Nhiều bạn trẻ cân nhắc giữa việc chi tiền cho những cuộc vui hiện tại và dành dụm cho bản thân, gia đình cùng những mục tiêu tương lai - Ảnh do AI tạo
Song phía sau sự dè sẻn ấy không hẳn là tâm lý chỉ biết giữ tiền. Nhiều người trẻ đang cố gắng tiết kiệm cho những mục tiêu dài hơn, như học thêm một kỹ năng, chăm sóc sức khỏe cho cha mẹ, tích lũy để mua góp nhà hay chuẩn bị cho gia đình tương lai. Với những điều họ thấy xứng đáng, họ vẫn sẵn sàng chi tiền.
Tiết kiệm có ý nghĩa tích cực với nhiều người trẻ không phải là giữ chặt từng đồng kiểu bủn xỉn, mà là biết khoản nào có thể bớt và khoản nào đáng để đầu tư.
Tăng ca, tự nấu ăn, tiết kiệm tiền để học ngoại ngữ
Rời quê Bình Định (cũ) vào TP.HCM làm việc, Mai Thanh Thủy (26 tuổi, ngụ phường Tân Hiệp) sớm quen cân nhắc từng khoản chi. Tiền thuê trọ, ăn uống, đi lại và những lần về quê khiến khoản lương mỗi tháng của cô nhanh chóng vơi đi. Vì vậy thay vì ăn ngoài thường xuyên hay tranh thủ những chuyến du lịch cùng đồng nghiệp, Thủy chọn tự nấu ăn và dành thời gian nhiều hơn cho công việc.
Những ngày có thể tăng ca, Thủy đăng ký làm thêm. Tan ca, thay vì dành thời gian cho những cuộc hẹn bạn bè, chị trở về phòng tự học tiếng Trung Quốc. Khoản tiền có thể dành cho một chuyến du lịch được Thủy dùng để mua sách và đăng ký các khóa học trực tuyến, phục vụ học ngoại ngữ.
Việc lựa chọn ở lại thành phố vào các dịp lễ cũng không phải lúc nào dễ dàng. Thủy nhớ nhà, nhưng một chuyến bay về quê rồi trở lại TP.HCM có thể tiêu tốn một khoản đáng kể. Chị thường chỉ gửi quà về cho gia đình và chờ đến lễ, Tết mới về thăm ba mẹ.
Nhờ tự học tiếng Trung, Thủy hiện đảm nhận vị trí cao hơn trong công ty và có mức thu nhập tốt hơn trước - Ảnh: NGỌC SANG
"Sau hai năm tự học, tôi có bằng HSK3 và có thể tự tin giao tiếp thông thạo tiếng Trung. Từ công việc công nhân ban đầu, tôi được chuyển sang một bộ phận khác với mức lương cao hơn. Mỗi khi sếp gặp đối tác Trung Quốc hoặc đi ký hợp đồng, tôi thường được gọi đi cùng để hỗ trợ giao tiếp", Thủy tâm sự.
Từ khoản tiền dành cho việc học tiếng Trung, Thủy dần nhìn thấy những thay đổi trong công việc. Thu nhập của chị cũng tăng lên theo thời gian làm việc. Hiện tại, cuộc sống đã phần nào ổn định hơn trước, song Thủy vẫn duy trì thói quen làm việc và tích lũy, với mong muốn dành dụm đủ tiền để sửa lại căn nhà cho ba mẹ ở quê.
Bỏ qua một chiếc áo đang sale, giữ lại 500.000 đồng mua sách
Huỳnh Thị Tường Vi (24 tuổi, ở xã Phước Sơn, TP Đồng Nai) trước đây từng được nhóm bạn gọi vui là "chiến thần săn sale". Quần áo, mỹ phẩm, giày dép… hễ có chương trình giảm giá là Vi nhanh tay chốt đơn.
