Theo Cục Khí tượng Thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, qua theo dõi, phân tích hiện trạng hệ thống thời tiết và các sản phẩm dự báo cho thấy trong 10 ngày tới (từ ngày 7-15/11), trên đất liền và trên Biển Đông có khả năng chịu ảnh hưởng của một số hình thái thiên tai.
Đáng chú ý là hiện tượng không khí lạnh khả năng gây rét hại ở khu vực vùng núi Bắc Bộ, mưa lớn ở miền Trung và gió mạnh, sóng cao trên biển.
Vùng núi Bắc Bộ có khả năng dưới 13 độ C
Nhận định cụ thể về diễn biến thời tiết trong thời gian này, Tiến sỹ, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn Mai Văn Khiêm cho biết do chịu ảnh hưởng của một đợt không khí lạnh yếu, ngày 7/11, khu vực Bắc Bộ có mưa rào và dông vài nơi.
Khu vực từ Thanh Hóa đến thành phố Huế có mưa rào và dông vài nơi, riêng phía Bắc có mưa rào và dông rải rác. Các khu vực khác có mưa rào và dông vài nơi, riêng miền Tây Nam Bộ chiều tối và tối 6-7/11 có mưa rào rải rác và có nơi có dông.
"Tuy nhiên, khoảng ngày 8-9/11, các tỉnh, thành phố miền Bắc có khả năng chịu ảnh hưởng của một đợt không khí lạnh mạnh với xác suất xảy ra 80-90%, gây mưa rào và dông ở khu vực này. Nhiệt độ thấp nhất ở khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ giảm xuống 16-19 độ C. Đặc biệt, nhiệt độ thấp nhất ở vùng núi Bắc Bộ có khả năng dưới 13 độ C. Trời chuyển lạnh, vùng núi trời rét, Đây là đợt rét diện rộng đầu tiên của mùa Đông năm 2026-2027," Phó Cục trưởng Mai Văn Khiêm lưu ý.
Dự báo xa hơn và xu thế của không khí lạnh, ông Mai Văn Khiêm cho rằng El Nino duy trì cường độ rất mạnh với xác suất 96% trong giai đoạn tháng 11/2026-1/2027, do vậy, không khí lạnh có khả năng hoạt động yếu hơn trung bình nhiều năm, rét đậm, rét hại xuất hiện muộn hơn nhưng vẫn có thể có những đợt rét mạnh, ngắn ngày.
Liên quan đến tình hình mưa lớn ở miền Trung, ông Mai Văn Khiêm cho hay do ảnh hưởng của không khí lạnh mạnh ở tầng thấp, kết hợp với các nhiễu động gió Đông trên cao và tác động của địa hình, từ ngày 9-12/11, khu vực từ Thanh Hóa đến thành phố Huế, thành phố Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk có khả năng xuất hiện một đợt mưa lớn trên diện rộng.
Các khu vực khác từ khoảng ngày 11-14/11 chiều và tối có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to.
Đối với xu thế mưa trong thời gian tới, Phó Trưởng phòng Dự báo khí hậu, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia Nguyễn Đức Hòa cho hay từ tháng 11-12, Trung Bộ vẫn có khả năng xuất hiện các đợt mưa vừa, mưa to, tập trung tại khu vực từ Hà Tĩnh đến thành phố Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ.
Cần lưu ý khả năng thiếu hụt tổng lượng mưa so với trung bình nhiều năm tại nhiều nơi ở Trung Bộ ngay trong các tháng chính mùa mưa. Sang tháng 1/2027, mưa lớn diện rộng có xu hướng giảm.
Cụ thể, tháng 11, tổng lượng mưa tại Bắc Bộ cao hơn trung bình nhiều năm từ 15-30%; khu vực từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh và Nam Bộ phổ biến xấp xỉ so với trung bình nhiều năm.
Tháng 12, tổng lượng mưa tại Bắc Bộ cao hơn trung bình nhiều năm từ 10-20mm. Khu vực từ Thanh Hóa-Hà Tĩnh xấp xỉ trung bình nhiều năm; từ Quảng Trị-thành phố Huế phổ biến thấp hơn trung bình nhiều năm từ 20-40mm; Duyên hải Nam Trung Bộ thấp hơn từ 50-100mm; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ thấp hơn 10-20mm so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.
