Ngày 18/10, phát biểu thảo luận tổ tại Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang cho biết thành phố khuyến khích doanh nghiệp thưởng Tết vào tháng 11 và 12, để người lao động mua sắm khi giá cả còn dễ chịu hơn so với cận Tết Nguyên đán. Bên cạnh thưởng Tết sớm, TPHCM định hướng thúc đẩy tiêu dùng qua thương mại điện tử, ví điện tử và hình thức mua trước, trả sau trong dịp cuối năm.
Nhiều người cần trả tiền trọ, đặt vé xe về quê
Với người có thu nhập khá, thưởng Tết đến sớm hay muộn chẳng khác nhau là mấy. Nhưng với công nhân, khoản thưởng ấy là cả một năm dành dụm: Tiền vé về quê, bộ quần áo mới cho con, chút quà biếu cha mẹ và mâm cơm sum vầy ngày Tết. Cùng một khoản tiền, nhận sớm hay muộn có thể khiến cái Tết của mỗi gia đình khác đi nhiều.
Thưởng về sát kỳ nghỉ, người lao động phải vội vã sắm sửa giữa những ngày cuối năm, khi chợ búa đông đúc, giá thực phẩm, quần áo, vé xe đều nhích lên. Nhận từ tháng 11, tháng 12, họ có thể thong thả mua từng món, so giá, canh khuyến mãi, thay vì tất bật giữa dòng người ngày giáp Tết. Có tiền sớm, người đi làm xa còn kịp đặt tấm vé về quê, lòng cũng nhẹ đi phần nào.
Chị Nguyễn Thị Hồng Nhung - công nhân Công ty Sankei VietNam (Khu chế xuất Tân Thuận, TPHCM) - cho biết gia đình chị đang thuê trọ, có con nhỏ học tiểu học. Những năm trước, tiền thưởng Tết thường được chi trả sát ngày nghỉ, khiến vợ chồng chị phải tranh thủ mua sắm trong lúc giá cả nhiều mặt hàng đã tăng.
“Nếu được thưởng sớm, vợ chồng tôi sẽ tranh thủ mua đồ Tết, quà cho con và hai bên nội ngoại với giá thấp hơn. Có tiền sớm cũng giúp tôi đặt vé xe về quê trước, đỡ chạy đua với dòng người cuối năm”, chị nói.
Cùng quan điểm, anh Lê Văn Phúc - công nhân Công ty TNHH MTEX Việt Nam, TPHCM - cho rằng thưởng Tết sớm là chủ trương tốt, nhưng cần có sự thống nhất rõ ràng giữa doanh nghiệp và người lao động. Theo anh Phúc, việc nhận thưởng sớm không đồng nghĩa công nhân nghỉ việc sớm, bởi nhiều người vẫn phải làm đến sát kỳ nghỉ để hoàn thành đơn hàng và bảo đảm thu nhập tháng cuối năm.
“Nhiều lao động cần tiền sớm để trả tiền trọ, gửi về quê lo Tết cho ba mẹ. Nếu công ty chưa thể chi hết, chia làm hai đợt cũng được: Một phần trả sớm, phần còn lại trả sát Tết. Quan trọng là công khai mức thưởng và thời điểm trả từ đầu để người lao động yên tâm”, anh Phúc chia sẻ.
Linh hoạt theo “sức khỏe” tài chính doanh nghiệp
Ông Lê Trung Tính - Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải TPHCM - ủng hộ đề xuất thưởng Tết sớm của thành phố, cho rằng cách làm này giúp người lao động chủ động mua sắm, chuẩn bị Tết chu đáo hơn. Tuy nhiên, việc triển khai cần tính đến khả năng tài chính của từng doanh nghiệp.
Theo ông Tính, doanh nghiệp có tình hình kinh doanh thuận lợi có thể chủ động điều chỉnh kế hoạch chi trả. Với doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa đủ nguồn lực, có thể chia thưởng thành hai đợt, chi một phần sớm và phần còn lại theo kế hoạch ban đầu. Những đơn vị gặp khó khăn về dòng tiền cần được linh hoạt thời gian chi trả để duy trì sản xuất, kinh doanh.
“Quan trọng là tùy điều kiện của từng doanh nghiệp để có cách làm phù hợp, vừa ủng hộ chính sách của thành phố, vừa không tạo thêm áp lực cho sản xuất, kinh doanh”, ông Tính nhấn mạnh.
Trong khi đó, ông Phạm Quang Anh - Giám đốc Công ty TNHH May mặc Dony - cho rằng thưởng Tết sớm giúp người lao động chủ động mua sắm trước thời điểm giá cả tăng cao, nhưng cần cân nhắc đặc thù của ngành may mặc và các lĩnh vực sử dụng nhiều lao động phổ thông.
Theo ông Quang Anh, cuối năm là thời điểm đơn hàng dồn dập, nhiều doanh nghiệp phải duy trì sản xuất đến khoảng ngày 26 tháng Chạp. Nếu thưởng quá sớm, một bộ phận công nhân có thể nghỉ việc trước khi hoàn thành đơn hàng, ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất và giao hàng. Đây cũng là lý do một số doanh nghiệp thường chi thưởng sát Tết hoặc giữ lại một phần để khuyến khích người lao động quay lại làm việc sau kỳ nghỉ.
Bên cạnh đó, việc chi thưởng sớm còn tạo áp lực dòng tiền, nhất là với doanh nghiệp vừa và nhỏ phải liên tục xoay vòng vốn. Kế hoạch lương, thưởng thường được tính toán theo chu kỳ tài chính, trong khi khách hàng không nhất thiết thanh toán sớm hơn.
Để tháo gỡ khó khăn, ông Quang Anh đề xuất thành phố xem xét bảo lãnh hoặc ứng trước khoản tiền thưởng để doanh nghiệp hoàn trả theo kế hoạch ban đầu. Theo ông, giải pháp này vừa giúp người lao động có tiền sớm, vừa giảm áp lực tài chính cho doanh nghiệp và hạn chế nguy cơ thiếu hụt nhân lực trong giai đoạn cao điểm cuối năm.
Gần 400.000 công nhân TPHCM nhận quà Tết sớm
Liên quan đến việc hỗ trợ người lao động mua sắm Tết sớm, Liên đoàn Lao động TPHCM dự kiến tặng quà Tết cho khoảng 350.000-400.000 công nhân vào ngày 15/11, mỗi người 1 triệu đồng, chuyển khoản trực tiếp. Tổng kinh phí dự kiến 350-400 tỷ đồng. Đây là chương trình tặng quà của tổ chức công đoàn, khác với khoản thưởng Tết do doanh nghiệp chi trả. Theo Liên đoàn Lao động TPHCM, việc tặng quà sớm giúp người lao động mua sắm Tết vào giai đoạn giá cả dễ chịu hơn so với cận Tết Âm lịch, đồng thời góp phần kích cầu mua sắm, thúc đẩy phát triển kinh tế thành phố.