Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ đang được tiếp nối bằng những việc làm cụ thể.
Lễ truy điệu, an táng 731 hài cốt liệt sỹ tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (Thành phố Hồ Chí Minh), cùng những cuộc tìm kiếm, quy tập và đón các anh hùng liệt sỹ về nơi an nghỉ tại nhiều địa phương đã làm ấm lòng thân nhân và đồng đội.
Kết quả giai đoạn 1 vừa được nhiều địa phương tổng kết cũng mở ra những công việc còn dang dở, tiếp tục tìm kiếm người chưa trở về, xác định danh tính nhiều hài cốt còn thiếu thông tin, để sự hy sinh không bị khuất lấp bởi thời gian.
Từ Công viên Lê Thị Riêng…
Sáng 14/10, tại Nghĩa trang Liệt sỹ Thành phố Hồ Chí Minh, 731 hài cốt liệt sỹ được tìm kiếm, quy tập tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng đã được truy điệu, an táng trong không khí trang nghiêm, thành kính.
Sau hơn nửa thế kỷ nằm lại dưới lòng đất Chí Hòa xưa, những người con đã hy sinh trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc được đón về nơi an nghỉ, giữa vòng tay tri ân của đồng bào, đồng chí.
Trong điếu văn tại lễ truy điệu, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường xúc động nhắc đến những người anh hùng “mãi mãi tuổi 20”, đã đem tuổi xuân, máu xương của mình đổi lấy độc lập, tự do cho đất nước. Những hài cốt được phủ quốc kỳ, xếp ngay ngắn trong buổi lễ là lời nhắc nhở lặng lẽ về cái giá của hòa bình, về những cuộc đời đã dừng lại để đất nước có ngày hôm nay.
Lễ truy điệu và an táng ấy không khép lại hành trình tìm kiếm tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng. Ngay ngày 15/10, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ thuộc Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh (Đội K74) tiếp tục triển khai đợt tìm kiếm thứ hai.
Giữa những ngày mưa lớn, cán bộ, chiến sỹ mở rộng diện tích khai quật, mỗi ngày xử lý khoảng 500m³ đất. Chỉ trong 5 ngày, từ ngày 15-20/10, lực lượng làm nhiệm vụ đã tìm kiếm, quy tập thêm 58 hài cốt liệt sỹ. Riêng ngày 20/10, 11 hài cốt liệt sỹ cùng 4 bộ di vật được phát hiện.
Tính từ ngày 23/6 đến hết ngày 20/10/2026, số hài cốt liệt sỹ được tìm thấy tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng đã lên 789, trong đó có 33 hài cốt tại 8 vị trí mộ tập thể. Dưới lớp đất đã nhiều lần bị xáo trộn bởi thời gian, quy hoạch và sự đổi thay của đô thị, vẫn còn nhiều người lính chưa được trở về.
Trong chuyến thăm, động viên lực lượng làm nhiệm vụ tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng ngày 17/7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Trong từng thành quả của hôm nay luôn có sự hiện diện lặng thầm của những người đã ngã xuống.”
Các anh, các chị đã hóa thân vào nền hòa bình, sự thống nhất và tương lai của đất nước. Bởi vậy, tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ là trách nhiệm thiêng liêng của thế hệ hôm nay.
Tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng, trách nhiệm đó được thể hiện qua từng nhát cuốc, từng lớp đất được bóc tách cẩn trọng, nâng niu từng mảnh di vật, mẫu sinh phẩm thu thập được để phục vụ giám định ADN.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Trưởng ban Chỉ đạo Thành phố về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ, khẳng định: “Lễ truy điệu và an táng không phải là điểm kết thúc. Trách nhiệm của chúng ta còn tiếp tục cho đến khi những thông tin có thể xác minh tiếp tục được làm rõ, góp phần xác định danh tính, quê quán cho các anh hùng liệt sỹ.”
Từ lời khẳng định ấy, câu chuyện ở Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng nối dài đến nhiều vùng đất khác, nơi các lực lượng chức năng và người dân vẫn đang lần theo dấu tích chiến tranh để đưa những người đã khuất về nơi an nghỉ trang trọng.
Đến những cuộc trở về ở các địa phương
Ngày 12/10, tại Nghĩa trang Liệt sỹ Duy Sơn, xã Duy Xuyên, thành phố Đà Nẵng, Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân địa phương tổ chức truy điệu, an táng 5 hài cốt liệt sỹ được tìm thấy tại khu vực Bệnh viện 78, núi Hòn Tàu, thôn Phú Lộc.
Một ngày sau, tại Nghĩa trang Liệt sỹ Hội An, thêm 14 hài cốt liệt sỹ được truy điệu, an táng sau khi lực lượng chức năng tìm kiếm tại các khu vực nghĩa trang nhân dân thuộc tổ dân phố Thanh Tây và Võng Nhi.
