Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae phát biểu tại khóa họp thứ 81 của Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York, Mỹ, ngày 22-9 - Ảnh: AFP
Theo báo Kyodo News, phát biểu trước Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York ngày 22-9, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae cho rằng "thời kỳ ổn định sau Chiến tranh lạnh đã trở thành quá khứ", trong bối cảnh thế giới đối mặt hàng loạt thách thức, từ chiến sự ở Trung Đông, xung đột Nga - Ukraine đến chương trình hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên.
Dù vậy, bà nhấn mạnh "chưa bao giờ Liên hợp quốc lại quan trọng đến thế đối với việc mang lại hòa bình và ổn định cho thế giới".
Ủng hộ ICC nhưng không chỉ trích Mỹ
Một trong những nội dung được chú ý nhất trong bài phát biểu đầu tiên của bà Takaichi tại Đại hội đồng Liên hợp quốc trên cương vị Thủ tướng là lập trường đối với ICC.
Bà Takaichi khẳng định kể từ khi Thế chiến 2 kết thúc, Nhật Bản luôn đề cao nguyên tắc thượng tôn pháp luật trong giải quyết xung đột. Theo bà, lập trường này được thể hiện qua việc Tokyo "nhất quán ủng hộ" các tòa án quốc tế, trong đó có ICC.
Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt với một số quan chức ICC, bao gồm bà Tomoko Akane, công dân Nhật Bản đang giữ chức Chủ tịch ICC.
Washington từ lâu đã xem ICC là mối đe dọa với chủ quyền quốc gia. Phản ứng của Tokyo được chú ý đặc biệt do Nhật Bản vừa là đồng minh thân cận của Mỹ, vừa là một nước thành viên ICC.
Trước đó, bà Takaichi từng mô tả các biện pháp trừng phạt của Washington với ICC là "rất đáng tiếc" và "không phù hợp" với lập trường của Nhật Bản. Tuy nhiên, trong bài phát biểu tại Liên hợp quốc lần này, bà tránh trực tiếp chỉ trích Mỹ.
Bên cạnh đó, Thủ tướng Nhật cam kết tiếp tục góp phần duy trì trật tự quốc tế, đồng thời gọi Nhật Bản là một "quốc gia yêu chuộng hòa bình", khẳng định nước này tiếp tục duy trì chính sách quốc phòng chỉ nhằm mục đích phòng vệ.
Tuyên bố được đưa ra giữa lúc Trung Quốc chỉ trích chương trình tăng cường năng lực quốc phòng của Tokyo, cho rằng đây là biểu hiện của xu hướng "chủ nghĩa quân phiệt mới".
Toàn cảnh phiên phát biểu của bà Takaichi tại trụ sở Liên hợp quốc - Ảnh: AFP
Kêu gọi cải tổ Hội đồng Bảo an
Năm 2026 đánh dấu 70 năm Nhật Bản gia nhập Liên hợp quốc. Nhân dịp này, bà Takaichi cũng kêu gọi cải tổ Hội đồng Bảo an, cơ quan chịu trách nhiệm chính về duy trì hòa bình và an ninh quốc tế.
Theo Thủ tướng Nhật, số thành viên thường trực và không thường trực cần được mở rộng để phản ánh tốt hơn thực tế của cộng đồng quốc tế hiện nay.
Những lời kêu gọi cải tổ gia tăng trong bối cảnh Hội đồng Bảo an nhiều lần rơi vào bế tắc trước các cuộc xung đột do quyền phủ quyết của 5 thành viên thường trực gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp.
Về các điểm nóng an ninh, bà Takaichi đề cập xung đột Nga - Ukraine khi trình bày quan điểm của Tokyo về duy trì trật tự quốc tế dựa trên luật pháp. Bà cũng kêu gọi phi hạt nhân hóa Triều Tiên, cho rằng chương trình vũ khí của Bình Nhưỡng là "mối đe dọa nghiêm trọng" với hòa bình và an ninh.
Trong lĩnh vực kinh tế và năng lượng, nữ Thủ tướng cảnh báo lo ngại về các biện pháp hạn chế xuất khẩu "mang tính tùy tiện" đang gia tăng. Nhật Bản gần đây phải đối mặt với các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc, bao gồm đất hiếm, trong bối cảnh quan hệ song phương không được êm đẹp.
Trước những gián đoạn tại eo biển Hormuz và tác động của chiến sự Trung Đông, Tokyo cũng đang xây dựng kế hoạch hợp tác nhằm tăng khả năng chống chịu về kinh tế và năng lượng của các nước vùng Vịnh.
Ông Trump ca ngợi Thủ tướng Takaichi làm được ‘công việc phi thường’Tổng thống Mỹ dành nhiều lời khen cho Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae trong cuộc gặp bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc, chỉ vài ngày trước khi ông Tập Cận Bình tới Mỹ.