Tọa đàm trực tuyến “Nhìn lại những thành quả của hơn 200 ngày đêm nỗ lực đưa các liệt sĩ trở về”

Những ngày vừa qua, nhiều tỉnh, thành phố trên toàn quốc long trọng tổ chức Lễ truy điệu, an táng hài cốt liệt sĩ đã được tìm kiếm, quy tập trong Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đây là các hoạt động hết sức thiêng liêng, có ý nghĩa chính trị và nhân văn sâu sắc.

Để lan tỏa mạnh mẽ tinh thần tri ân, giáo dục truyền thống cách mạng đến đông đảo tầng lớp nhân dân, vào chiều nay, 15/10, Báo Nhân Dân tổ chức tọa đàm trực tuyến “Nhìn lại những thành quả của hơn 200 ngày đêm nỗ lực đưa các liệt sĩ trở về” tại trụ sở 71 Hàng Trống, Hà Nội.

Được phát động trong bối cảnh cả nước đẩy mạnh các hoạt động "Đền ơn đáp nghĩa", hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027), Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (sau đây gọi tắt là Chiến dịch 500 ngày đêm) là một sự kiện có tính toàn diện, quy mô lớn nhất từ trước tới nay nhằm tạo đột phá trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị cùng những thành tựu của khoa học công nghệ, Chiến dịch được kỳ vọng mở ra thêm nhiều cơ hội đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương.

Các khách mời tham gia tọa đàm có: Đồng chí Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh; Đồng chí Ngô Kiều Liên, Trưởng phòng Dữ liệu-Thông tin Người có công, Cục Người có công, Bộ Nội vụ; Đồng chí Trung tá Hoàng Vũ Dũng, Đội phó Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang.

Diễn giả

Đồng chí Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung

Chính ủy Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh

Đồng chí Ngô Kiều Liên

Trưởng phòng Dữ liệu-Thông tin Người có công, Cục Người có công, Bộ Nội vụ.

Đồng chí Trung tá Hoàng Vũ Dũng

Đội phó Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang.

Giao lưu với độc giả

Địa bàn tỉnh Tuyên Quang hiện bao gồm cả khu vực biên giới phía bắc trước đây (như các cao điểm, mặt trận Vị Xuyên thuộc Hà Giang cũ), nơi có địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt và đặc biệt là mật độ bom mìn, vật nổ còn sót lại rất cao.

Các cán bộ Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang) đã khắc phục những khó khăn mang tính đặc thù này thế nào để vừa đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, vừa bảo đảm an toàn cho cán bộ, chiến sĩ trực tiếp làm nhiệm vụ?
Trong những ngày trực tiếp thực hiện công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại địa bàn tỉnh Tuyên Quang, nhất là khu vực tỉnh Hà Giang cũ, có những khoảnh khắc hay câu chuyện nào khiến đồng chí xúc động nhất?

Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, tính đến nay, các lực lượng tham gia công tác tìm kiếm của tỉnh Tuyên Quang đã tìm được 149 hài cốt liệt sĩ.

Về công tác rà phá bom mìn, lực lượng chức năng đã rà phá hoàn thiện được 4.460ha diện tích đất thuộc khu vực biên giới của tỉnh. Trong quá trình triển khai, đơn vị đã huy động và phối hợp chặt chẽ với lực lượng dân quân tại chỗ của các địa phương cùng lực lượng kiểm lâm với tổng số trên 24.000 ngày công.

Đặc thù hiện nay là Đội quy tập thực hiện nhiệm vụ chủ yếu trên các điểm cao dọc tuyến biên giới - nơi từng diễn ra các trận chiến đấu vô cùng ác liệt năm xưa. Do sự khốc liệt của chiến tranh, nhiều liệt sĩ sau khi hy sinh vẫn còn nằm lại trên chiến trường, điều này cũng khiến công tác tìm kiếm hiện nay gặp phải những khó khăn nhất định.

Tuy nhiên, chúng tôi phối hợp rất chặt chẽ với các lực lượng, đặc biệt là lực lượng Công binh thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh và Quân khu. Ngay từ đầu, các lực lượng đã phối hợp từ khâu khảo sát vị trí, rà phá bom mìn đến việc phát hiện các dấu vết trận địa năm xưa cũng như di vật của bộ đội ta còn sót lại trên tuyến biên giới. Từ những thông tin trao đổi đó, chúng tôi thu thập được những manh mối nhất định.

