Thụy Điển trả tiền cho người nhập cư rời đi

Từ đầu năm nay, Chính phủ liên minh Thụy Điển triển khai chương trình hỗ trợ tài chính, nhằm khuyến khích người nhập cư ngoài Liên minh châu Âu tự nguyện rời khỏi nước này. Theo báo Dân Trí, người có giấy phép cư trú ngoài EU có thể nhận tối đa 350.000 kronor, tương đương khoảng 37.000 USD, nếu đồng ý hồi hương. Tổng ngân sách dành cho chương trình lên tới 1,3 tỷ kronor Thụy Điển, tương đương hơn 135 triệu USD, được giới chức công khai bằng nhiều ngôn ngữ trên các trang web chính thức. Thủ tướng Ulf Kristersson tuyên bố thúc đẩy tái di cư là một trong những ưu tiên hàng đầu của chương trình nghị sự chính phủ. Chính sách này xuất hiện trong bối cảnh liên minh cầm quyền theo đuổi lập trường cứng rắn hơn về nhập cư, trước cuộc bầu cử diễn ra trong tháng này. Stockholm kỳ vọng cách tiếp cận mới sẽ đáp ứng mối quan tâm của cử tri, sau nhiều năm đất nước từng được biết đến với chính sách cởi mở đối với người nhập cư. Sáng kiến nhanh chóng thu hút sự chú ý tại châu Âu, nơi nhiều chính phủ và đảng phái đang tìm kiếm phương án đưa người di cư trở về quê hương. Nghị sĩ Nghị viện châu Âu Mary Khan-Hohloch hoan nghênh động thái của Thụy Điển, trong bối cảnh nhiều quốc gia đối mặt với gánh nặng tài chính và xã hội đáng kể. Theo bà, sự quan tâm dành cho những chương trình hồi hương, tái di cư được cho là hiệu quả có thể tiếp tục gia tăng trong thời gian tới. Tuy nhiên, Bram Frouws, Giám đốc Trung tâm Di cư Hỗn hợp, cho rằng chưa có bằng chứng chứng minh những chương trình tương tự tạo ra mức tăng đáng kể về số người tự nguyện xuất cảnh. Số liệu thực tế tại Thụy Điển cũng cho thấy quy mô hưởng ứng hiện còn rất hạn chế, khi chỉ 171 người nhập cư nhận hỗ trợ để rời đi từ đầu năm đến nay. Khoảng cách lớn giữa ngân sách hàng tỷ kronor và số người tham gia đang khiến hiệu quả chính sách trở thành chủ đề tranh luận. Đảng Dân chủ Thụy Điển còn muốn mở rộng khoản ưu đãi cho những người nhập cư đã trở thành công dân nước này, với điều kiện họ đồng ý từ bỏ quốc tịch Thụy Điển. Đề xuất đó cho thấy cuộc tranh luận không chỉ tập trung vào người có giấy phép cư trú, mà còn chạm tới nhóm đã hoàn tất quá trình nhập tịch. Dù vậy, việc từ bỏ quốc tịch và rời đi sẽ đặt ra những lựa chọn phức tạp hơn nhiều so với quyết định hồi hương của người chưa nhập tịch. Mahmoud Khalfi, Imam tại Thánh đường Stockholm, nhận định những người có nhiều cơ hội rời đi thường là người trình độ học vấn cao, chẳng hạn bác sĩ hoặc giáo sư. Ông cho rằng họ có thể tìm hướng đến London hoặc Dubai, trong khi những người học vấn thấp hơn thường không có lựa chọn tương tự và khó rời khỏi Thụy Điển. Từ góc nhìn này, chính sách hỗ trợ có nguy cơ tác động không đồng đều, thậm chí khiến nhóm buộc phải ở lại đối mặt hoàn cảnh khó khăn hơn. Ông Khalfi đánh giá chính sách không giải quyết được vấn đề cốt lõi, kể cả trong trường hợp vài nghìn người nhận tiền rồi rời khỏi đất nước. Lập luận này đặt câu hỏi về khả năng khoản hỗ trợ xử lý những nguyên nhân sâu xa của nhập cư, hòa nhập và bất bình đẳng cơ hội. Đồng thời, nó phản ánh lo ngại rằng việc khuyến khích người có năng lực ra đi có thể làm suy yếu thêm nguồn nhân lực cần thiết cho xã hội Thụy Điển. Trong thập kỷ qua, Thụy Điển chuyển dần từ hình ảnh cởi mở sang kiểm soát nhập cư chặt chẽ hơn, với nhiều quy định mới được áp dụng. Nước này không còn cấp quyền cư trú vĩnh viễn như trước, đồng thời yêu cầu người di cư nộp đơn gia hạn ba năm một lần, và tháng 8 ra mắt các bài kiểm tra quốc tịch bắt buộc. Bộ trưởng Di cư Johan Forssell nói những bài kiểm tra nhấn mạnh giá trị quốc tịch, vốn phải đi kèm cả quyền lợi lẫn trách nhiệm; năm 2015, Thụy Điển tiếp nhận 163.000 người xin tị nạn, tỷ lệ bình quân đầu người cao thứ hai châu Âu, nhưng đến năm 2025 con số này giảm 96%.