Tháng 1/2027, tổng lượng mưa tại Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh phổ biến xấp xỉ trung bình nhiều năm; các khu vực còn lại thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10-30mm, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ phổ biến ít mưa.
Đề cập đến diễn biến thời tiết biển, Cục Khí tượng Thủy văn lưu ý, từ đêm 8/11- 12/11, khu vực vịnh Bắc Bộ, vùng biển từ Nam Quảng Trị đến Quảng Ngãi gió có xu hướng mạnh dần lên cấp 6, có nơi cấp 7, giật cấp 8-9, sóng cao từ 2-4m, biển động mạnh.
Khu vực Bắc Biển Đông (bao gồm đặc khu Hoàng Sa) có gió Đông Bắc mạnh cấp 6-7, giật cấp 8-9, sóng cao 3-5m, biển động mạnh.
Ngoài ra, từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, số lượng bão, áp thấp nhiệt đới hoạt động trên khu vực Biển Đông và đổ bộ vào đất liền nước ta có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm cùng thời kỳ (trung bình nhiều năm trên Biển Đông là 2,8 cơn; đổ bộ vào đất liền 1,1 cơn).
Trước diễn biến trên, Cục Khí tượng Thủy văn sẽ tiếp tục chỉ đạo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia và các Đài Khí tượng Thủy văn theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, thiên tai; thường xuyên cập nhật, cung cấp kịp thời các bản tin dự báo, cảnh báo phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và triển khai các biện pháp phòng ngừa, ứng phó của các bộ, ngành, địa phương theo quy định.
Cơ quan khí tượng thủy văn khuyến cáo, chính quyền và người dân cần phải thường xuyên theo dõi thông tin dự báo, cảnh báo trên Website của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia tại địa chỉ nchmf.gov.vn, các Đài Khí tượng thủy văn tỉnh, thành phố và khu vực.
Đồng thời, cập nhật thường xuyên thông tin dự báo khí tượng thủy văn mới nhất trên các phương tiện truyền thông đại chúng chính thống của Trung ương và địa phương để chủ động ứng phó.
Chính quyền địa phương thông tin kịp thời các diễn biến thời tiết, thiên tai đến người dân để chủ động ứng phó. Người dân cần tuân thủ sự chỉ đạo và hướng dẫn của chính quyền địa phương trong phòng, chống thiên tai.
Mùa Đông năm 2026-2027 có thể là một mùa Đông ấm
So sánh với diễn biến khí hậu cùng thời kỳ, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, đợt rét đầu tiên của năm 2026 diễn ra trong thời điểm này hợp với quy luật so với trung bình nhiều năm. Tuy nhiên đến muộn hơn so với năm 2025. Đợt không khí lạnh đầu tiên xuất hiện trong năm 2025 là vào tháng 10.
"Hiện El Nino đang rất mạnh, chúng tôi dự báo trong những tháng chính Đông, từ tháng 12/2026-2/2027, nền nhiệt trung bình trên cả nước sẽ cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 1-2 độ C. Như vậy, mùa Đông năm 2026-2027 có khả năng là một mùa Đông ấm với số đợt, số ngày rét đậm rét hại ít hơn. Tuy nhiên, cần đề phòng các đợt rét đậm, rét hại sâu, ngắn ngày ở khu vực Bắc Bộ," Trưởng phòng Dự báo thời tiết Nguyễn Văn Hưởng nhấn mạnh.
Mưa lớn và cực đoan năm 2026 cũng xuất hiện ít hơn so với năm 2025 cùng thời kỳ. Trong năm 2025, vào thời điểm tháng 11 xảy ra nhiều đợt mưa lớn.
