Hai thủ thành Việt kiều gần nhất của đội tuyển Việt Nam là Nguyễn Filip và Lê Giang Patrik đều được đánh giá rất cao. Nếu so sánh những cầu thủ này với phần còn lại của nhóm các cầu thủ Việt kiều nói riêng, các cầu thủ nhập tịch hiện đang thi đấu ở Việt Nam nói chung, Nguyễn Filip và Lê Giang Patrik vẫn vượt trội hoàn toàn.
Không phải hiện tượng riêng lẻ
Lê Giang Patrik là Thủ môn xuất sắc nhất của ASEAN Cup 2026. Đây có lẽ là danh hiệu nhận được sự nhất trí cao nhất từ phía Hội đồng chuyên môn của giải vô địch bóng đá Đông Nam Á năm nay.
Thủ môn Lê Giang Patrik xứng đáng là thủ môn hay nhất ASEAN Cup 2026 (Ảnh: Đỗ Minh Quân).
Hành trình đến với ngôi vô địch của đội tuyển Việt Nam ghi dấu ấn cực lớn của thủ môn Việt kiều Slovakia. Thủ thành này chơi xuất sắc trong trận đấu với Singapore ở vòng bảng, giúp đội tuyển Việt Nam tránh được thất bại trong trận đấu ấy (hòa 0-0)
Nếu không có tài năng của Lê Giang Patrik, nếu đội tuyển Việt Nam thất bại trước Singapore, có thể tinh thần của các cầu thủ Việt Nam sẽ sa sút và khả năng chúng ta đánh bại Indonesia 3-0 ngay sau đó sẽ rất thấp.
Lê Giang Patrik tiếp tục chơi xuất sắc trong các trận bán kết lượt đi (Việt Nam thắng 2-0) và lượt về (2-0) với Malaysia. Trước khi đội bóng được dẫn dắt bởi HLV Kim Sang Sik (người Hàn Quốc) chọc thủng lưới đối thủ, chúng ta đều nhờ đến tài năng của Lê Giang Patrik để ngăn chặn các bàn thua.
Trò chuyện với phóng viên Dân trí ngay sau trận bán kết lượt đi ở Kuala Lumpur (Malaysia) tối 16/8, Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) Trần Quốc Tuấn chia sẻ: “Chúng ta được đánh giá cao hơn Malaysia trước giờ bóng lăn, nhưng đừng quên rằng ngay cả đội vô địch World Cup 2026 Tây Ban Nha từng bị đội tuyển rất yếu Cape Verde cầm hòa 0-0 ngay ở giải đấu vừa nêu”.
“Thực tế trên sân cho thấy đội tuyển Malaysia đã tạo ra không ít áp lực cho đội tuyển Việt Nam trong khoảng thời gian đầu trận. Họ chỉ bị khuất phục bởi tài năng của thủ môn Lê Giang Patrik”, Chủ tịch VFF Trần Quốc Tuấn nói thêm.
Lê Giang Patrik làm nản lòng các chân sút của những đội tuyển mạnh nhất Đông Nam Á (Ảnh: Hải Long).
Kịch bản của trận chung kết lượt đi gặp Thái Lan ngày 22/8 diễn ra tương tự, đội bóng xứ sở chùa vàng liên tục “bắn phá” khung thành của đội tuyển Việt Nam, nhưng tất cả đều bị thủ môn Lê Giang Patrik ngăn chặn.
Sau những tình huống này, đội tuyển Việt Nam mới ghi hai bàn, để dẫn trước 2-0 trong trận chung kết lượt đi. Có thể nói đấy là chiến thắng mang tính bước ngoặt để đội tuyển Việt Nam vô địch ASEAN Cup 2026. Thành ra, các pha cứu thua của Lê Giang Patrik cũng mang tính bước ngoặt.
Cựu Phó Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Đông Nam Á (AFF), cựu Phó Chủ tịch chuyên môn VFF Dương Vũ Lâm phân tích: “Chính thủ môn Lê Giang Patrik góp phần “bẻ gãy” ý chí của cầu thủ Thái Lan. Một khi các chân sút của họ liên tục dứt điểm hỏng trong tình huống thuận lợi, tự khắc toàn đội Thái Lan sẽ sinh tâm lý chán nản”.
Trước Lê Giang Patrik, đội tuyển Việt Nam có thủ môn Việt kiều CH Séc Nguyễn Filip chơi rất hay tại vòng loại Asian Cup 2027 và vòng chung kết Asian Cup 2023.
