Chủ trì cuộc họp về cung ứng sách giáo khoa sáng 21/9, Thủ tướng Lê Minh Hưng giao Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân liên quan việc không cung ứng đủ sách cho năm học 2026-2027. Kết quả phải báo cáo Thủ tướng trước ngày 10/10.
Tình trạng thiếu sách phải được giải quyết dứt điểm trước ngày 25/9. Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm làm việc trực tiếp với từng địa phương, trường học để xác định nhu cầu, bảo đảm mọi học sinh có đủ sách. Nếu cần thiết, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo được quyết định huy động thêm nhà xuất bản, cơ sở in tham gia, thay vì chỉ phụ thuộc vào Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. "Phải đáp ứng yêu cầu trong thời gian sớm nhất, nhanh nhất", Thủ tướng nói.
Theo báo cáo tại cuộc họp, cả nước hiện thiếu khoảng 776.000 bản sách giáo khoa, tập trung tại Lâm Đồng, Đồng Nai, Ninh Bình, Phú Thọ, Khánh Hòa, Cần Thơ, Đăk Lăk và một số địa phương khác.
Từ trước đến sau ngày khai giảng, nhiều phụ huynh tại Huế, Đà Nẵng, Đăk Lăk, Gia Lai, An Giang, đặc biệt là TP HCM, phải đi nhiều cửa hàng, xếp hàng chờ mua từng cuốn sách. Trong khi đó, tại họp báo Chính phủ hồi tháng 5, Thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng từng khẳng định toàn bộ sách giáo khoa sẽ được chuyển đến các trường chậm nhất 20 ngày trước khai giảng.
Thủ tướng đánh giá đây là vấn đề cấp bách, được xã hội quan tâm. Tình trạng thiếu sách xuất phát từ bất cập trong tổng hợp nhu cầu, dự báo, đặt hàng, xuất bản, dự trữ, điều phối và phân phối, trong đó nguyên nhân chủ quan là chủ yếu. Ông cho rằng công tác chỉ đạo, điều hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo chưa quyết liệt, kịp thời và hiệu quả. Bộ cùng toàn ngành phải nghiêm túc rút kinh nghiệm, khẩn trương chấn chỉnh, không để tình trạng này tái diễn.
Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì họp về cung ứng sách giáo khoa, sáng 21/9. Ảnh: VGP
Giảm kiến thức chuyên sâu không thực sự cần thiết
Về giải pháp lâu dài, Thủ tướng yêu cầu đa dạng hóa hoạt động in, phát hành sách giáo khoa, không để chỉ một đầu mối thực hiện. Bộ Giáo dục và Đào tạo phải xây dựng tiêu chuẩn về năng lực, điều kiện và chất lượng để nhiều nhà xuất bản, cơ sở in có thể tham gia, đồng thời kiểm soát thống nhất chất lượng và tiến độ cung ứng.
Cùng với xử lý tình trạng thiếu sách trước mắt, Thủ tướng yêu cầu hoàn thành bộ sách giáo khoa mới để sử dụng thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2028-2029. Bộ Giáo dục và Đào tạo phải phân công rõ nhiệm vụ, xây dựng lộ trình cụ thể và báo cáo công tác biên soạn trong tháng 10/2026.
Bản quyền bộ sách mới thuộc Nhà nước. Sách phải bảo đảm chất lượng, nâng hiệu quả dạy và học thực chất, giảm áp lực thi cử, dạy thêm, học thêm. Chương trình và sách giáo khoa sẽ được rà soát theo hướng giảm kiến thức chuyên sâu, không thực sự cần thiết với mặt bằng giáo dục phổ thông. Những nội dung nâng cao nên được đưa vào tài liệu tham khảo của từng môn học.
"Không để chương trình, sách giáo khoa phổ thông có nhiều kiến thức chuyên sâu, gây áp lực cho dạy và học", Thủ tướng nói.
Ông yêu cầu bổ sung nội dung về nhân vật lịch sử, các bậc tiền bối cách mạng, giá trị lịch sử, văn hóa và truyền thống dân tộc. Chương trình phổ thông phải trang bị cho học sinh kiến thức, kỹ năng, phẩm chất và năng lực cần thiết; chú trọng giáo dục đạo đức, nhân cách, lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến.
Bộ Chính trị đã thống nhất chủ trương miễn phí sách giáo khoa cho học sinh cả nước từ năm học 2029-2030. Do đó Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Bộ Tài chính xác định nhu cầu, bố trí ngân sách hằng năm và nghiên cứu thực hiện sớm hơn nếu điều kiện cho phép.
Khi Nhà nước nắm bản quyền và cấp sách miễn phí, các khâu trung gian phải được cắt giảm để tiết kiệm ngân sách. Địa phương có đủ điều kiện sẽ chịu trách nhiệm in, cung ứng sách trên địa bàn; với nơi còn khó khăn, Trung ương tổ chức xuất bản, in và phát hành trên nguyên tắc đa dạng hóa, không phụ thuộc vào một đầu mối.
Việc điều chỉnh chương trình, sách giáo khoa phải gắn với đổi mới thi cử, bảo đảm công bằng và đánh giá thực chất năng lực người học. Thủ tướng yêu cầu mọi thay đổi phải được đánh giá kỹ tác động, có lộ trình để nhà trường, giáo viên, học sinh và xã hội chuẩn bị; đồng thời tiếp thu ý kiến của địa phương, chuyên gia, nhà khoa học và giáo viên trực tiếp giảng dạy.
Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn phát biểu tại cuộc họp với Thủ tướng, sáng 21/9. Ảnh: VGP
Giải trình trước Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội ngày 20/9, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết cuối năm 2025, Bộ phê duyệt lựa chọn một bộ sách giáo khoa, sau đó chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và các địa phương lập kế hoạch sản xuất, cung ứng.
Theo ông Sơn, việc một số địa phương triển khai chính sách cấp sách miễn phí khiến một bộ phận phụ huynh chờ đợi, chưa mua sách trước năm học. Cùng với đó, địa phương và nhà xuất bản dự báo nhu cầu chưa chính xác, lượng sách in dự phòng không nhiều, dẫn đến thừa, thiếu cục bộ.
"Chúng tôi nghiêm túc rút kinh nghiệm, sẽ giám sát chặt chẽ hơn và lập kế hoạch dự báo chính xác, không để việc này xảy ra trong năm học tiếp theo", Bộ trưởng nói.
Vũ Tuân