Thổi phồng câu chuyện để thu hút sự chú ý, doanh nghiệp phải trả giá bằng uy tín

Thị trường định giá dựa trên giá trị thực của doanh nghiệp

Ông Darren Wang - Giám đốc điều hành Bays Capital - đã nhấn mạnh như trên tại lễ vinh danh IR Awards 2026 do Vietstock, Hiệp hội Các nhà quản trị tài chính Việt Nam (VAFE) và Tạp chí điện tử Tài chính và Cuộc sống (FiLi) đồng tổ chức, diễn ra hôm nay, 24-9.

• Ca sĩ Khánh Phương bị phạt nặng vì bán 'chui' cổ phiếu

• VietinBank ra mắt website Quan hệ nhà đầu tư mới

• Nhiều công ty bất động sản bị phạt vì ‘ém’ thông tin liên quan đến trái phiếu

Theo ông, quan hệ nhà đầu tư (IR) hiệu quả không nằm ở việc kể một câu chuyện hấp dẫn, mà ở khả năng giúp thị trường hiểu đúng giá trị của doanh nghiệp và kết nối doanh nghiệp với những nhà đầu tư phù hợp.

Ông Wang từng làm việc ở cả bên bán (sell side) và bên mua (buy side) trên thị trường vốn. Chính trải nghiệm từ cả hai phía giúp ông Wang nhìn IR không đơn thuần là hoạt động truyền thông.

Theo ông Wang, các doanh nghiệp muốn duy trì mức định giá qua nhiều chu kỳ cần xây dựng câu chuyện IR dựa trên giá trị dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào những biến động và kết quả kinh doanh từng quý. "Các số liệu từng quý chỉ là bối cảnh, không phải toàn bộ câu chuyện", ông Wang nhấn mạnh.

Một yếu tố khác thường bị xem nhẹ là niềm tin. Theo ông Wang, niềm tin mà doanh nghiệp xây dựng với nhà đầu tư, khách hàng và cơ quan quản lý cũng là một loại tài sản. Nó được tích lũy thông qua việc truyền tải nhất quán và chính xác thông tin, cả trong những giai đoạn thuận lợi lẫn khó khăn, qua đó trực tiếp hỗ trợ khả năng định giá của doanh nghiệp.

Khi Việt Nam bước vào các bộ chỉ số thị trường mới nổi toàn cầu, cơ cấu nhà đầu tư trên thị trường sẽ ngày càng đa dạng, từ quỹ chỉ số, quỹ phòng hộ cho tới các tổ chức đầu tư dài hạn và nhà đầu tư cá nhân.

Mỗi nhóm có khung thời gian và cách đánh giá khác nhau. Theo ông Wang, doanh nghiệp không nên cố gắng làm hài lòng tất cả, mà cần kiên định với giá trị nội tại và truyền tải đúng bản chất của mình.

Nếu lợi thế của doanh nghiệp nằm ở dòng tiền ổn định thay vì tăng trưởng bùng nổ, IR nên nói rõ điều đó. Những nhà đầu tư phù hợp với mô hình kinh doanh sẽ định giá doanh nghiệp dựa trên chính những nền tảng này.

Ngược lại, việc thổi phồng câu chuyện để thu hút sự chú ý trong ngắn hạn có thể phải trả giá bằng uy tín trong dài hạn. "Xét cho cùng thị trường vẫn định giá dựa trên giá trị thực", ông Wang nói.

Nhà đầu tư ngày càng "khó tính"

Bà Daniela Peeva - Chủ tịch Hiệp hội Các giám đốc quan hệ nhà đầu tư Bulgaria (ABIRD) - cho rằng hiện kỳ vọng của nhà đầu tư đối với các công ty đại chúng cao hơn rất nhiều, với những nhà đầu tư mới và các hình thức đầu tư mới.

Hoạt động IR truyền thống từ trước đến nay chủ yếu xoay quanh các chỉ tiêu tài chính ngắn hạn như doanh thu, EBITDA (chỉ số phản ảnh lợi nhuận của doanh nghiệp trước lãi vay, thuế thu nhập và khấu hao), EPS (lợi nhuận sau thuế của công ty phân bổ trên một cổ phiếu thông thường đang được lưu hành ở trên thị trường), cổ tức, dòng tiền và nợ.