Trước Lê Giang Patrik, đội tuyển Việt Nam từng có thủ môn Đặng Văn Lâm (23) chơi rất hay tại ASEAN Cup 2018 (Ảnh: Đỗ Minh Quân).
Trước nữa, chúng ta có thủ môn Việt kiều Nga Đặng Văn Lâm thi đấu xuất sắc tại ASEAN Cup 2018, góp công lớn vào ngôi vô địch của đội bóng khi đó được dẫn dắt bởi HLV Park Hang Seo (người Hàn Quốc).
Khác biệt ở chất lượng
Thật ra việc các thủ môn Việt kiều thi đấu xuất sắc khi về khoác áo đội tuyển Việt Nam không phải may mắn. Thành công của họ đến từ năng lực thực. Cả ba thủ môn Việt kiều Lê Giang Patrik, Nguyễn Filip và Đặng Văn Lâm đều được đào tại tại châu Âu, xem như họ đã có lợi thế về bước khởi đầu trong sự nghiệp.
Riêng hai thủ môn Nguyễn Filip và Lê Giang Patrik còn có khoảng thời gian không hề ngắn thi đấu chuyên nghiệp ở các giải vô địch quốc gia của CH Séc và Slovakia. Nguyễn Filip từng khoác áo các CLB Sparta Prague, FK Loko Prague, Vlasim, Slovan Librec và Slovacko của CH Séc rồi mới về Việt Nam thi đấu tại V-League.
Nguyễn Filip từng là thủ môn hàng đầu của giải vô địch bóng đá CH Séc, từng được gọi lên đội tuyển CH Séc tại UEFA Nations League (nhưng chưa được ra sân phút nào, nhờ đó mà anh mới có cơ hội được khoác áo đội tuyển Việt Nam).
Lê Giang Patrik có thời gian dài thi đấu ở giải vô địch quốc gia của Slovakia và CH Séc trước khi về Việt Nam thi đấu ở V-League (Ảnh: Đỗ Minh Quân).
Trong khi đó, Lê Giang Patrik từng khoác áo các CLB MSK Zilina, MFK Zemplin, Pohronie của Slovakia, Sellier & Bellot Vlasim, MFK Karvina, Protejov, Bohemians 1905 của CH Séc.
Cho dù CH Séc và Slovakia hiện không còn là những nền bóng đá hàng đầu châu Âu, như thời điểm họ từng vô địch Euro 1976, khi những cầu thủ của hai nền bóng đá này cùng khoác chung màu áo của đội tuyển Tiệp Khắc. Tuy nhiên, họ vẫn là những nền bóng đá có trình độ cao hơn nhiều so với bóng đá Đông Nam Á. Các đội CH Séc và Slovakia thường xuyên góp mặt ở các kỳ World Cup và Euro.
Việc Nguyễn Filip và Lê Giang Patrik từng thi đấu chuyên nghiệp tại CH Séc và Slovakia là lời bảo chứng cho chất lượng của những thủ thành này. Họ không phải là hàng “trôi nổi”, họ về với V-League khi tài năng của họ đã được kiểm chứng, chứ không phải nhờ giải V-League mà họ mới hay như hiện nay.
Thể hình và phong cách thi đấu của Lê Giang Patrik (1m88) và Nguyễn Filip (1m92) cũng phản ánh chất lượng “tầm châu Âu” của họ: Cả hai cùng cao lớn, phản xạ nhanh, giỏi bắt bóng bổng, giỏi làm chủ khu vực 16m50. Cả hai người cùng chơi bóng bằng chân rất tốt, tâm lý vững vàng, phát động phản công giỏi.
Không phải cầu thủ nhập tịch nào của đội tuyển Việt Nam cũng từng được thi đấu ở các giải vô địch quốc gia ở châu Âu như Lê Giang Patrik hay Nguyễn Filip (Ảnh: Đỗ Minh Quân).
Cựu Phó Chủ tịch AFF, cựu Phó Chủ tịch chuyên môn VFF Dương Vũ Lâm phân tích: “Lâu nay, các thủ môn Việt Nam nếu cao lớn, bắt bóng bổng giỏi, lại kém ở khả năng chơi bóng bằng chân. Còn hiện giờ, Lê Giang Patrik toàn diện ở mọi khả năng. Khi cần, cậu ấy còn có thể lao ra khỏi khu vực 16m50, chơi như một trung vệ “thòng”. Đây là phong cách của các thủ môn hiện đại”.