Đáng chú ý là là tại khu vực miền Trung, hoàn lưu bão số 12 kết hợp với không khí lạnh và gió Đông trên cao, từ ngày 22/10 đến sáng 3/11, khu vực từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi đã xảy ra 2 đợt mưa rất lớn (từ ngày 22-29/10 và từ 31/10 đến 3/11), trong đó Huế mưa đặc biệt lớn từ 1.200-2.200mm, có trạm trên 6.000mm; Đà Nẵng từ 800-1.600mm; Quảng Ngãi từ 700-1.400mm; Quảng Trị từ 600-1.200mm.
Trong ngày 27/10, Đỉnh Bạch Mã (Huế) đã có mưa đặc biệt lớn 1.740mm - đây là lượng mưa trong 1 ngày lớn nhất từ trước đến nay ở Việt Nam. Mưa lớn đã gây lũ đặc biệt lớn kéo dài với 3-4 đỉnh lũ liên tiếp trên các sông ở thành phố Huế và Đà Nẵng, trong đó lũ sông Bồ (Huế) và sông Thu Bồn (Đà Nẵng) đã vượt lịch sử.
Bão số 13 (Kalmaegi) di chuyển nhanh, đạt cường độ mạnh nhất cấp 15, giật trên cấp 17 trên Biển Đông, đổ bộ vào đất liền các tỉnh Gia Lai-Đắk Lắk tối ngày 6/11 với gió mạnh nhất cấp 10, giật cấp 14, gây mưa lớn, lũ tại các tỉnh, thành phố từ Huế-Đắk Lắk.
Mưa lũ khu vực miền Trung từ ngày 16/11-22/11 cũng đặc biệt lớn, trong đó Đắk Lắk mưa phổ biến từ 800-1.500mm, có nơi trên 1.900mm; Gia Lai từ 500 - 1.000mm, có nơi trên 1.100mm; Khánh Hòa từ 600-1.100mm, có nơi trên 1.400mm...
Đặc biệt, ngày 19/11, tại Đắk Lắk (địa bàn tỉnh Phú Yên cũ) có mưa đặc biệt lớn 400-600mm, có nơi trên 800mm Mưa lớn đã gây một đợt lũ tại các tỉnh nêu trên, trong đó sông Ba, sông Kỳ Lộ (Đắk Lắk) và sông Dinh Ninh Hòa (Khánh Hòa) đã vượt mức lũ lịch sử.
Trên biển, năm 2025 có 21 cơn bão (15 cơn bão và 6 áp thấp nhiệt đới), trong đó cùng kỳ tháng 11 đã có 4 cơn (bão số 12,13,14 và 15). Trong khi đó, từ đầu năm 2026 đến nay đã ghi nhận 5 cơn bão và 3 áp thấp nhiệt đới thấp hơn nhiều so với năm 2025 và trung bình nhiều năm.
Lý giải về nguyên nhân mưa và số lượng bão, áp thấp nhiệt đới ít hơn nhiều so với năm 2025 và trung bình nhiều năm, chuyên gia khí tượng thủy văn cho rằng, do tác động của El Nino mạnh đến rất mạnh.
Sự tương tác giữa biển và khí quyển làm thay đổi hoàn lưu quy mô lớn và phân bố đối lưu, khiến điều kiện thuận lợi cho sự hình thành bão trên Biển Đông suy giảm rõ rệt.
Cơ quan khí tượng nhận định từ nay đến cuối năm 2026 và giai đoạn đầu năm 2027, El Nino được dự báo tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh, với xác suất lên tới 96%.
Do đó, từ nay đến hết năm 2026, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông cũng như số cơn đổ bộ vào đất liền nước ta nhiều khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm (trung bình nhiều năm trên Biển Đông ghi nhận khoảng 2,8 cơn bão và áp thấp nhiệt đới , trong đó khoảng 1,1 cơn đổ bộ vào đất liền).
Tuy nhiên, cơ quan khí tượng lưu ý, dù số lượng bão và áp thấp nhiệt đới được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm, nhưng người dân vẫn cần đề phòng khả năng có bão hoặc áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông và ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền, đặc biệt là khu vực Trung Bộ và Nam Bộ.
