Tín dụng nhà ở xã hội tăng, vì sao giải ngân gặp khó?

Nguồn ảnh: Tiền Phong

Nguồn vốn tín dụng dành cho nhà ở xã hội tiếp tục tăng, song giải ngân vẫn gặp khó do tính pháp lý dự án chưa hoàn thiện và nhu cầu vay mua nhà của người dân còn thấp. Bắc Ninh tung hơn 16.700 căn nhà ở xã hội, giá từ 7 triệu đồng/m² Dự án nhà ở xã hội có giá bán cao nhất Thái Nguyên bắt đầu nhận hồ...

Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 1, chương trình cho vay nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ theo Nghị quyết 33/NQ-CP tiếp tục được triển khai. Tuy nhiên, quá trình giải ngân vẫn gặp nhiều điểm nghẽn, trong đó đáng chú ý là nguồn cung và pháp lý dự án.

Đến cuối tháng 8, tại Hà Nội, 17 dự án nhà ở xã hội đã được giải ngân với tổng số tiền hơn 1.7240 tỷ đồng, tăng hơn 300 tỷ đồng so với tháng trước. Trong kỳ, có thêm 5 khoản vay mới phát sinh và 6 khoản giải ngân thêm.

Giải ngân phục vụ phát triển nhà ở xã hội tăng nhưng vẫn còn hạn chế. Ảnh: N.M.

Theo Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 1, nguồn cung nhà ở xã hội hiện vẫn hạn chế, trong khi nhiều dự án còn gặp vướng mắc về pháp lý.

Một số dự án đã đủ điều kiện vay vốn nhưng chủ đầu tư vẫn đang hoàn thiện hồ sơ hoặc chưa có nhu cầu vay. Ngược lại, một số chủ đầu tư có nhu cầu vay nhưng chưa hoàn tất thủ tục pháp lý của dự án nên chưa đủ điều kiện tiếp cận tín dụng.

Ở phía người mua, nhu cầu vay cũng chưa cao do thu nhập thiếu ổn định và tâm lý lo ngại về khả năng trả nợ. Đặc biệt, với người dân khu vực nông thôn và công nhân tại các khu công nghiệp, nhu cầu thuê nhà được đánh giá cao hơn nhu cầu mua nhà ở xã hội.

Thực tế này cho thấy, việc mở rộng nguồn tín dụng mới chỉ giải quyết một phần bài toán. Khi nguồn cung dự án chưa đáp ứng nhu cầu và thủ tục pháp lý còn kéo dài, dòng vốn ưu đãi khó chuyển thành nguồn cung nhà ở thực tế trên thị trường.

Để bổ sung nguồn cung, Hà Nội mới đây đề xuất triển khai 5 dự án nhà ở xã hội tại xã Sơn Đồng, xã Ô Diên và các phường Vĩnh Hưng, Yên Nghĩa với tổng diện tích đất hơn 16,5ha.

Trong đó, Khu nhà ở xã hội IEC Sơn Đồng có quy mô lớn nhất, dự kiến triển khai trên khu đất rộng 56.840 m2 tại xã Sơn Đồng.

Tại phường Vĩnh Hưng, Khu nhà ở xã hội Đoàn Kết được đề xuất xây dựng trên khu đất rộng 17.697 m2. Phường Yên Nghĩa dự kiến có 2 dự án, gồm Khu nhà ở xã hội Yên Nghĩa 1, diện tích 37.367m2 và Khu nhà ở xã hội Yên Nghĩa 2, rộng 26.334 m2. Dự án còn lại là Nhà ở xã hội Tân Lập tại ô đất A-5, xã Ô Diên, có diện tích 26.773 m2.

TP. Hà Nội cho biết, việc đề xuất 5 dự án nhằm bổ sung nguồn cung, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nhà ở xã hội trong năm 2026.

Theo Nghị quyết 07/2026 về chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2026-2030, Hà Nội được giao hoàn thành thêm 84.000 căn. Riêng năm 2026, thành phố được giao chỉ tiêu hoàn thành 18.700 căn.

Hà Nội đặt mục tiêu đưa khoảng 25.000 - 27.000 căn nhà ở xã hội đủ điều kiện cung ứng ra thị trường trong năm nay, đồng thời khởi công toàn bộ 114 dự án thuộc quỹ đất đã được xác định. Nếu đạt kế hoạch, nguồn cung nhà ở xã hội trong năm 2026 sẽ cao hơn khoảng 6.300-8.300 căn so với chỉ tiêu được giao, qua đó tạo thêm lựa chọn cho người thu nhập thấp, công nhân và người lao động.

Dù nguồn vốn tín dụng dành cho nhà ở xã hội tiếp tục được đẩy mạnh theo Nghị quyết 33/NQ-CP, quá trình giải ngân thực tế trên địa bàn Hà Nội vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản lớn. Tính đến cuối tháng 8, Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 1 đã giải ngân hơn 1.724 tỷ đồng cho 17 dự án, tăng hơn 300 tỷ đồng so với tháng trước. Mặc dù có những tín hiệu tích cực, dòng vốn phát triển nhà ở xã hội vẫn chưa đạt tốc độ kỳ vọng do tắc nghẽn ở cả nguồn cung dự án lẫn nhu cầu vay của người dân. Nguyên nhân cốt lõi khiến nguồn vốn khó đi vào cuộc sống nằm ở thủ tục pháp lý kéo dài và khả năng tài chính của người thu nhập thấp. Nhiều chủ đầu tư dù đủ điều kiện vẫn chưa hoàn tất thủ tục hoặc chưa có nhu cầu vay, trong khi công nhân tại các khu công nghiệp chủ yếu có nhu cầu thuê thay vì mua nhà. Sự chênh lệch giữa nguồn vốn khả dụng và tính sẵn sàng của các dự án khiến dòng tiền ưu đãi chưa thể chuyển hóa thành sản phẩm thực tế trên thị trường. Nhằm tháo gỡ điểm nghẽn nguồn cung, thành phố Hà Nội đã đề xuất triển khai thêm 5 dự án nhà ở xã hội trên diện tích hơn 16,5ha tại các địa bàn Sơn Đồng, Vĩnh Hưng, Yên Nghĩa và Ô Diên. Nổi bật là dự án IEC Sơn Đồng có quy mô 56.840 m² cùng các khu nhà ở Đoàn Kết, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2 và Tân Lập. Động thái này nhằm bảo đảm hoàn thành chỉ tiêu 18.700 căn nhà ở xã hội trong năm 2026, góp phần thực hiện mục tiêu 84.000 căn giai đoạn 2026-2030. Thành phố đặt mục tiêu đưa khoảng 25.000 đến 27.000 căn nhà ở xã hội ra thị trường trong năm nay và khởi công toàn bộ 114 dự án thuộc quỹ đất đã xác định. Sự gia tăng nguồn cung hợp pháp này được kỳ vọng sẽ giải quyết bài toán giải ngân tín dụng, tạo cơ hội an cư bền vững cho người lao động.