Thủ tướng yêu cầu tổ chức lại hệ thống thương nhân phân phối, bán lẻ xăng dầu

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Văn phòng Chính phủ vừa có thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại cuộc họp về hoàn thiện hệ thống phân phối xăng dầu. Quan điểm của Thủ tướng là xây dựng nghị định mới về kinh doanh xăng dầu phải khắc phục những bất cập của cơ chế hiện hành.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Công thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, cơ quan liên quan rà soát, hoàn thiện toàn diện các quy định về kinh doanh xăng dầu.

Trong đó, rà soát, thiết kế lại hệ thống phân phối theo hướng cắt giảm các tầng nấc trung gian, phân định rõ chức năng, mối quan hệ giữa khâu tạo nguồn và khâu hạ nguồn. Khắc phục tình trạng mua bán lòng vòng giữa các thương nhân làm tăng chi phí và khó xác định trách nhiệm khi xảy ra thiếu hụt nguồn cung. Quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong việc bảo đảm nguồn hàng đến hệ thống bán lẻ, nhất là khi thị trường biến động.

Về thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, Thủ tướng yêu cầu rà soát toàn diện điều kiện đối với thương nhân đầu mối, gắn với năng lực tạo nguồn, năng lực tài chính, cơ sở vật chất, khả năng dự trữ và trách nhiệm bảo đảm nguồn cung. Đặc biệt, nghiên cứu tiêu chí để tái cơ cấu số lượng thương nhân đầu mối và tổ chức lại hệ thống thương nhân phân phối, bán lẻ. Qua đó, bảo đảm thương nhân đầu mối thực sự có năng lực thực hiện trách nhiệm bảo đảm nguồn cung; thương nhân phân phối thực hiện đúng trách nhiệm cung ứng đến tay người tiêu dùng.

Về cơ chế điều hành giá xăng dầu, tiếp tục đổi mới cơ chế điều hành giá theo nguyên tắc thị trường có sự quản lý, điều tiết của Nhà nước, tăng quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp.

Việc điều hành giá phải công khai, minh bạch, cạnh tranh và có cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả. Khi thị trường biến động bất thường, Nhà nước phải chủ động sử dụng các biện pháp phù hợp để ổn định thị trường, bảo đảm lợi ích của người dân và doanh nghiệp.

Bộ Công thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính rà soát công thức xác định giá, chi phí kinh doanh, định mức lợi nhuận, kê khai và công bố giá; vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp tiết giảm chi phí, nâng cao cạnh tranh, vừa ngăn ngừa việc lợi dụng vị trí thị trường để hình thành mức giá bất hợp lý.

Ngoài ra, liên quan cơ chế mua bán xăng dầu, Thủ tướng yêu cầu rà soát cơ chế mua bán giữa thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối; làm rõ điều kiện, tiêu chuẩn, phương thức, quy trình, thủ tục mua bán và trách nhiệm của các bên; hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát, kiểm soát giao dịch, bảo đảm tính minh bạch; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý, kết nối, chia sẻ dữ liệu và giám sát các giao dịch mua bán xăng dầu.

Về bảo đảm nguồn cung, dự trữ và Quỹ bình ổn giá xăng dầu, Bộ Công thương chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan hoàn thiện cơ chế bảo đảm nguồn cung, dự trữ lưu thông và các công cụ bình ổn thị trường; bảo đảm Nhà nước có đầy đủ công cụ, cơ chế cần thiết để chủ động can thiệp, bình ổn thị trường khi xảy ra biến động bất thường.

Thông báo cũng yêu cầu nêu rõ thời điểm chấm dứt trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu; phương án quản lý, quyết toán, xử lý số dư Quỹ và hoàn trả các khoản ngân sách nhà nước đã tạm ứng và trách nhiệm của các cơ quan, doanh nghiệp liên quan.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Công thương hoàn thiện dự thảo nghị định và báo cáo Chính phủ chậm nhất trong tuần đầu tháng 10 năm nay.

Yêu cầu tổ chức lại hệ thống thương nhân phân phối, bán lẻ xăng dầu cho thấy trọng tâm của nghị định mới không chỉ là sửa quy trình điều hành, mà còn tái thiết chuỗi cung ứng theo hướng rõ trách nhiệm và giảm chi phí. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng giao Bộ Công thương phối hợp Bộ Tài chính cùng các cơ quan liên quan rà soát toàn diện quy định hiện hành, cắt giảm tầng nấc trung gian và phân định rành mạch giữa khâu tạo nguồn với khâu hạ nguồn. Mục tiêu trực tiếp là chấm dứt tình trạng mua bán lòng vòng, vốn làm tăng chi phí và gây khó khăn trong xác định trách nhiệm khi nguồn cung thiếu hụt. Với thương nhân đầu mối, các điều kiện hoạt động sẽ được xem xét trên cơ sở năng lực tạo nguồn, tài chính, cơ sở vật chất, dự trữ và khả năng bảo đảm cung ứng. Việc nghiên cứu tiêu chí tái cơ cấu số lượng thương nhân đầu mối đồng thời với tổ chức lại mạng lưới phân phối, bán lẻ có thể giúp loại bỏ sự lệch pha giữa quyền kinh doanh và nghĩa vụ thị trường. Theo yêu cầu, thương nhân đầu mối phải thực sự đủ năng lực bảo đảm nguồn hàng, còn thương nhân phân phối phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm đưa xăng dầu đến người tiêu dùng. Cơ chế giá tiếp tục vận hành theo nguyên tắc thị trường có sự quản lý của Nhà nước, đồng thời tăng quyền tự chủ và trách nhiệm của doanh nghiệp. Bộ Công thương và Bộ Tài chính sẽ rà soát công thức giá, chi phí kinh doanh, định mức lợi nhuận, việc kê khai và công bố giá nhằm tạo dư địa tiết giảm chi phí nhưng vẫn ngăn ngừa mức giá bất hợp lý do lợi thế thị trường. Yêu cầu công khai, minh bạch, cạnh tranh và tăng cường giám sát vì thế là điều kiện thiết yếu để cơ chế mới không chuyển rủi ro từ Nhà nước sang người tiêu dùng.