ra, họ có quyền đưa ra yêu cầu bồi thường thiệt hại. 

"Theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. 

Xét trên mối tương quan giữa các nhà đài và hệ thống Xôi Lạc TV, để có quyền yêu cầu bồi thường, nhà đài cần thu thập đầy đủ chứng cứ chứng minh thiệt hại. Trong đó, thiệt hại có thể bao gồm và không giới hạn ở các khoản như thiệt hại trực tiếp về vật chất (lãng phí máy móc, thiết bị), thu nhập giảm sút, các cơ hội ký hợp đồng, cơ hội hợp tác làm ăn bị lỡ hay các khoản lợi nhuận mà nhà đài lẽ ra được hưởng (VD: Doanh thu trên số giờ phát sóng...) nếu không có hành vi vi phạm pháp luật của hệ thống này gây ra. Đồng thời, cần chứng minh mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật là nguyên nhân trực tiếp gây ra thiệt hại thực tế", luật sư phân tích. 

Trong trường hợp có đầy đủ căn cứ để xác định mức độ thiệt hại trên thực tế, các bị can có nghĩa vụ bồi thường đầy đủ thiệt hại về tài sản cho nhà đài. Thiệt hại về tài sản được xác định là thiệt hại chung trong Vụ án còn trách nhiệm bồi thường sẽ được bóc tách, phân loại tùy thuộc vai trò, tính chất hành vi của các bị can trong đường dây. 

Xử lý số tiền thu lợi bất chính ra sao? 

Một vấn đề khác được quan tâm sau khi kết luận điều tra được công bố là việc số tiền thu lợi bất chính từ các hoạt động phạm pháp của hệ thống Xôi Lạc TV sẽ được xử lý ra sao? 

Bình luận về vấn đề này, luật sư Hoàng Trọng Giáp (Giám đốc Công ty Luật Hoàng Sa, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết theo Điều 47 Bộ luật Hình sự 2015, một trong các biện pháp tư pháp được áp dụng trong các vụ án hình sự là tịch thu vật, tiền trực tiếp liên quan đến tội phạm. 

Cụ thể, khoản 1 Điều luật này quy định đối với vật hoặc tiền do phạm tội mà có hoặc khoản thu lợi bất chính từ việc phạm tội, những tài sản này sẽ bị áp dụng biện pháp tịch thu sung ngân sách Nhà nước. Ngoài ra, khoản 2 Điều 106 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 cũng quy định vật chứng là tiền bạc hoặc tài sản do phạm tội mà có thì bị tịch thu, nộp ngân sách nhà nước. 

Như vậy, đối với Vụ án xảy ra tại hệ thống Xôi Lạc TV, ngoài nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cho các tổ chức, cá nhân bị thiệt hại do hành vi Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan gây ra, các bị can trong Vụ án còn có nghĩa vụ nộp lại số tiền đã thu lợi bất chính từ hàng loạt các hành vi phạm tội đã nêu, bao gồm Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan; Đánh bạc; Tổ chức đánh bạc và Truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy.