Thuốc, thực phẩm chức năng giả len lỏi bán trên mạng nhưng kiểm soát chưa theo kịp

Sản xuất, kinh doanh thuốc, thực phẩm chức năng giả quy mô lớn

Chiều 8-10, tại hội nghị giao ban về công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và hàng vi phạm sở hữu trí tuệ do Ban Chỉ đạo 389 quốc gia tổ chức, các cơ quan chức năng cảnh báo tình trạng kinh doanh thuốc, thực phẩm và các sản phẩm liên quan sức khỏe trên môi trường mạng.

Đại tá Trần Đức Đông - Chánh văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia - cho biết thời gian qua, công an, quản lý thị trường và ngành y tế đã phối hợp phát hiện, đấu tranh nhiều chuyên án, vụ án lớn.

Đáng lo ngại, tình trạng sản xuất, kinh doanh hàng giả là thuốc, lương thực, thực phẩm đang diễn ra với quy mô lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng người dân.

Mới đây là vụ An Cung Ngưu Hoàng Hoàn tại Thanh Hóa và vụ C sủi do Công an Hà Nội phát hiện.

Ông Tạ Mạnh Hùng - Phó cục trưởng Cục Quản lý dược (Bộ Y tế) - cho biết mỗi năm, hệ thống kiểm nghiệm từ Trung ương đến địa phương lấy khoảng 40.000 mẫu thuốc lưu hành trên thị trường để kiểm tra chất lượng. Những năm gần đây, tỉ lệ thuốc giả được phát hiện dưới 0,5%, còn thuốc vi phạm chất lượng dưới 1%.

Tuy nhiên công tác kiểm nghiệm đang đứng trước nhiều khó khăn. Thị trường có rất nhiều loại thuốc, trong đó nhiều thuốc tiên tiến đòi hỏi phương pháp kiểm nghiệm hiện đại, thiết bị và máy móc phức tạp. Trong khi đó một số cơ sở còn thiếu thiết bị, lực lượng kiểm nghiệm còn mỏng nên có những sản phẩm có nguy cơ chưa được kiểm tra chất lượng kịp thời.

Đối với mỹ phẩm, theo ông Hùng, cả nước có hơn 6.000 cơ sở công bố mỹ phẩm, nhưng hằng năm chỉ kiểm tra được khoảng 5-7% số cơ sở này. “Đây là khó khăn rất lớn” - ông Hùng nói.

Thuốc, thực phẩm chức năng bán tràn lan lên mạng

Đề cập vụ An Cung Ngưu Hoàng Hoàn, ông Hùng thông tin thêm trên thị trường có sản phẩm được đăng ký dưới dạng thuốc y học cổ truyền và có sản phẩm được kinh doanh dưới dạng thực phẩm chức năng. Các vi phạm được phát hiện thời gian qua chủ yếu liên quan sản phẩm thực phẩm chức năng được kinh doanh, buôn bán trên mạng.

Đối với sản phẩm C sủi do Công an Hà Nội phát hiện, theo ông Hùng, đây là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, không phải thuốc.

• Sự thật khoa học về thuốc An cung ngưu hoàng hoàn phòng ngừa đột quỵ

• Công an triệt phá đường dây lớn sản xuất thuốc An Cung giả từ bột mì, hóa chất

Ông Chu Quốc Thịnh - Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) - cũng cho rằng vi phạm trong lĩnh vực thực phẩm hiện nay chủ yếu là quảng cáo phóng đại công dụng sản phẩm, quảng cáo khi chưa được cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo theo quy định.

“Đối với thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, theo quy định, sản phẩm chỉ được lưu thông sau khi hoàn tất thủ tục đăng ký hoặc công bố theo quy định. Tuy nhiên qua kiểm tra, lực lượng chức năng vẫn phát hiện nhiều sản phẩm chưa có đầy đủ hồ sơ pháp lý nhưng đã được rao bán trên nhiều sàn thương mại điện tử.

Cục An toàn thực phẩm đã đề nghị các cơ quan quản lý và đơn vị vận hành sàn phối hợp rà soát, gỡ bỏ sản phẩm vi phạm” - ông Thịnh nói.

Đáng chú ý, ông Thịnh nhấn mạnh An Cung Ngưu Hoàng Hoàn về bản chất là thuốc, có chứa thành phần thuộc nhóm độc dược, không phải thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Qua rà soát, sản phẩm “Vũ Hoàng Thanh Tâm” chưa thực hiện thủ tục công bố tại Cục An toàn thực phẩm nhưng lại có nội dung quảng cáo với công dụng phòng, trị đột quỵ, tai biến. Cục đã yêu cầu gỡ các nội dung quảng cáo vi phạm.

Với C sủi, đây là thực phẩm bảo vệ sức khỏe và cơ sở sản xuất phải đáp ứng tiêu chuẩn Thực hành sản xuất tốt (GMP). Tuy nhiên qua kiểm tra, Cục An toàn thực phẩm phát hiện nhà máy chưa đăng ký đáp ứng tiêu chuẩn GMP nhưng sản phẩm lại được tự công bố tại địa phương.

Cục đã yêu cầu Sở Y tế địa phương rà soát, kiểm tra và xác định lại việc phân loại, công bố sản phẩm theo quy định.

Siết chất lượng hàng bán trên sàn thương mại điện tử

Theo ông Thịnh, để kiểm soát tốt hơn hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường mạng, Cục An toàn thực phẩm kiến nghị Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) phối hợp chặt chẽ, yêu cầu các sàn thương mại điện tử siết điều kiện đầu vào.

Theo đó, chỉ cho phép đưa sản phẩm lên kinh doanh khi người bán cung cấp đầy đủ thông tin và hồ sơ pháp lý theo quy định.

Trong quá trình sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cũng đề xuất hoàn thiện quy định quản lý hoạt động kinh doanh, quảng cáo thực phẩm trên không gian mạng. Các sàn phải yêu cầu người bán cập nhật hồ sơ công bố, giấy đăng ký và xác nhận nội dung quảng cáo để người tiêu dùng và cơ quan quản lý có thể kiểm tra, giám sát.

Ở lĩnh vực dược, ông Hùng kiến nghị tăng cường kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ, hóa đơn chứng từ và chất lượng sản phẩm theo mức độ rủi ro.

Thiếu tướng Đào Hồng Sơn - Phó cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Bộ Công an) - đề nghị khẩn trương rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; tăng cường truy xuất nguồn gốc từ chăn nuôi, trồng trọt, sản xuất ban đầu đến các khâu trong chuỗi cung ứng.

Việc này giúp xác định rõ trách nhiệm từng khâu khi xảy ra vi phạm, nhất là với thực phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

Theo Đại tá Đông, thời gian tới, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia yêu cầu các lực lượng chủ động nắm tình hình, tập trung đấu tranh vào các đường dây, đối tượng chủ mưu, cầm đầu; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, kết nối cơ sở dữ liệu để truy xuất nguồn gốc hàng hóa.

Đồng thời các lực lượng phải đẩy mạnh chia sẻ thông tin, tăng cường kiểm tra công vụ, xử lý nghiêm sai phạm và trách nhiệm người đứng đầu khi để xảy ra vi phạm nghiêm trọng.

Khảo sát trên mạng xã hội cho thấy An Cung Ngưu Hoàng hoàn đang được rao bán khá phổ biến, với nhiều lời giới thiệu về công dụng như “phòng ngừa đột quỵ”, “thông mạch”, “bổ nguyên khí”, “ổn định huyết áp”…