Thanh Niên • 10/09/2026 09:40

'Tiếng vọng từ bên trong': Nhà làm phim Pháp - Việt tìm mình trong hội họa

“Dù không muốn dùng những từ kiểu ‘đao to, búa lớn’, nhưng xem tranh của Việt Phương, tôi như đứng trước một cuộc thăm dò tiềm thức, nơi người vẽ vừa trải qua bất an, cô độc, vừa kiếm tìm cảm giác hiện hữu”, nhà nghiên cứu mỹ thuật Lý Đợi nhận xét.

Tại Huyen Art House (8 Đặng Tất, TP.HCM), nhà tổ chức Huyen Art House và nhà làm phim tài liệu Việt Phương (Jordy Việt Phương Givre) sẽ khai mạc triển lãm cá nhân Tiếng vọng từ bên trong - một hành trình tinh thần đi từ im lặng đến hình ảnh, từ cảm xúc đến màu sắc, từ vô thức đến một thứ ngôn ngữ mà có lẽ chỉ hội họa mới có thể nói thay, vào chiều 11.9.

Sinh năm 2000 tại Pháp, Việt Phương là nghệ sĩ kiêm nhà làm phim tài liệu mang hai dòng máu Pháp - Việt. Trong hành trình trở về cội nguồn và ghi hình các họa sĩ địa phương, anh bất ngờ tìm thấy hội họa như một tiếng gọi, giúp giải tỏa và chữa lành những cảm xúc dồn nén. Từ đó, Việt Phương bước vào một “ngã rẽ” mới, vẽ với cường độ cao và đến nay đã hoàn thành hơn 200 tác phẩm.

Việt Phương cho biết mối duyên với hội họa bắt đầu từ họa sĩ Đỗ Đức, người thân thiết với gia đình và anh ngưỡng mộ từ nhỏ. Sau những ngày đồng hành cùng ông tại Hà Nội, Hà Giang, trở về TP.HCM, anh tình cờ gặp họa sĩ Bùi Chát tại một triển lãm ở 22 Gallery vào tháng 7.2025. “Tôi có thể nói rằng đó chính là khoảnh khắc đốm lửa trong tôi được thắp sáng”, anh chia sẻ.

Những bức tranh đầu tiên cũng mở ra với Việt Phương một không gian tự do, nơi anh không cố suy nghĩ hay kiểm soát, để những cảm xúc tích tụ bấy lâu tự tìm đường thoát ra. “Đừng nghĩ gì cả”, anh tự nhủ khi cầm cọ, nhưng chính lúc ấy, thế giới nội tâm lại trỗi dậy. Cảm giác trống rỗng xen lẫn quá tải khiến anh vẽ thường xuyên như một cách giải phóng.

Tranh Việt Phương: Vượt bóng tối, gợi tình thương, hy vọng

Bước vào thế giới hội họa của Việt Phương, nhà phê bình mỹ thuật Quách Cường nhận thấy những thân thể trong tranh không đơn thuần là hình hài được quan sát từ bên ngoài, mà giống những cảm xúc tìm thấy thân xác của mình. Những hình người cuộn lại, ôm ghì, gục xuống, chồng phủ lên nhau; khuôn mặt bị xóa, che khuất hoặc biến dạng, tạo nên những trạng thái tâm lý luôn chuyển động.

Theo ông Quách Cường, Việt Phương không thực sự vẽ con người mà đang vẽ những trạng thái mà con người từng trải qua. Sự biến dạng của hình thể, cùng các lớp màu xám, tím, đỏ, đen, khiến không có chân dung nào đứng yên đủ lâu để trở thành một hình hài hoàn tất.

Từ đó, tranh Việt Phương gợi lên cuộc giằng co giữa sự hỗn độn bên ngoài và đời sống bên trong, đồng thời là quá trình giải phóng những cảm xúc bị dồn nén, tổn thương và năng lượng tiêu cực để hướng đến sự thanh tẩy trong tâm hồn.

Những tác phẩm của Việt Phương cũng vượt lên trên bi kịch, bóng tối và sự méo mó để gợi những giai điệu của tình thương, hy vọng và sự an trú. Dù không chủ ý làm đẹp thị giác, tranh vẫn tạo cảm giác gần gũi bởi chạm đến những mâu thuẫn và “tiếng vọng” quen thuộc trong mỗi người.

Nhà nghiên cứu mỹ thuật Lý Đợi cho rằng việc Việt Phương tiết chế màu sắc, chủ yếu sử dụng đen, trắng, xám và chỉ điểm xuyết những vệt màu nguyên bản cho thấy sự tính toán trong sáng tác. Kỹ thuật chồng lớp, kéo nhòe màu, bôi xóa đường nét càng nhấn mạnh điều này. Tuy nhiên, những nét vẽ thô ráp, nhanh và mạnh như hỗn loạn lại tạo cảm giác giải phóng hình thể, giúp tác phẩm vượt thoát khỏi bất an, cô độc thay vì bị bó buộc trong một bố cục quá tính toán.

