Trong khuôn viên di tích Văn Miếu-Quốc Tử Giám, có một không gian đặc biệt, với các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, biểu diễn, workshop gắn với các loại hình văn hóa truyền thống như: tranh dân gian, thư pháp, rối cạn, hát xẩm... liên tục được tổ chức, đó chính là Không gian Hồ Văn.
Các hoạt động sôi nổi hơn vào dịp cuối tuần, nhất là hoạt động biểu diễn nghệ thuật truyền thống. Đây cũng là dịp thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.
Hồ Văn từng có thời gian gần như bị “bỏ quên”. Song, những năm gần đây, Trung tâm Hoạt động Văn hóa, khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám đã đầu tư cải tạo, nâng cấp và đưa vào triển khai nhiều hoạt động.
Bên cạnh các hoạt động văn hóa, nơi đây còn có các dịch vụ ăn uống và một số dịch vụ khác. Những hoạt động này đáp ứng nhu cầu của khách tham quan khi đến Hồ Văn nói riêng, Văn Miếu-Quốc Tử Giám nói chung. Mới đây, thành phố Hà Nội đã quyết định công nhận không gian Hồ Văn là một Trung tâm Công nghiệp văn hóa của Hà Nội.
Cùng với Hồ Văn, thành phố sắp có thêm những Trung tâm Công nghiệp văn hóa mới.
Phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) đang khẩn trương cải tạo, nâng cấp, sửa chữa hai ngôi trường học cũ trên địa bàn là Trường trung học cơ sở Lê Lợi và Trường tiểu học Kim Đồng tại địa chỉ 17 Nguyễn Thiện Thuật và 40 Thanh Hà.
Không lâu nữa, hai trường học cũ sẽ “tái sinh” dưới một hình hài mới. Đó chính là Trung tâm Công nghiệp văn hóa Hoàn Kiếm (hay còn gọi Trung tâm Công nghiệp văn hóa Đồng Xuân-Bắc Qua). Dự án có tổng diện tích khoảng 3.862m², diện tích xây dựng khoảng 2.317m².
Trung tâm được định hướng phát triển theo mô hình không gian công nghiệp văn hóa đa chức năng, kết hợp hoạt động sáng tạo, trưng bày, triển lãm, biểu diễn nghệ thuật, giáo dục, trải nghiệm, thương mại văn hóa và hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo.
Theo Chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường Hoàn Kiếm Trịnh Hoàng Tùng, dự án hướng tới khai thác hiệu quả các nguồn lực, phát huy giá trị văn hóa, lịch sử và không gian đặc trưng của khu vực chợ Đồng Xuân-Bắc Qua; gắn bảo tồn di sản với sáng tạo, thương mại, du lịch và phát triển kinh tế đô thị. Với vị trí nằm trong khu vực phố cổ, nơi tập trung nhiều di sản, hoạt động thương mại và dịch vụ du lịch, Trung tâm Công nghiệp văn hóa Hoàn Kiếm được kỳ vọng sẽ góp phần tạo thêm không gian cho các chủ thể sáng tạo, nghệ nhân, doanh nghiệp và cộng đồng tham gia phát triển các sản phẩm văn hóa mang bản sắc Thủ đô.
Ngoài hai Trung tâm Công nghiệp văn hóa kể trên, nhiều Trung tâm Công nghiệp văn hóa khác trên địa bàn thành phố đang từng bước hình thành. Đây chính là những bước cụ thể hóa phát triển các thiết chế công nghiệp văn hóa trên cơ sở chính sách đã được thành phố xây dựng từ Luật Thủ đô.
Luật Thủ đô năm 2024 đã cho phép thành phố xây dựng các chính sách cụ thể để phát triển công nghiệp văn hóa, trong đó có các Trung tâm Công nghiệp văn hóa. Triển khai Luật Thủ đô năm 2024, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 24/2025/NQ-HĐND ngày 10/7/2025 quy định Về tổ chức và hoạt động của trung tâm công nghiệp văn hóa trên địa bàn.
Nghị quyết tạo cơ sở pháp lý cho việc hình thành loại hình thiết chế văn hóa mới, hướng tới kết nối hoạt động sáng tạo, sản xuất, kinh doanh sản phẩm và dịch vụ văn hóa.
Luật Thủ đô năm 2026 tiếp tục mở rộng quyền hạn của thành phố trong triển khai các hoạt động phát triển công nghiệp văn hóa.
Cụ thể, điểm c khoản 1 Điều 15 giao Hội đồng nhân dân thành phố quy định về tổ chức, hoạt động, cơ chế quản lý, chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển khu phát triển thương mại và văn hóa, Trung tâm Công nghiệp văn hóa và các loại hình tổ chức, thiết chế văn hóa khác.
Điểm a khoản 1 Điều 26 Luật Thủ đô năm 2026 đưa dự án đầu tư thành lập Trung tâm Công nghiệp văn hóa và các dự án thuộc ngành công nghiệp văn hóa theo danh mục chi tiết do Ủy ban nhân dân thành phố quyết định vào nhóm dự án được ưu đãi, hỗ trợ đầu tư. Hệ thống pháp lý ngày càng hoàn chỉnh là nền tảng để các Trung tâm Công nghiệp văn hóa ra đời và phát triển.
Kiến trúc sư Đoàn Kỳ Thanh, nhà khởi xướng, kiến tạo không gian sáng tạo đô thị nhận định, các ngành công nghiệp văn hóa nếu có cơ hội làm việc gần nhau về mặt vật lý sẽ tạo ra hiện tượng “cộng hưởng”. Để có hệ sinh thái sáng tạo thật sự, các cá nhân, tổ chức làm về sáng tạo phải được tiếp cận với nhau. Những Trung tâm Công nghiệp văn hóa nhận được ưu đãi, hỗ trợ từ phía chính quyền chính là nền tảng để các ngành công nghiệp văn hóa cùng nhau phát triển, thu hút đầu tư.
Việc thúc đẩy các Trung tâm Công nghiệp văn hóa với những ưu đãi dành cho nhà đầu tư, nhà sáng tạo sẽ là những không gian mang tính động lực, thu hút nguồn lực xã hội tham gia phát triển công nghiệp văn hóa.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, Luật Thủ đô năm 2026 không chỉ nằm ở việc tạo điều kiện xây dựng thêm các thiết chế văn hóa, mà quan trọng hơn, luật tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội lựa chọn mô hình tổ chức, quản lý, ưu đãi và hỗ trợ đầu tư phù hợp, từ đó từng bước chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành nguồn lực phát triển.
GIANG NAM