Tuy nhiên mô hình IR tích hợp ESG sẽ mở rộng phạm vi, bằng cách lồng ghép cả các rủi ro tài chính lẫn phi tài chính vào chiến lược kinh doanh.

Việc gắn kết chiến lược doanh nghiệp với các kết quả ESG không chỉ giúp giải quyết các vấn đề trọng yếu mà còn tạo ra giá trị dài hạn. Điều này nâng cao khả năng chống chịu của doanh nghiệp trước các biến động và củng cố niềm tin vững chắc từ phía nhà đầu tư.

Khi một công ty nói chuyện với nhà đầu tư, không thể chỉ nói rằng EBITDA tăng 8%, mà cần kể rộng hơn rằng EBITDA tăng 8% và các khoản đầu tư về năng lượng, hiệu quả… trong dài hạn. Đây chính là bản chất của việc tích hợp ESG vào IR, là một phần trong mô hình kinh tế và luận điểm đầu tư của công ty.

Với dòng tiền, chiến lược ESG hiệu quả hỗ trợ gia tăng dòng tiền nhờ giảm chi phí vận hành (tiết kiệm năng lượng, tài nguyên), phát triển sản phẩm bền vững mới, giữ chân nhân tài và hạn chế các khoản phạt pháp lý.

Còn với kênh chi phí vốn, thực hành ESG đáng tin cậy giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý, rủi ro khí hậu và rủi ro uy tín. Rủi ro thấp hơn dẫn đến tỉ lệ chiết khấu (chi phí vốn) thấp hơn.

"ESG không phải là một chương riêng biệt, mà là một phần trong luận điểm đầu tư. Thị trường chỉ thực sự ghi nhận và đánh giá cao khi nhà đầu tư nhìn thấy tác động rõ ràng của ESG đến rủi ro, sự tăng trưởng và dòng tiền trong tương lai của doanh nghiệp", bà Daniela Peeva nhấn mạnh.

IR Awards là chương trình vinh danh doanh nghiệp niêm yết có hoạt động IR tốt nhất, diễn ra thường niên từ năm 2011.

Tại kỳ khảo sát IR Awards 2026, chương trình đánh giá hoạt động công bố thông tin của 685 doanh nghiệp niêm yết trên HOSE và HNX trong vòng 12 tháng, từ ngày 1-5-2025 đến ngày 30-4-2026.

Kết quả ghi nhận 459 doanh nghiệp, tương đương 67%, đạt chuẩn công bố thông tin 2026. Trong đó 86% Financial Large Cap (các doanh nghiệp có giá trị vốn hóa thị trường lớn, thuộc lĩnh vực tài chính, gồm có ba ngành là ngân hàng, chứng khoán và bảo hiểm) đạt danh hiệu doanh nghiệp đạt chuẩn công bố thông tin 2026. Đây là những ngành chịu sự giám sát chặt chẽ và có yêu cầu cao về minh bạch.

Nhóm Non-Financial Large Cap - bao gồm các doanh nghiệp có quy mô vốn hóa lớn thuộc lĩnh vực phi tài chính - có tỉ lệ doanh nghiệp đạt chuẩn công bố thông tin năm 2026 ở mức 64%, tương ứng 35/55 doanh nghiệp. Đây là nhóm có tỉ lệ đạt chuẩn thấp nhất trong bốn nhóm vốn hóa, giảm mạnh so với mức 72% của năm trước.

Nhóm Mid Cap ghi nhận tỉ lệ doanh nghiệp đạt chuẩn công bố thông tin đạt 71%, tương ứng 99/139 doanh nghiệp.

Nhóm Small Cap tiếp tục chuyển biến tích cực khi tỉ lệ doanh nghiệp đạt chuẩn công bố thông tin tăng lên 65%, tương ứng 300/462 doanh nghiệp. So với năm trước, nhóm này tiếp tục duy trì xu hướng cải thiện, cho thấy mức độ tuân thủ công bố thông tin đang dần được nâng lên ở các doanh nghiệp quy mô nhỏ, vốn thường gặp nhiều hạn chế về nguồn lực và hệ thống công bố thông tin.

Pháp luật quy định rất rõ doanh nghiệp có nghĩa vụ công bố thông tin minh bạch trước kỳ Đại hội đồng cổ đông. Tuy nhiên nhiều đơn vị vẫn lách luật, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của cổ đông.