Thợ "hóa xác" tàu cũ hồi sinh những thớt gỗ mặn mòi vị biển

Từ những tấm gỗ tàu thuyền cũ tưởng chừng đã hết giá trị sử dụng, ông Lê Huỳnh Huyên, chủ cơ sở Hội An Wood, phường Hội An Đông, Đà Nẵng, cùng đội ngũ thợ mộc Kim Bồng đã "đánh thức" vẻ đẹp tiềm ẩn, biến chúng thành những món đồ nội thất độc đáo, mang đậm dấu ấn thời gian và triết lý sống Wabi-sabi (triết lý sống và chuẩn mực thẩm mỹ truyền thống của Nhật Bản).

Ý tưởng này nảy sinh trong bối cảnh dịch Covid-19 bùng phát, khiến nhiều thợ mộc Kim Bồng thiếu việc làm, trong khi nguồn gỗ từ các con tàu cũ tháo dỡ vẫn còn dồi dào.

"Với những thân tàu đã hết niên hạn sử dụng, chúng tôi nhận thấy nhiều phần gỗ vẫn còn tốt. Vết đinh, màu sơn cũ và bề mặt in dấu thời gian phù hợp với vẻ mộc mạc mà thợ chúng tôi đang tìm kiếm cho những món đồ nội thất", ông Huyên chia sẻ về những ngày đầu khởi nghiệp.

Ông Nguyễn Hữu Mẫn, người đồng hành cùng ông Huyên cho biết gỗ tàu thuyền thu hồi có những đặc tính riêng, đòi hỏi sự cẩn trọng trong từng công đoạn. Sau khi tháo dỡ, các thanh và tấm gỗ có kích thước, hình dạng và mức độ hư hại khác nhau, thường còn đinh, sắt, lớp sơn cũ và dấu vết thời gian. Do đó, gỗ phải được kiểm tra, phân loại và xử lý kỹ lưỡng trước khi chế tác.

Không có tấm gỗ nào hoàn toàn giống nhau, vì vậy thiết kế không bắt đầu từ khuôn mẫu có sẵn mà được định hình từ chính đặc điểm của vật liệu. Người thợ phải quan sát, cân nhắc và tìm cách phát huy giá trị của từng phần gỗ.

"Một dấu đinh có thể được giữ lại, còn phần hư hỏng ảnh hưởng đến khả năng sử dụng phải được xử lý hoặc loại bỏ", ông Lê Công Lý, thợ mộc Kim Bồng 30 năm kinh nghiệm, chia sẻ.

Những sản phẩm hoàn thiện vẫn giữ được màu sắc, đường vân và dấu tích của gỗ cũ, thể hiện tinh thần Wabi-sabi. Ông Huyên cho rằng vẻ đẹp của những món đồ không nằm ở sự hoàn hảo mà ở nét riêng của từng thớ gỗ, từng vết tích được lưu giữ, vẫn đảm bảo công năng, độ chắc chắn và sự thuận tiện trong sử dụng.

Đối với người thợ Kim Bồng, gỗ tàu thuyền cũ không chỉ là nguồn nguyên liệu mới mà còn mở ra những bài toán khác cho nghề mộc truyền thống. Kinh nghiệm chọn gỗ, làm mộng, ghép nối và chạm khắc tiếp tục được vận dụng để tạo ra sản phẩm phục vụ nhu cầu sinh hoạt hiện đại, giúp gìn giữ và phát huy tay nghề truyền thống.

Mỗi năm, cơ sở của ông Huyên thu mua 10-12 tàu gỗ cũ, chế tác thành hàng nghìn sản phẩm nội, ngoại thất và đồ trang trí. Ông Huyên nhấn mạnh giá trị tuần hoàn không chỉ nằm ở việc biến gỗ cũ thành sản phẩm mới mà còn ở khả năng bảo trì, sửa chữa để sản phẩm có thể được sử dụng lâu dài. Nét mộc mạc, cá tính của gỗ cũ đã tạo sức hút đối với những khách hàng yêu thích vẻ đẹp tự nhiên.

Ông Huyên mong muốn mô hình này tiếp tục được đón nhận, đồng thời nhấn mạnh việc tái sinh vật liệu cần gắn với nghiên cứu thị hiếu người tiêu dùng để sản phẩm từ vật liệu cũ có thể tìm được chỗ đứng và được sử dụng lâu dài.

Ông Nguyễn Minh Lý, Phó Chủ tịch UBND phường Hội An Đông, đánh giá cao mô hình này, cho rằng đây là hướng đi mới của nghề thủ công trên địa bàn phường, tạo ra những sản phẩm hữu ích, có giá trị, mang đến trải nghiệm mới cho người sử dụng, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường, phát triển bền vững.

"Địa phương rất quan tâm và tạo mọi điều kiện để cơ sở sản xuất của ông Huyên trở thành địa chỉ trưng bày, tham quan, giáo dục cộng đồng về loại hình sáng tạo này", ông Lý cho biết.