Triển lãm cá nhân mang tên Tiếng vọng từ bên trong của nhà làm phim tài liệu Việt Phương chính thức khai mạc vào chiều ngày 11 tháng 9 tại không gian Huyen Art House, số 8 Đặng Tất, Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện nghệ thuật đặc biệt này do Huyen Art House phối hợp tổ chức, đánh dấu một hành trình tinh thần sâu sắc đi từ im lặng đến hình ảnh, từ cảm xúc dồn nén đến màu sắc và vô thức. Tác giả Việt Phương, tên đầy đủ là Jordy Việt Phương Givre, sinh năm 2000 tại Pháp, là một nghệ sĩ mang hai dòng máu Pháp và Việt đã lựa chọn nghệ thuật hội họa như ngã rẽ chữa lành tâm hồn sau nhiều năm tìm kiếm bản ngã. Trong hành trình trở về cội nguồn để ghi hình các họa sĩ địa phương, nhà làm phim trẻ tuổi này đã bất ngờ tìm thấy hội họa như một tiếng gọi thiêng liêng giải tỏa mọi nỗi niềm tích tụ. Mối duyên nghệ thuật của anh bắt đầu từ họa sĩ Đỗ Đức, một người thân thiết với gia đình mà anh vô cùng ngưỡng mộ từ những ngày đồng hành qua các vùng đất Hà Nội và Hà Giang. Đốm lửa sáng tạo tiếp tục bùng cháy mạnh mẽ khi Việt Phương tình cờ gặp gỡ họa sĩ Bùi Chát tại không gian 22 Gallery vào tháng 7 năm 2025 trong một buổi thưởng lãm tác phẩm hội họa. Những trải nghiệm gặp gỡ đầy cảm hứng đó đã mở ra cho nghệ sĩ trẻ một không gian tự do tuyệt đối, nơi anh không cố suy nghĩ hay kiểm soát mà để cảm xúc tự tìm đường thoát ra. Cầm cọ với tinh thần tự dặn lòng không suy nghĩ gì cả, thế giới nội tâm cuộn trào cùng cảm giác trống rỗng xen lẫn quá tải đã thúc đẩy anh vẽ với cường độ cao liên tục mỗi ngày. Quá trình sáng tạo bền bỉ ấy đã giúp anh hoàn thành hơn 200 tác phẩm độc đáo, tiêu biểu như bức Battle royale kích thước 165x120cm, bức Venus kích thước 160x100cm và bức Par amour kích thước 160x140cm. Đánh giá về phong cách sáng tác của nghệ sĩ trẻ, nhà nghiên cứu mỹ thuật Lý Đợi nhận xét rằng việc thưởng lãm tranh Việt Phương giống như đứng trước một cuộc thăm dò tiềm thức đầy sâu lắng. Chuyên gia mỹ thuật này nhận định người vẽ đã trải qua những khoảnh khắc bất an, cô độc bủa vằn, đồng thời miệt mài kiếm tìm cảm giác hiện hữu chân thực của bản thân giữa cuộc đời. Bên cạnh đó, nhà nghiên cứu Lý Đợi cũng chỉ ra sự tính toán kỹ lưỡng của tác giả khi tiết chế sắc độ, chủ yếu dùng tông đen, trắng, xám và chỉ điểm xuyết một số vệt màu nguyên bản. Kỹ thuật thực hành nghệ thuật chồng lớp sắc độ, kéo nhòe vết màu và bôi xóa đường nét được thực hiện một cách tính toán nhằm nhấn mạnh chiều sâu biểu cảm độc đáo cho từng bức tranh. Dù vậy, những nét vẽ thô ráp, nhanh và mạnh tựa như sự hỗn loạn lại tạo ra cảm giác giải phóng hình thể vô cùng mạnh mẽ, thoát khỏi mọi khuôn mẫu gò bó thông thường. Chính sự kết hợp hài hòa này đã giúp các tác phẩm hội họa vượt thoát khỏi cảm giác bất an hay cô độc thay vì bị trói buộc trong một bố cục được sắp đặt quá mức tính toán. Dưới một góc nhìn phân tích chuyên sâu khác, nhà phê bình mỹ thuật Quách Cường nhận thấy các hình hài trong tranh không đơn thuần là thể xác được quan sát từ góc độ khách quan bên ngoài. Nhà phê bình khẳng định những hình người cuộn lại, ôm ghì, gục xuống hay chồng phủ lên nhau thực chất là các trạng thái cảm xúc mãnh liệt đang tự đi tìm hình hài thân xác cho riêng mình. Việc các khuôn mặt bị xóa mờ, che khuất hoặc biến dạng hoàn toàn đã tạo ra những trạng thái tâm lý chuyển động liên tục, phản ánh sinh động muôn vàn biến chuyển phức tạp trong đời sống tinh thần. Theo nhận định của nhà phê bình Quách Cường, Việt Phương không thực sự vẽ con người mà đang nỗ lực tái hiện chính những trạng thái tâm lý mà bất kỳ ai cũng từng trải qua trong đời. Sự biến dạng linh hoạt của hình thể hòa quyện cùng các lớp màu xám, tím, đỏ, đen khiến không có bức chân dung nào đứng yên đủ lâu để trở thành một hình hài hoàn tất phẳng lặng. Chi tiết nghệ thuật này đã gợi mở cuộc giằng co dai dẳng giữa sự hỗn độn của môi trường bên ngoài và đời sống tâm trí thầm kín ẩn sâu bên trong mỗi con người hiện đại. Cuộc triển lãm nghệ thuật này hướng đến quá trình giải phóng các tổn thương cùng năng lượng tiêu cực tích tụ lâu ngày để tìm về sự thanh tẩy tâm hồn trọn vẹn và an yên nhất. Nhờ đó, các tác phẩm hội họa đã vượt lên trên mọi bi kịch, bóng tối hay sự méo mó hình thể để gợi mở những giai điệu chân thành của tình thương và niềm hy vọng an trú. Dù không chủ ý làm đẹp thị giác theo các quy chuẩn thông thường, tranh của Việt Phương vẫn chạm đến trái tim người xem nhờ lắng nghe được những mâu thuẫn cùng tiếng vọng quen thuộc trong tâm khảm.

Xem thêm tại Thanh Niên