Những kết quả đó có được nhờ nguồn tin do nhân dân cung cấp về vị trí chôn cất liệt sỹ, giúp lực lượng chức năng tổ chức khảo sát, xác minh và triển khai tìm kiếm. Trong số 14 hài cốt liệt sỹ được quy tập tại Hội An, 9 phần mộ còn nhiều di vật như tăng, võng cùng các mẫu xương, răng, góp phần phục vụ công tác xác minh thông tin, xác định danh tính.
Tại xã Sơn Lương, tỉnh Phú Thọ, sáng 21/10, hai hài cốt liệt sỹ được tìm thấy tại thôn Phú Hưng cũng được địa phương tổ chức truy điệu, an táng. Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Sơn Lương Vũ Đình Ngọc nhấn mạnh, việc đón nhận, an táng hài cốt liệt sỹ là trách nhiệm thiêng liêng, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và tấm lòng tri ân của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân địa phương.
Đưa các liệt sỹ về an nghỉ tại nghĩa trang cũng là để các thế hệ hôm nay và mai sau có điều kiện chăm sóc, hương khói, tưởng nhớ công lao của những người đã ngã xuống.
Ở Cà Mau, việc tìm kiếm tại khu vực nghĩa trang tạm Cầu Chữ Y, xã Hồ Thị Kỷ, tiếp tục đưa thêm 3 hài cốt liệt sỹ trở về. Theo thông tin từ các nhân chứng lịch sử, nơi đây từng là địa điểm an táng khoảng 100 liệt sỹ. Dù đã trải qua những đợt quy tập, di dời vào các năm 1975 và 1985, một số phần mộ vẫn có thể còn nằm lại do địa hình thay đổi theo thời gian.
Các lực lượng chức năng đã rà soát, xác minh, khoanh vùng và tổ chức đào tìm nhiều ngày. Có hài cốt còn tương đối nguyên vẹn; có trường hợp xương cốt đã phân hủy hoàn toàn, chỉ còn lại một số dấu tích như quần áo, bạt cao su và tóc. Những di vật ít ỏi này được thu thập cẩn trọng phục vụ công tác xác minh thông tin về người đã khuất.
Hành trình tri ân vẫn tiếp nối
Trong những ngày cuối tháng 10, nhiều địa phương tổ chức tổng kết nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sỹ còn thiếu thông tin năm 2026 và sơ kết giai đoạn 1 Chiến dịch 500 ngày đêm.
Tại Cần Thơ, giai đoạn 1 của Chiến dịch, thành phố đã tìm kiếm, quy tập 158 hài cốt liệt sỹ; hoàn thành lấy mẫu sinh phẩm tại 17 nghĩa trang liệt sỹ.
Lực lượng chức năng đã khảo sát, khai quật 5.038 phần mộ chưa xác định được thông tin, thu thập 4.122 mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sỹ. Trong số này, 3.784 mẫu đã được bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội, 338 mẫu đang được lưu trữ.
Theo ông Nguyễn Văn Khởi, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ, dù thời gian triển khai Chiến dịch khẩn trương, thành phố đã hoàn thành hai nhiệm vụ quan trọng là lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sỹ tại các nghĩa trang và tổ chức tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ. Kết quả này tạo cơ sở để tiếp tục xác minh, đối chiếu thông tin và triển khai các bước tiếp theo trong công tác tri ân.
Tại Lâm Đồng, địa phương đã hoàn thành nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ còn thiếu thông tin năm 2026 cùng giai đoạn 1 Chiến dịch 500 ngày đêm trước kế hoạch 3 tháng. Còn tại Điện Biên, trong giai đoạn 1, tỉnh đã hoàn thành khai quật, lấy mẫu tại 7/7 nghĩa trang với 4.607 phần mộ được lấy mẫu.
Trong đó, 4.343 mẫu sinh phẩm đủ điều kiện đã được bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội giám định. Tỉnh cũng rà soát thông tin 815 trường hợp liệt sỹ, tạo lập dữ liệu đối với 766 thân nhân, thu thập 482 mẫu ADN thân nhân liệt sỹ và tiếp nhận 35 nguồn tin có giá trị về liệt sỹ, đơn vị, nơi an táng ban đầu.
Việc tìm thấy hài cốt mới là một bước; để xác định được người nằm lại là ai, quê ở đâu, thuộc đơn vị nào còn cần quá trình thu thập, chuẩn hóa, đối chiếu dữ liệu, giám định ADN và xác minh thông tin qua nhiều nguồn.
Kết quả của Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ được đo bằng số hài cốt tìm thấy, mà còn bằng việc đưa những thông tin còn thiếu trở lại hồ sơ, mở thêm cơ hội để các gia đình tìm được người thân.
Chừng nào vẫn còn những liệt sỹ chưa được tìm thấy, chưa được xác định danh tính, chừng đó hành trình này vẫn còn tiếp tục - bằng trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, bằng sự góp sức của nhân dân và bằng lòng biết ơn không nguôi đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc./.
(TTXVN/Vietnam+)