Tuổi tác phù hợp
Hầu hết các cầu thủ Việt kiều khác khi khoác áo các đội tuyển Việt Nam trong những năm gần đây đều không được đào tạo tốt, không có kinh nghiệm thi đấu tại châu Âu như Nguyễn Filip và Lê Giang Patrik.
Gần như chỉ có một ngoại lệ duy nhất, đó là trường hợp của cầu thủ Việt kiều Mỹ Lee Nguyễn cách đây khoảng 16-17 năm. Trước khi tham gia V-League, Lee Nguyễn từng khoác áo đội bóng lừng danh PSV Eindhoven của Hà Lan (đoạt Cúp C1 châu Âu năm 1988) và Rander FC (Đan Mạch).
Tuổi tác cũng là yếu tố cần được nhắc đến với các cầu thủ nhập tịch khi họ khoác áo đội tuyển Việt Nam (Ảnh: Hải Long).
Ngày đó, Lee Nguyễn được đánh giá là cầu thủ giỏi nhất V-League, anh hay hơn hẳn nhiều cầu thủ thi đấu cùng thời. VFF từng khao khát muốn Lee Nguyễn khoác áo đội tuyển Việt Nam, nhưng cầu thủ này lại lựa chọn khoác áo đội tuyển Mỹ, thế nên chúng ta không thể có sự phục vụ của tiền vệ này.
Điều đó phản ánh, yếu tố quyết định chất lượng các cầu thủ Việt kiều nói riêng, các cầu thủ nhập tịch nói chung không phải là vị trí thi đấu, mà là chất lượng được đào tạo của từng người, trình độ thực của từng cá nhân.
Yếu tố tiếp theo, có khả năng quyết định rất lớn đến khả năng thành công của các cầu thủ nhập tịch, đó là tuổi tác. Thủ môn Đặng Văn Lâm bắt đầu khoác áo đội tuyển Việt Nam năm 2017, tại vòng loại Asian Cup 2019 khi anh 24 tuổi. Đây là độ tuổi mà tiềm năng phát triển của cầu thủ rất lớn.
Nguyễn Filip bắt đầu khoác áo đội tuyển Việt Nam tại vòng chung kết Asian Cup 2023 khi 31 tuổi. Lê Giang Patrik tham dự ASEAN Cup 2026 khi anh 34 tuổi. Đây là độ tuổi mà các thủ môn vẫn còn rất sung sức, lại tràn đầy kinh nghiệm thi đấu quốc tế. Độ tuổi phù hợp giúp họ thi đấu tốt và ổn định.
Một số cầu thủ nhập tịch có tốc độ và khả năng tranh chấp tay đôi không hơn cầu thủ được đào tạo ở trong nước (Ảnh: Đỗ Minh Quân).
Trong khi đó, các cầu thủ nhập tịch không có gốc gác Việt Nam, như nhóm các tiền đạo gốc Brazil gồm Tài Lộc và Hoàng Hên khoác áo đội tuyển Việt Nam khi họ đã lớn tuổi. Cả Tài Lộc và Hoàng Hên năm nay cùng 32 tuổi, độ tuổi thường được coi là ở bên kia sườn dốc sự nghiệp của các cầu thủ tấn công.
Thực tế tại ASEAN Cup 2026, Hoàng Hên và Tài Lộc trận hay trận dở khá thất thường, họ không có được sự ổn định. Về mặt tốc độ và khả năng tranh chấp tay đôi, những cầu thủ này hiện cũng không hơn các cầu thủ được đào tạo ở trong nước.
Trong bóng đá hiện đại, các tiền đạo chỉ cần chậm hơn hậu vệ đối phương nửa bàn chân hoặc chậm hơn đối thủ một nhịp, là khả năng cao sẽ để cho cơ hội vuột mất.
Có thể khi những cầu thủ này lần đầu được phát hiện tại giải trong nước, họ vẫn còn trẻ, khỏe, nhanh. Nhưng sau 5 năm thi đấu tại V-League (thời hạn tối thiểu để một cầu thủ không có gốc gác của quốc gia sở tại được nhập tịch để thi đấu quốc tế cho các đội tuyển quốc gia có liên quan, theo luật FIFA), họ đã lớn tuổi hơn hẳn, chậm hẳn.
Đấy chính là một phần lý do quan trọng khiến cho những cầu thủ không có gốc Việt Nam khi được khoác áo đội tuyển Việt Nam thường thi đấu sa sút hẳn. Họ sa sút thấy rõ so với những gì mà người ta từng biết đến họ, trong những ngày đầu họ xuất hiện ở sân cỏ trong nước!