32 năm mất tung tích trống đồng
Thời gian gần đây, người dân thôn Đồi Bồ, xã Thạch Bình, huyện Nho Quan (cũ) nay là thôn Bình Phú, xã Phú Sơn (Ninh Bình) gửi đơn đến chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng với mong muốn truy tìm “tung tích” chiếc trống đồng được phát hiện tại địa phương vào năm 1994.
Là một trong 3 cháu nhỏ phát hiện chiếc trống đồng trong hang núi ở khu vực Thung Mai 32 năm về trước, anh Quách Văn Quỳnh (SN 1982, trú thôn Bình Phú, năm đó mới 12 tuổi) vẫn còn nhớ như in sự việc. Anh Quỳnh kể: “Vào sáng 16/5/1994, tôi cùng hai bạn là Quách Văn Luân (SN 1981) và Bùi Văn Chiến (SN 1984) rủ nhau vào khu vực Thung Mai lấy củi thì phát hiện một chiếc trống đồng nằm lộ thiên trong hang núi. Sau đó, chiếc trống được người thân cùng đưa về nhà và trình báo chính quyền địa phương lập biên bản tiếp nhận để bảo quản”.
Theo anh Quỳnh, chiếc trống lúc phát hiện cao khoảng 60-70cm, nặng 18kg. Giữa mặt trống có hình ngôi sao nhiều cánh, chim hạc, chữ Hán và có tai xách kép...
Tuy nhiên, đã 32 năm trôi qua, anh Quỳnh cùng nhiều người dân địa phương vẫn không biết hiện chiếc trống đồng ở đâu. Kể từ khi lập biên bản đưa trống đi giám định niên đại, gia đình anh cũng như người dân chưa nhận được bất kỳ thông tin phản hồi nào.
Chính vì vậy, vào tháng 9/2025, anh Quỳnh đã gửi đơn lên UBND xã Phú Sơn để hỏi thông tin về chiếc trống nhưng cũng không nhận được câu trả lời.
“Trước đây, bố tôi là ông Quách Văn Xuân (đã mất năm 2019) cũng nhiều lần gửi đơn lên UBND xã Thạch Bình (cũ) đề nghị làm rõ việc chiếc trống đồng đang ở đâu nhưng không nhận được hồi đáp”, anh Quỳnh chia sẻ.
Bà Bùi Thị Ngọ (SN 1953) cho biết: “Hôm đó, đến giữa trưa nắng không thấy các con đi củi về, tôi cùng chị gái cháu Quỳnh vào núi tìm thấy 3 đứa trẻ đang ở trong hang bảo vệ trống. Chúng tôi giúp các cháu đưa trống qua đoạn đường đá gồ ghề về làng”.
Cũng theo bà Ngọ, chiếc trống này khi đánh lên phát ra tiếng kêu rất vang và xa, không giống cồng chiêng bình thường của người Mường.
“Khi lập biên bản bàn giao trống cho chính quyền địa phương, họ có chụp ảnh chiếc trống cùng các cháu nhỏ phát hiện. Chính quyền cũng hứa sau khi xác định được giá trị của trống sẽ đề xuất khen thưởng cho người phát hiện nhưng đến nay vẫn không thấy đâu”, bà Ngọ cho hay.
Không rõ chiếc trống hiện ở đâu sau 32 năm, anh Quỳnh mới đây tiếp tục làm đơn gửi UBND tỉnh Ninh Bình và Thanh tra tỉnh với mong muốn làm rõ sự việc để có câu trả lời chính thức cho người dân.
Biên bản tiếp nhận 32 năm trước ghi gì?
Sau khi chiếc trống đồng được đưa về nhà, ngày 17/5/1994, đại diện chính quyền xã Thạch Bình và Công an huyện Nho Quan đã có mặt tại nhà ông Quách Văn Xuân để lập biên bản cam kết và tiếp nhận hiện vật.
Biên bản được lập lúc 11h ngày 17/5/1994 tại gia đình ông Quách Văn Xuân ở thôn Đồi Bồ, xã Thạch Bình, huyện Nho Quan (Ninh Bình). Đại diện chính quyền địa phương gồm ông Trần Ngọc Thạch (Bí thư Đảng ủy xã), bà Nguyễn Thị Nhường (Chủ tịch UBND xã), đại diện phụ huynh của 3 cháu bé phát hiện trống đồng, cùng sự giám sát của Phó trưởng Công an huyện, trưởng thôn, lực lượng an ninh và nhân dân địa phương.
Nội dung biên bản ghi nhận việc phát hiện chiếc trống đồng trong hang núi và đưa về nhà ông Xuân bảo quản. UBND xã đã đến kiểm tra và lập biên bản sự việc, đồng thời báo cáo lên huyện. Công an huyện cử cán bộ xuống địa bàn và nhận thấy việc lưu giữ chiếc trống đồng tại gia đình là không an toàn, không đảm bảo an ninh trật tự.
Lãnh đạo công an huyện chỉ đạo UBND xã và các gia đình đưa chiếc trống về UBND xã quản lý nhằm đảm bảo an ninh trật tự, đồng thời tiến hành các thủ tục thông báo cho cơ quan chức năng giám định giá trị và thực hiện chính sách khen thưởng. Chính quyền địa phương và nhân dân đều thống nhất đưa chiếc trống về UBND xã bảo quản.
Bên cạnh đó, UBND xã có trách nhiệm bảo quản an toàn tuyệt đối cho chiếc trống đồng, phối hợp với công an huyện thông báo ngay cho cơ quan chức năng tiến hành xác định giá trị báu vật; đồng thời phải có chính sách khen thưởng thỏa đáng đối với người tìm thấy trống đồng trước khi đưa hiện vật rời khỏi UBND xã.
Trao đổi với VietNamNet, lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình cho biết Sở đã nhận được văn bản của địa phương về sự việc. Sở đang giao Phòng Di sản phối hợp với Bảo tàng tỉnh rà soát lại hồ sơ và hiện vật.
Cũng theo lãnh đạo Sở, mỗi hiện vật khi tiếp nhận đều có đầy đủ giấy tờ lưu trữ. Hiện Bảo tàng tỉnh đang lưu giữ 2 chiếc trống đồng, trong đó có một chiếc do Công an xã Thạch Bình bàn giao vào năm 1998.