Thế nhưng khoảng hai năm gần đây, chị bắt đầu thay đổi cách mua sắm. Trước khi đặt một món đồ, chị thường nhìn lại xem mình có thật sự cần hay không, trong tủ đã có món tương tự chưa. Một chiếc áo đẹp dù đang giảm giá, chị vẫn có thể bỏ qua.
"Săn sale không phải lúc nào cũng là tiết kiệm. Nếu mình không cần thì dù có giảm giá, mua về cũng vẫn là tốn tiền", Vi nói.
Thay vào đó, chị bắt đầu dành khoảng 500.000 đồng mỗi tháng để mua sách phục vụ học tập và nghiên cứu. Vừa tốt nghiệp bác sĩ đa khoa, Vi muốn đọc thêm nhưng không muốn chi tiêu quá tay nên tìm mua sách cũ từ những người đã đọc xong. Có những cuốn còn khá mới nhưng giá chỉ bằng một phần so với sách mới.
"Bên cạnh sách, mình vẫn dành tiền học thêm tiếng Anh, tham gia các lớp về ứng dụng AI và học thêm những kỹ năng cần thiết cho công việc. Mình nghĩ đây là những khoản đầu tư cho bản thân và công việc sau này", Vi chia sẻ.
Thời gian đầu, việc cân nhắc trước mỗi lần mua sắm khiến Vi không ít lần tiếc một món đồ mình thích. Nhưng dần dần, chị phân biệt được đâu là thứ thực sự cần và đâu chỉ là mong muốn nhất thời.
Kệ sách của Vi ngày càng đầy lên sau khi chị dành tiền đầu tư cho việc học và nghiên cứu - Ảnh: NGỌC SANG
Nếu với bản thân, Vi có thể trì hoãn một món đồ mới thì với ba mẹ, cách chi tiêu của chị lại khác. Thương ba mẹ tuổi đã lớn, Vi dành dụm tiền mua bảo hiểm, sắm máy đo huyết áp, máy đo đường huyết, máy massage cổ vai gáy và một số loại thuốc bổ cho ba mẹ. Những khoản chi này không hề nhỏ, song chị ít khi đắn đo như lúc mua quần áo, mỹ phẩm hay túi xách cho bản thân.
"Với ba mẹ, những gì cần thiết cho sức khỏe thì mình cố gắng mua. Đồ cho ba mẹ, thấy cần là mình ưu tiên trước", Vi chia sẻ về những thứ sẵn sàng chi dù cố gắng tiết kiệm.
Đám cưới giản dị, đầu tư cho cuộc sống sau hôn nhân
Hoàng Hồng Gấm (27 tuổi, ở xã Bình Chánh) bắt đầu tính chuyện tiết kiệm ngay từ lúc chuẩn bị đám cưới.
Không muốn ba mẹ phải gánh thêm quá nhiều chi phí, Gấm cùng chồng ngồi lại, xem từng khoản trong danh sách chuẩn bị cho ngày vui. Những gì có thể giản lược, chị sẵn sàng gạch bỏ. Với những món đồ chỉ xuất hiện trong vài giờ rồi được tháo xuống, chị càng cân nhắc kỹ trước khi chi tiền.
Một chiếc cổng cưới có thể tốn đến chục triệu đồng nhưng chỉ được sử dụng trong một ngày. Gấm không muốn chi quá nhiều cho thứ này nên chọn cổng có sẵn của nhà hàng, khoản tiền tiết kiệm được dành cho kế hoạch chăm lo gia đình và chuẩn bị con cái sau này.
Ảnh cưới cũng vậy, Gấm không đặt mục tiêu phải có một album thật cầu kỳ. Chị chỉ chụp ảnh cổng và vài tấm ảnh cần thiết để đặt trên bàn cưới.
