Lực lượng chức năng tìm thấy hài cốt liệt sĩ ngày 15-9 - Ảnh: VÂN VÂN
Trưa 16-9, ông Lê Hữu Trinh - Bí thư Đảng ủy xã Đặng Thùy Trâm, tỉnh Quảng Ngãi - cho biết lực lượng chức năng đã tìm kiếm, quy tập được 9 hài cốt liệt sĩ tại thôn Đồng Răm. Việc tìm kiếm vẫn tiếp tục.
9 hài cốt liệt sĩ ở nơi bác sĩ Đặng Thùy Trâm điều trị thương binh
Trong đó, 3 hài cốt mới nhất được phát hiện, quy tập ngày 15-9 tại khu vực trước đây là một đồi sim, cách Bệnh xá Đức Phổ, còn gọi là Bệnh xá Bác Mười, khoảng 1km về phía đông.
Ban Chỉ huy Quân sự xã Đặng Thùy Trâm triển khai tìm kiếm tại khu vực này, kết hợp máy đào với đào thủ công trên diện tích khoảng 80m².
Lực lượng tìm kiếm phát hiện 3 hài cốt cùng nhiều di vật như răng, mảnh xương chân đã mục, cúc áo, tăng, võng dù và dây kéo bằng đồng đã mục.
Trước đó, từ ngày 9 đến 14-9, lực lượng chức năng đã tìm kiếm, quy tập 6 hài cốt liệt sĩ tại khu vực tổ Hố Sâu và tổ Đồng Răm, thôn Đồng Răm.
Như vậy, đến nay 9 hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy, quy tập tại khu vực này.
Trong quá trình tìm kiếm, lực lượng chức năng triển khai từng vị trí một cách thận trọng, tỉ mỉ, kết hợp thông tin từ thực địa với những dấu tích còn lại dưới lòng đất.
Các hài cốt sau khi phát hiện được cất bốc, thu thập, bảo quản trang nghiêm theo quy định. Những di vật đi kèm cũng được giữ lại để phục vụ việc xác minh sau này.
Ký ức của những y tá Bệnh xá Đức Phổ năm xưa và thông tin từ người dân giúp cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ đạt hiệu quả cao - Ảnh: VÂN VÂN
Những người còn nhớ nơi đồng đội nằm lại
Điều đặc biệt trong đợt tìm kiếm tại Đồng Răm là nhiều thông tin quan trọng được "dẫn đường" từ ký ức của y tá, bộ đội từng sống và chiến đấu tại vùng đất này.
Theo ông Lê Hữu Trinh, một số y tá từng làm việc tại Bệnh xá Đức Phổ vẫn còn sống. Họ vẫn nhớ những vị trí bệnh xá từng đóng quân, những khu vực có người hy sinh và nơi các liệt sĩ được chôn cất.
"Đây là nguồn tư liệu rất quý cho công tác tìm kiếm", ông Trinh nói.
Không chỉ các nhân chứng từng làm việc tại bệnh xá, người dân địa phương cũng cung cấp nhiều thông tin về những phần mộ từng tồn tại trên vùng đất này.
Theo lời kể của nhân chứng, khu vực đồi sim từng có khoảng 12 ngôi mộ, được an táng thành ba hàng. Đây được cho là nơi chôn cất bộ đội, công an và du kích hy sinh trong khoảng năm 1968-1969.
Tại khu vực Hố Sâu gần đó, người dân còn cung cấp thông tin về một liệt sĩ thuộc Sư đoàn 3 Sao Vàng, hy sinh khoảng năm 1973.
Từ những thông tin này, cuối tháng 8, Ban Chỉ huy Quân sự xã Đặng Thùy Trâm tổ chức khảo sát, xây dựng kế hoạch tìm kiếm trong khuôn khổ "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".
Các khu vực được người dân, nhân chứng cung cấp thông tin được rà soát, mở rộng tìm kiếm.
Kết quả, ngày 9 và 10-9, lực lượng chức năng tìm thấy 3 hài cốt cùng một số di vật. Ngày 14-9 tiếp tục phát hiện, cất bốc thêm 3 hài cốt. Đến ngày 15-9, thêm 3 hài cốt được tìm thấy.
Chín hài cốt liệt sĩ đã trở về từ lòng đất, nhưng hành trình tìm kiếm vẫn chưa dừng lại.
Chính quyền xã Đặng Thùy Trâm cho biết sẽ tiếp tục mở rộng tìm kiếm tại những khu vực có thông tin do người dân và nhân chứng cung cấp, với mong muốn tìm được thêm các phần mộ còn lại, đưa các liệt sĩ về an táng cùng đồng đội hoặc bàn giao cho gia đình khi xác định được danh tính.
Song song với phát hiện hài cốt là nhiều di vật - Ảnh: VÂN VÂN
Bác sĩ Đặng Thùy Trâm và vùng đất lửa mà chị chiến đấu, hy sinh
Bác sĩ Đặng Thùy Trâm sinh năm 1942 tại Thanh Hóa. Sau khi tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội năm 1966, chị tình nguyện vào chiến trường miền Nam.
Tháng 3-1967, sau bốn tháng vượt Trường Sơn, chị Trâm đến Khu 5 và xin về chiến trường Đức Phổ, một trong những địa bàn ác liệt lúc bấy giờ.
Tháng 3-1968, bác sĩ Trâm được Huyện ủy Đức Phổ giao phụ trách Bệnh xá Đức Phổ tại Đồng Răm. Bệnh xá có khoảng 25 cán bộ y tế, là nơi cứu chữa thương binh, cán bộ và người dân trong vùng chiến sự.
Bệnh xá có các khu điều trị, phòng mổ và hệ thống hầm hào tránh bom pháo. Trước những đợt đánh phá ngày càng ác liệt, ngày 28-4-1969, bác sĩ Đặng Thùy Trâm cùng đồng đội chuyển bệnh xá lên Hố Bầu Tây, sườn núi Gieo Ái, cách Đồng Răm khoảng 5km đường rừng.
Tháng 6-1970, bệnh xá bị lộ. Sau khi sơ tán phần lớn thương binh, bác sĩ Đặng Thùy Trâm cùng hai y tá ở lại chăm sóc 5 ca nặng.
Chiều 22-6-1970, trên đường xuống đồng bằng tìm lương thực, chị rơi vào ổ phục kích tại khe Nước Lạnh và hy sinh khi chưa đầy 28 tuổi.
Hơn nửa thế kỷ sau, những người lính đã nằm lại tại vùng đất từng gắn với bệnh xá nơi nữ bác sĩ trẻ chữa trị thương binh đang lần lượt được tìm thấy.
Mỗi hài cốt được quy tập là thêm một cơ hội để lần tìm danh tính, quê quán và người thân của một người đã hy sinh trong chiến tranh.
Cất bốc mộ tập thể 17 liệt sĩ tại Đà Nẵng, đưa các anh về nằm yên bên đồng độiChiều 15-9, lực lượng của Bộ Chỉ huy quân sự TP Đà Nẵng đã hoàn thành cất bốc và di chuyển ngôi mộ tập thể các liệt sĩ tại thôn Gò Cao (xã Thu Bồn) về khu vực an táng tại xã Hiệp Đức.