Giá nhà và giá bất động sản vẫn còn cao
Tiếp tục chương trình kỳ họp, chiều 22/10, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về ba dự án Luật Đất đai sửa đổi, Luật Nhà ở sửa đổi và Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi.
Phát biểu thảo luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, đây là ba dự án luật có mối quan hệ trực tiếp, chặt chẽ với nhau, tác động trực tiếp đến nguồn lực phát triển đất nước, chỗ ở, tài sản và sinh kế của người dân.
Theo Thủ tướng, một trong những lý do quan trọng cần thiết phải sửa đổi các luật này là nhu cầu nhà ở rất lớn của người dân, cán bộ, công nhân, viên chức, lực lượng vũ trang, học sinh, sinh viên, đặc biệt là người lao động tại các đô thị và thành phố lớn. Điều này đòi hỏi phải điều chỉnh khuôn khổ pháp luật để kịp thời đáp ứng nhu cầu thực tế.
Bên cạnh đó, giá nhà và giá bất động sản vẫn còn cao, đặc biệt ở phân khúc nhà ở xã hội và nhà ở dành cho người thu nhập thấp. Đây là những bất cập cần được điều tiết thông qua các quy định pháp luật.
Trong ba dự án luật, Thủ tướng cho rằng Luật Đất đai có vai trò quan trọng nhất. Những nội dung trọng tâm cần xem xét trước hết là phân loại đất, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất.
Về phân loại đất, dự thảo không quy định quá chi tiết mà chia thành ba nhóm chính, gồm đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và đất dự trữ phát triển.
Đối với quy hoạch, bên cạnh việc sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, Chính phủ đang chỉ đạo khẩn trương sửa đổi Luật Quy hoạch, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, hướng tới xây dựng một quy hoạch thống nhất trong phạm vi một đơn vị hành chính.
Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Thủ tướng cho biết dự thảo kế thừa các quy định của Luật Đất đai năm 2024, đồng thời phân chia các trường hợp thu hồi đất thành sáu nhóm theo những tiêu chí cụ thể.
Chuyển từ bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống
Đề cập đến chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Thủ tướng nhấn mạnh quan điểm mới được nêu trong Nghị quyết số 21 của Trung ương là chuyển từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang tư duy tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất.
Theo đó, người có đất bị thu hồi được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng, bằng loại đất khác, bằng nhà ở hoặc bằng tiền. Đối với các dự án đô thị, người dân được ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ.
Người có đất bị thu hồi cũng được hoán đổi phần đất ở bị thu hồi sang phần diện tích còn lại của thửa đất hoặc sang thửa đất khác mà mình có quyền sử dụng trong địa bàn cấp xã nơi có đất thu hồi. Trường hợp người dân có nhu cầu thu hồi phần diện tích đất còn lại, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét, quyết định.
Bên cạnh đó, các khu tái định cư được bố trí với nhiều cấp nhà và diện tích khác nhau, phù hợp với mức bồi thường cũng như khả năng chi trả của người dân. Các khu tái định cư phải bảo đảm đầy đủ hạ tầng và các điều kiện an sinh xã hội, từ chỗ ở, sinh kế đến hạ tầng văn hóa, trường học và các điều kiện phục vụ phát triển kinh tế.
Nhà nước cần tăng cường điều tiết và quản lý giá đất
Về tài chính đất đai và giá đất, Thủ tướng cho biết dự thảo quy định Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất. Theo nội dung được nêu, cơ chế này không còn quy định về giá đất cụ thể và tổ chức tư vấn xác định giá đất như Luật Đất đai năm 2004.
Thủ tướng nhấn mạnh: “Việc định giá phải bảo đảm nguyên tắc trung thực, khách quan, công khai, minh bạch, phù hợp mục tiêu phát triển từng thời kỳ, tuân thủ đúng trình tự thủ tục dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư. Bảng giá đất và hệ số điều chỉnh do HĐND cấp tỉnh ban hành”.
Một nội dung quan trọng khác trong lần sửa đổi này là thay đổi tư duy điều tiết giá đất và sở hữu nhà ở. Trước đây, quy định giá đất theo thị trường đã dẫn đến tình trạng một số địa phương đẩy giá đất lên rất cao thông qua đấu giá, kéo theo chi phí thực hiện dự án và giá nhà tăng cao.
Do đó, Nhà nước cần tăng cường điều tiết và quản lý giá đất nhằm phục vụ mục tiêu phát triển, trong đó ưu tiên điều tiết giá đất và giá nhà đối với phân khúc nhà ở xã hội, nhà ở giá rẻ.
Đồng thời, cần chuyển từ tư duy “sở hữu nhà” sang tư duy “Nhà nước có trách nhiệm bố trí chỗ ở cho người dân”.
Đây là định hướng quan trọng được Thủ tướng nhấn mạnh trong quá trình sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản.