Thiếu nhân công, xưởng giàn giáo phá sản hàng loạt, 1 thợ 8 chủ săn đón

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Số lượng doanh nghiệp ngành giàn giáo phá sản tại Nhật Bản đang tăng mạnh trong bối cảnh thiếu nhân lực nghiêm trọng và chi phí ngày càng gia tăng.

Tại Nhật Bản, ngành kinh doanh, thiết kế, lắp đặt giàn giáo được ví như "ngôi sao của công trường xây dựng", giữ vai trò không thể thiếu trong quá trình thi công, từ lắp dựng hệ thống đến kết cấu khung thép.

Tuy nhiên, lực lượng lao động trong ngành này hiện thiếu hụt nghiêm trọng. Theo Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, tỷ lệ trung bình cứ 1 người tìm việc trong nhóm nghề liên quan đến xây dựng, giàn giáo lại có đến 7,94 vị trí tuyển dụng đang chờ đón. Trong khi đó, tỷ lệ này ở các ngành nghề nói chung chỉ là 1,18.

Thiếu nhân công, xưởng giàn giáo phá sản hàng loạt, 1 thợ 8 chủ săn đón - 1 — Thợ thi công công trình xây dựng (Ảnh minh họa: Nikkei Asia).

Việc ngày càng ít người trẻ lựa chọn làm thợ giàn giáo đang âm thầm trở thành bài toán nan giải đối với các công trường xây dựng. Nhu cầu tuyển dụng cao nhưng doanh nghiệp khó tìm người. Tình trạng lao động nghỉ việc, chi phí nhân công tăng và thiếu tầng lớp kế cận càng tạo thêm áp lực.

Bên cạnh đó, thợ giàn giáo đòi hỏi có kỹ năng và kinh nghiệm đặc thù, khiến doanh nghiệp không dễ tuyển dụng và đào tạo lao động trẻ để đáp ứng nhu cầu nhân lực.

Theo phân tích của Công ty Nghiên cứu Tín dụng Tokyo (TSR), tình trạng này diễn ra trong bối cảnh số doanh nghiệp ngành giàn giáo phá sản tăng nhanh.

Trong 8 tháng đầu năm 2026, Nhật Bản ghi nhận 110 vụ phá sản, tăng 26,4% so với cùng kỳ năm trước. Các nguyên nhân liên quan đến hoạt động kinh doanh sa sút chiếm hơn 92,7% tổng số vụ.

Đây là lần đầu tiên sau 16 năm, số vụ phá sản trong 8 tháng đầu năm vượt 100 vụ. Nếu tốc độ hiện tại tiếp diễn, số vụ phá sản trong năm 2026 được dự đoán có thể lên tới 170 vụ, vượt mức cao nhất 148 vụ được ghi nhận vào năm 2010.

Đáng chú ý, số vụ phá sản do thiếu nhân lực tăng gần gấp đôi, từ 10 lên 19 vụ so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, 7 vụ liên quan đến việc nhân viên nghỉ việc, 4 vụ do chi phí nhân công tăng cao, 4 vụ do khó tuyển dụng và 4 vụ do thiếu người kế nhiệm.

Ngoài ra, có 9 vụ phá sản do giá cả tăng cao, tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm trước.

Phần lớn doanh nghiệp phá sản có quy mô nhỏ. Có 98 doanh nghiệp có vốn dưới 10 triệu yên (tương đương hơn 1,6 tỷ đồng), chiếm 89%; 101 doanh nghiệp có dưới 10 nhân viên, chiếm 91,8%.

Mặc dù số doanh nghiệp phá sản tăng, kết quả kinh doanh toàn ngành vẫn cho thấy dấu hiệu tích cực.

Song, khoảng cách giữa doanh nghiệp lớn và nhỏ ngày càng rõ. Theo TSR, doanh nghiệp lớn và vừa có lợi thế hơn về tuyển dụng và khả năng đàm phán giá.

Trong khi đó, các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ chịu nhiều áp lực hơn. Việc hỗ trợ nhóm doanh nghiệp này, đồng thời đào tạo và truyền lại kỹ năng cho thế hệ lao động trẻ, là vấn đề cần được quan tâm trong bối cảnh ngành giàn giáo thiếu nhân lực.

Theo dự đoán của Viện nghiên cứu độc lập thuộc tập đoàn Recruit Holdings của Nhật Bản, đến năm 2040, ngành xây dựng Nhật Bản có thể thiếu khoảng 660.000 lao động.

Ông Tadatoshi Hoshiyama, đại diện một công ty giàn giáo tại Nhật Bản, cho biết ngành này đang thiếu nhân lực trầm trọng.

"Ngành đang gặp rất nhiều khó khăn vì không có đủ nhân sự. Muốn thu hút lao động, chúng tôi phải trả mức lương tốt hơn cho họ", ông nói.

Theo ông Hoshiyama, thợ giàn giáo hiện có thể hướng tới mức thu nhập hơn 10 triệu yên/năm (khoảng 1,6 tỷ đồng).

Ngành giàn giáo tại Nhật Bản đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nhân lực trầm trọng dù nhu cầu thị trường vẫn ở mức cao. Theo Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, tỷ lệ cạnh tranh hiện lên tới 7,94 vị trí tuyển dụng cho mỗi người tìm việc trong nhóm nghề giàn giáo, vượt xa mức trung bình 1,18 của toàn thị trường lao động. Tình trạng thiếu hụt thế hệ kế cận cùng đặc thù đòi hỏi kỹ năng cao khiến nhiều công trường thi công rơi vào cảnh đình trệ cục bộ. Áp lực nhân sự và chi phí leo thang đang đẩy làn sóng phá sản của các xưởng giàn giáo lên mức kỷ lục trong 16 năm qua. Số liệu từ Công ty Nghiên cứu Tín dụng Tokyo (TSR) ghi nhận 110 doanh nghiệp giải thể trong 8 tháng đầu năm 2026, tăng 26,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, các ca phá sản do đứt gãy nhân sự tăng gần gấp đôi lên 19 vụ, xuất phát từ tình trạng lao động nghỉ việc, quỹ lương đội trần và thiếu người tiếp quản vận hành. Tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng tập trung chủ yếu vào khối doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Có tới 89% đơn vị phá sản sở hữu quy mô vốn dưới 10 triệu yên và 91,8% cơ sở có dưới 10 nhân viên do yếu thế hoàn toàn trong việc đàm phán giá lẫn cạnh tranh tuyển dụng. Nếu xu hướng này tiếp diễn, số vụ phá sản trong năm 2026 có thể chạm mốc 170 đơn vị, đẩy toàn ngành xây dựng đối diện nguy cơ thiếu hụt 660.000 lao động vào năm 2040.