El Nino gây thiếu mưa, dòng chảy suy giảm
Thông tin thêm về tác động của El Nino đến tình hình mưa, Tiến sỹ Mai Văn Khiêm chia sẻ điều đáng lo ngại không chỉ là lượng mưa thiếu hụt trong một thời điểm, mà là tác động cộng hưởng giữa thiếu mưa, dòng chảy suy giảm, lượng nước tích trữ trong hồ hạn chế và nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng. Nếu không chủ động đánh giá, cân đối và điều hành nguồn nước ngay từ cuối mùa mưa, nguy cơ thiếu nước có thể gia tăng trong mùa khô 2026-2027.
Cùng với đó, số liệu hiện nay cho thấy dung tích các hồ chứa lớn có sự phân hóa khá rõ giữa các khu vực. Cụ thể, các hồ lớn tại Bắc Bộ đạt khoảng 83–98% dung tích thiết kế; khu vực Thanh Hóa-Hà Tĩnh đạt 84-93%; cao nguyên Trung Bộ đạt 80-90%; Nam Bộ đạt 65-90%.
Đáng lưu ý hơn là khu vực Huế-Đắk Lắk, dung tích hồ chỉ đạt 45-75%; riêng phía đông Quảng Ngãi, Gia Lai và Đắk Lắk chỉ đạt 20-40%. Đây là những khu vực cần theo dõi sát khả năng tích nước trong thời gian còn lại của mùa mưa.
Ngoài ra, trong tháng 11-12, lượng mưa trên cả nước dự kiến phổ biến thấp hơn trung bình nhiều năm. Dòng chảy đến hồ tại Bắc Bộ có thể thiếu hụt 25-40%; tại Trung Bộ và Nam Bộ thiếu hụt 30-50%, có hồ thiếu hụt trên 65%.
Dòng chảy suy giảm sẽ hạn chế khả năng tích đầy hồ vào cuối mùa lũ, làm tăng nguy cơ không bảo đảm nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp và phát điện trong mùa khô.
Đối với Đồng bằng sông Cửu Long, cần chủ động chuẩn bị các phương án ứng phó với nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn ở mức tương tự mùa khô 2015-2016 và 2019-2020.
"Đây là nhận định về nguy cơ để các bộ, ngành và địa phương chủ động chuẩn bị phương án ứng phó; mức độ và phạm vi ảnh hưởng cụ thể còn phụ thuộc vào diễn biến mưa, dòng chảy, nguồn nước thượng nguồn và công tác vận hành các công trình thủy lợi trong thời gian tới," ông Mai Văn Khiêm nêu rõ.
Trước diễn biến trên, ông Khiêm khuyến cáo, các bộ, ngành và địa phương cần căn cứ vào thông tin dự báo khí tượng thủy văn, dự báo El Niño và kịch bản nguồn nước của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để chủ động xây dựng phương án ứng phó theo kịch bản El Nino rất mạnh và kéo dài đến giữa năm 2027. Trong đó, cần rà soát kế hoạch sản xuất, cơ cấu mùa vụ và nhu cầu sử dụng nước phù hợp với khả năng nguồn nước thực tế.
Các bộ, ngành và địa phương cần theo dõi sát dòng chảy, lượng nước tích trữ và nhu cầu sử dụng để điều hành hồ, liên hồ phù hợp. Ưu tiên bảo đảm nước sinh hoạt, cân đối nước cho nông nghiệp, phát điện và duy trì dòng chảy tối thiểu; chủ động phương án thiếu nước, xâm nhập mặn tại các vùng trọng điểm.
Ngành năng lượng cần chuẩn bị giải pháp bảo đảm cung ứng điện trong cao điểm nắng nóng năm 2027 được dự báo sẽ đến sớm và gay gắt hơn bình thường.
Đối với người dân và các cơ sở sản xuất cần sử dụng nước tiết kiệm, theo dõi thường xuyên các bản tin dự báo, cảnh báo và hướng dẫn của địa phương để chủ động kế hoạch sử dụng nước.
Các phương án ứng phó cần được chuẩn bị sớm và điều chỉnh theo từng giai đoạn. Chủ động cân đối nguồn nước ngay từ cuối mùa mưa sẽ giúp giảm áp lực khi bước vào cao điểm mùa khô./.
(TTXVN/Vietnam+)