Nhưng khi nói đến phóng sự cưới, Gấm lại thay đổi cách tính toán. "Ảnh cưới hai đứa thì mình chụp vừa đủ, còn phóng sự cưới mình muốn làm kỹ một chút. Sau này nhìn lại, thấy được không khí ngày hôm đó, ba mẹ, người thân và mọi người đã vui như thế nào", Gấm chia sẻ.
Cổng cưới của Gấm được chọn theo mẫu có sẵn của nhà hàng, thay vì đầu tư cầu kỳ, để dành tiền cho những mục tiêu lâu dài của gia đình nhỏ sau cưới - Ảnh: NVCC
Tuần trăng mật cũng được Gấm đặt xuống sau những mục tiêu dài hơn. Thay vì dành một khoản lớn cho chuyến du lịch sau cưới, chị mua gói tập thể dục cho hai vợ chồng. Với chị, sức khỏe cũng là một khoản cần được ưu tiên sau hôn nhân.
"Mình cũng bắt đầu tìm hiểu thêm những kiến thức cần thiết cho việc làm mẹ. Những khóa học về dinh dưỡng, chăm sóc con là những khoản mình sẵn sàng chi tiền", Gấm nói.
Có nhiều thứ Gấm không mua vì thấy chưa cần, song cũng có nhiều thứ dù không rẻ chị vẫn chọn. Đó là cách chị phân biệt giữa một khoản chi chỉ để có thêm một món đồ và một khoản chi có thể sử dụng lâu dài.
Với Gấm, tiết kiệm cũng không đồng nghĩa với việc giữ chặt tiền cho riêng mình kiểu bủn xỉn. Khi bạn bè thân thiết cần tiền mua chung cư, nếu trong khả năng, Gấm và chồng vẫn sẵn sàng cho mượn.
Chị tin rằng mình giúp bạn thì bạn sẽ giúp lại mình sau này. Đó là khoản đầu tư cho các mối quan hệ và cơ hội, thay vì quá bủn xỉn để đánh mất hết bạn bè, mối quan hệ và cơ hội tương lai.
"Những thứ nào mình thấy không cần thiết thì mình không chi. Nhưng sức khỏe, kiến thức hay những mối quan hệ tốt và khoảnh khắc với gia đình thì mình vẫn muốn đầu tư", Gấm nói.
Theo NCS.ThS Chế Dạ Thảo, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và Phát triển năng lực người học - Trường đại học HUTECH, tiết kiệm lành mạnh là khi người trẻ cắt giảm những khoản chưa cần thiết nhưng vẫn bảo đảm nhu cầu thiết yếu và chất lượng cuộc sống.
"Ranh giới bắt đầu xuất hiện khi việc tiết kiệm khiến một người luôn cảm thấy có lỗi khi chi tiền, từ chối cả những nhu cầu chính đáng hoặc khiến cuộc sống trở nên quá thiếu thốn", bà Thảo nói.
Không ít bạn trẻ cân nhắc kỹ khi mua sắm, ăn uống hay vui chơi nhưng vẫn sẵn sàng chi cho học tập, sức khỏe và gia đình. Theo chuyên gia, đó là cách họ đánh giá một khoản chi dựa trên giá trị lâu dài, thay vì chỉ nhìn vào số tiền bỏ ra.
Trong bối cảnh mạng xã hội liên tục thúc đẩy nhu cầu mua sắm và trải nghiệm, biết từ chối một số cuộc vui để dành tiền cho mục tiêu dài hạn có thể giúp người trẻ chủ động hơn. Tuy nhiên "nếu tiết kiệm khiến họ né tránh mọi trải nghiệm, luôn lo sợ khi tiêu tiền hoặc cảm thấy mình đang bỏ lỡ tuổi trẻ, thì sự tiết kiệm đã trở thành áp lực", bà Thảo nhận định.
Lương vừa về, vài ngày sau đã than hết tiềnCó người vừa nhận lương đã lên kế hoạch tiết kiệm, có người mới vài ngày sau đã tự hỏi: 'Tiền của mình đâu rồi?'.