Trên quê hương “đất học”
Được khởi xướng từ năm 2004, Giải thưởng Huỳnh Thúc Kháng đã trở thành hoạt động thường niên tôn vinh những cá nhân tiêu biểu trong học tập, nghiên cứu khoa học và rèn luyện trên địa bàn huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam trước đây. Năm nay, nhân kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng (1/10/1876-1/10/2026), địa phương tổ chức Giải thưởng Huỳnh Thúc Kháng xã Thạnh Bình.
Cụ Huỳnh Thúc Kháng sinh ngày 1/10/1876 tại làng Thạnh Bình, tổng Tiên Giang Thượng, huyện Hà Đông (nay thuộc xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng), trong một gia đình Nho học, giàu truyền thống hiếu học và yêu nước. Từ nhỏ, cụ nổi tiếng thông minh, học giỏi; năm 1900, cụ đỗ Giải nguyên, năm 1904, cụ đỗ tiến sĩ. Cuộc đời cụ đi qua nhiều chặng đường lịch sử của dân tộc, là tấm gương sáng ngời về truyền thống hiếu học, nếp sống thanh cao, giản dị, trọng nghĩa, trọng tình, trọng chí lớn, không cầu danh lợi. Cụ đã dấn thân vào cuộc đấu tranh cho độc lập của dân tộc và hạnh phúc của Nhân dân, bất chấp tù đày, gian khổ. Với những công lao và cống hiến đó, cụ Huỳnh Thúc Kháng được Chủ tịch nước truy tặng Huân chương Sao Vàng.
Trong 42 học sinh, sinh viên, giảng viên được trao Giải thưởng Huỳnh Thúc Kháng xã Thạnh Bình lần thứ nhất năm 2026, chị Trầm Thị Trạch Oanh, sinh năm 1992, ở thôn Trung An, là một trong những gương mặt tiêu biểu. Hiện chị là giảng viên Khoa Giáo dục Nghệ thuật-Thể chất, Trường đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng. Sau quá trình học tập và nghiên cứu khoa học, chị đạt học vị tiến sĩ và có nhiều thành tích trong nghiên cứu, giảng dạy. Những kết quả đó giúp chị trở thành một tấm gương để thế hệ trẻ quê hương noi theo.
Chị Oanh chia sẻ: “Là người con quê hương cụ Huỳnh Thúc Kháng, bản thân tôi rất tự hào và càng vinh dự hơn khi được nhận giải thưởng mang tên cụ. Tôi rất biết ơn địa phương, gia đình, thầy, cô giáo và nhà trường đã luôn tạo điều kiện, đồng hành, động viên trong quá trình nghiên cứu khoa học. Giải thưởng là động lực để tôi tiếp tục cống hiến cho khoa học và sự nghiệp giáo dục”.
Với Trần Thị Mai Anh, ở thôn An Sơn, xã Thạnh Bình, việc được nhận giải thưởng ngay trên quê hương cụ Huỳnh Thúc Kháng là dấu mốc đáng nhớ. Vừa tốt nghiệp loại xuất sắc ngành Giáo dục thể chất, Trường đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng, Mai Anh cho rằng, phần thưởng là sự ghi nhận quá trình học tập, rèn luyện và là niềm vinh dự trong những năm tháng tuổi trẻ.
“Chúng em sẽ luôn nhắc nhở bản thân giữ vững tinh thần hiếu học, khiêm tốn, cầu tiến và chú trọng rèn đức, luyện tài, giữ gìn phẩm chất, sống có lý tưởng, có trách nhiệm với bản thân, gia đình, cộng đồng, nhất là noi theo những giá trị tốt đẹp từ tấm gương cụ Huỳnh Thúc Kháng”, Mai Anh nói.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thạnh Bình Nguyễn Đình Tứ cho biết, qua hơn 20 năm, Giải thưởng Huỳnh Thúc Kháng đã biểu dương, khích lệ hơn 1.500 học sinh, sinh viên có thành tích nổi bật, trở thành một hoạt động tiêu biểu của phong trào khuyến học, khuyến tài. Việc tiếp tục tổ chức giải tại xã Thạnh Bình sau khi sắp xếp đơn vị hành chính là sự tiếp nối một hoạt động đã được duy trì từ năm 2004.
