Thua lỗ vì đầu tư chung
Năm 2024, chị Nguyễn Thị Huế (nhân viên văn phòng) cùng ba người bạn góp vốn mở một quán ăn tại Hà Nội. Mỗi người bỏ ra 200 triệu đồng và sở hữu 25% vốn. Chị Huế trực tiếp quản lý, điều hành quán và nhận lương hàng tháng. Ba người còn lại chủ yếu góp vốn, tham gia bàn bạc những quyết định quan trọng.
Thời gian đầu, quán đạt doanh thu bình quân khoảng 100 triệu đồng/tháng. Sau khi trừ các khoản chi phí, hoạt động kinh doanh bước đầu có lãi.
Sau 2 tháng, một thành viên bất ngờ đề nghị rút toàn bộ vốn góp và muốn nhận thêm một khoản tiền so với vốn ban đầu. Qua nhiều lần thương lượng, các thành viên thống nhất mua lại phần vốn với giá 220 triệu đồng.
Đến tháng thứ 7, lượng khách bắt đầu giảm. Doanh thu từ mức khoảng 100 triệu đồng/tháng giảm xuống còn 50-60 triệu đồng/tháng. Tiền thuê mặt bằng, nhân sự và nhiều khoản chi phí vận hành vẫn phải duy trì.
Sau ba tháng liên tiếp kinh doanh thua lỗ, các thành viên phải tính đến phương án tiếp tục bỏ tiền duy trì hoạt động hoặc đóng cửa để hạn chế thiệt hại.
Chị Huế cho biết, thời điểm bắt đầu hợp tác, mọi người đều tin tưởng nhau và có chung mong muốn phát triển quán lâu dài. Nhóm chủ yếu tập trung vào việc tìm mặt bằng, xây dựng thực đơn, đầu tư cơ sở vật chất và thu hút khách hàng mà chưa tính đến phương án xử lý khi một thành viên muốn rút vốn.
Theo chị Huế, mỗi thành viên đều có công việc và kế hoạch tài chính riêng. Khi quán hoạt động thuận lợi, mọi người có thể cùng dành nguồn lực cho dự án chung. Tuy nhiên, khi kinh doanh khó khăn, việc tiếp tục đầu tư thêm tiền bạc, thời gian và công sức trở thành vấn đề cần cân nhắc.
Có người muốn duy trì quán, chấp nhận thêm thời gian để tìm cách cải thiện doanh thu. Người khác cho rằng cần dừng lại để tránh phát sinh thêm chi phí. Điều này khiến việc điều hành trở nên khó khăn hơn khi mỗi người có một quan điểm khác nhau.
Sau nhiều lần bàn bạc, cả ba thống nhất đóng quán. Tính cả 200 triệu đồng vốn góp ban đầu, khoảng 73,3 triệu đồng mua lại phần vốn của người rút trước đó và 35 triệu đồng bổ sung để bù lỗ, tổng số tiền chị Huế đã bỏ ra lên tới hơn 308 triệu đồng.
Sau khi thanh lý trang thiết bị, bàn ghế, trả lại mặt bằng và thanh toán các khoản công nợ, nhóm thu hồi được khoảng 200 triệu đồng. Số tiền này được chia đều cho ba thành viên còn lại, mỗi người nhận khoảng 66,7 triệu đồng. Như vậy, chị Huế thiệt hại khoảng 242 triệu đồng sau thương vụ làm ăn chung.
Cân nhắc khi làm ăn chung
Chị Trần Thu Trà, người từng kinh doanh nhà hàng, cho biết sự đồng lòng ở thời điểm bắt đầu không có nghĩa các thành viên sẽ luôn có chung định hướng. Khi kinh doanh thuận lợi, mọi người dễ dàng thống nhất mục tiêu và đóng góp nguồn lực. Khi khó khăn xuất hiện, mỗi người có thể thay đổi ưu tiên về thời gian, tài chính và công việc riêng. Đây là điều cần được tính đến và tôn trọng.
Trước khi góp vốn, các thành viên không chỉ cần thống nhất mục tiêu kinh doanh mà còn phải xác định rõ vai trò, trách nhiệm, mức độ cam kết lâu dài và phương án xử lý khi một người muốn rút lui. Đặc biệt, cần có thỏa thuận cụ thể về quyền điều hành, việc bổ sung vốn và phân chia thiệt hại nếu kinh doanh không thuận lợi.
Ngoài ra, việc hợp tác cần hướng tới xây dựng một mô hình có bộ máy quản lý và quy trình vận hành rõ ràng, thay vì phụ thuộc vào sự gắn bó của những người sáng lập. Một cơ sở kinh doanh bền vững phải có khả năng tiếp tục hoạt động ngay cả khi một thành viên thay đổi mục tiêu hoặc lựa chọn hướng đi riêng.