“Với truyền thống hiếu học, tinh thần đoàn kết và khát vọng vươn lên của người dân Thạnh Bình, sẽ có thêm nhiều học sinh, sinh viên đạt thành tích cao, trưởng thành, sống có ích và góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh. Đó cũng là cách thiết thực nhất để tiếp nối di sản tinh thần của cụ Huỳnh Thúc Kháng; lấy việc học để mở đường, lấy nhân cách để đứng vững và lấy sự cống hiến để làm nên giá trị của mỗi con người”, đồng chí Nguyễn Đình Tứ nói.
Tại lễ trao giải, xã Thạnh Bình tuyên dương 42 học sinh, sinh viên, giảng viên có thành tích nổi bật trong học tập, giảng dạy, nghiên cứu, gồm một người đạt học vị tiến sĩ, 19 người tốt nghiệp đại học loại xuất sắc, bảy học sinh đạt giải nhất kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp thành phố và 15 học sinh có thành tích học tập xuất sắc trong 12 năm, đồng thời đạt giải từ cấp huyện trở lên.
Tiếp nối mạch nguồn truyền thống hiếu học
Thạnh Bình là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, lịch sử và cách mạng; có niềm tự hào đặc biệt khi là nơi sinh thành và lưu giữ những dấu tích gắn liền với cuộc đời của cụ Huỳnh Thúc Kháng.
Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Thạnh Bình đã tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp theo chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của thành phố Đà Nẵng; chủ động thích ứng yêu cầu đổi mới quản lý nhà nước, bảo đảm hoạt động của các cơ sở giáo dục ổn định và hiệu quả.
Hiện xã Thạnh Bình có 12 trường học, gồm bốn trường mẫu giáo, bốn trường tiểu học và bốn trường trung học cơ sở, với 20 điểm trường, 132 lớp và 3.609 học sinh. Toàn xã có 68 học sinh dân tộc thiểu số và 32 học sinh khuyết tật học hòa nhập.
Trong năm học 2025-2026, xã Thạnh Bình dành khoảng 15,5 tỷ đồng từ nguồn vốn đầu tư công để xây dựng, sửa chữa và mua sắm trang thiết bị. Cùng với đó, địa phương tiếp tục thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục, xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia. Hiện 6/12 trường đạt chuẩn quốc gia và xã đặt mục tiêu tiếp tục nâng tỷ lệ này trong giai đoạn 2026-2030.
Năm học 2025-2026 cũng là năm đầu xã Thạnh Bình tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi tập trung ở cấp xã. Ủy ban nhân dân xã chỉ đạo xây dựng đội tuyển và tổ chức ôn luyện. Kết quả, học sinh của địa phương đạt hai giải Khuyến khích tại cuộc thi khoa học-kỹ thuật cấp thành phố, một giải Khuyến khích tại cuộc thi trưng bày sản phẩm dạy học STEM cấp thành phố; 11 học sinh lớp 9 đạt giải học sinh giỏi cấp thành phố ở các môn Ngữ văn, Tiếng Anh, Khoa học Tự nhiên, Lịch sử và Địa lý.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thạnh Bình Dương Đức Lin cho biết, địa phương luôn quan tâm chăm lo để sự nghiệp giáo dục trên địa bàn ngày càng vững mạnh, qua đó giúp thế hệ trẻ nuôi dưỡng ước mơ, rèn luyện đạo đức, làm giàu tri thức, phát triển kỹ năng, làm chủ khoa học-công nghệ; hướng các em biết cách sống nhân ái, bản lĩnh, có lý tưởng, trách nhiệm và sẵn sàng góp sức cho cộng đồng, xứng đáng với truyền thống của quê hương cụ Huỳnh Thúc Kháng.
Bài, ảnh: LÊ ANH QUÂN và ĐỖ VẠN