Trong quá trình rà phá, chúng tôi xác định các vị trí, khu vực nghi ngờ có hài cốt liệt sĩ để đánh dấu tọa độ trên bản đồ và ước lượng khối lượng công việc. Sau khi lực lượng Công binh hoàn thành nhiệm vụ rà phá, chúng tôi đưa lực lượng tìm kiếm vào triển khai thực hiện ngay.

Bên cạnh đó, do địa hình khu vực rất khó khăn, chúng tôi đã xây dựng kế hoạch tiến hành khảo sát, xác minh cụ thể, tỉ mỉ, lập phương án cho từng vị trí, từng khu vực. Điều này giúp cho việc đưa lực lượng vào triển khai được thuận lợi, bảo đảm đầy đủ trang bị, phương tiện cũng như quân số để đạt hiệu quả cao nhất.

Yếu tố quan trọng nhất chính là ý chí quyết tâm của lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ.

Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất chính là ý chí quyết tâm của lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ. Việc giáo dục, quán triệt thường xuyên cho lực lượng tìm kiếm nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm, quyết tâm và phương pháp khắc phục khó khăn là điều cốt lõi để triển khai nhiệm vụ hiệu quả.

Mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng là thế hệ trẻ được Đảng, Nhà nước và Quân đội tin tưởng giao phó nhiệm vụ thiêng liêng, cao cả này, chúng tôi luôn xác định dù khó khăn đến đâu cũng sẽ vượt qua, nỗ lực đoàn kết, với mục tiêu hàng đầu là sớm đưa hài cốt các liệt sĩ còn nằm lại trên tuyến biên giới trở về với quê hương, gia đình.

Trải qua gần 6 thập kỷ với nhiều lần chỉnh trang, thay đổi hiện trạng đô thị, hồ sơ thực địa tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng đã thay đổi và biến động rất nhiều. Ban Chỉ đạo 515 Thành phố và Bộ Tư lệnh Thành phố đã phối hợp như thế nào với các cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và khai thác hồ sơ lưu trữ (kể cả tư liệu từ phía nước ngoài) thế nào để khoanh vùng tọa độ chính xác, giúp tối ưu hóa cho công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ở khu vực này?

Thưa Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, trong quá trình triển khai tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ tại đây, Bộ Tư lệnh Thành phố đã áp dụng những công nghệ, trang-thiết bị hiện đại nào?

Một trong những khó khăn lớn nhất khi tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh nói chung và tại Công viên Lê Thị Riêng nói riêng chính là đất đai và thời gian.

Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, như các bạn cũng biết, tốc độ đô thị hóa rất lớn. Hiện nay, các vị trí tìm kiếm hầu như đã bị thay đổi. Có những vị trí chúng tôi có nhân chứng, nhưng khi đưa nhân chứng đến nơi từng chôn cất liệt sĩ thì hiện trạng đã hoàn toàn thay đổi. Những vị trí chôn cất trước đây, nhất là trong nội đô thành phố, hiện nay đa số đã trở thành công viên, khu dân cư, nhà máy, xí nghiệp.

Bên cạnh đó, yếu tố thời gian cũng rất quan trọng. Đối với các liệt sĩ hy sinh trên địa bàn Thành phố, đặc biệt là trong năm 1968, đến nay đã trải qua gần 60 năm. Các nhân chứng ngày càng lớn tuổi, trí nhớ cũng dần mai một. Chính vì vậy, đây là khó khăn rất lớn trong việc tìm kiếm thông tin, xác minh, kết luận và tổ chức tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Tuy nhiên, từ những khó khăn đó, hiện nay, Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã đề ra một số giải pháp.

Thứ nhất, cần phải kết hợp giữa nhân chứng, tư liệu lịch sử và phương pháp khoa học.

Hiện tại, chúng tôi đang phối hợp với các tổ chức nước ngoài. Sau khi được sự cho phép của Ban Chỉ đạo 515 của Quân khu, chúng tôi đã tiếp xúc với các tổ chức này để tìm kiếm thông tin về các liệt sĩ, đặc biệt là những nguồn tư liệu có thể giúp xác định vị trí chôn cất.

Thí dụ, tại Công viên Lê Thị Riêng, có 3 bức ảnh mà chúng ta thấy trên mạng. Chúng tôi đã kêu gọi người dân cung cấp thông tin về những bức ảnh này. Sau đó, kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng đã cung cấp 3 bức ảnh và giao cho chúng tôi vào ngày 27/7/2025.

Như vậy, sau gần một năm tìm kiếm dữ liệu, xác định tọa độ cũng như những vật chuẩn trong các bức ảnh, chúng tôi đã tìm được những người biết trực tiếp về việc chôn cất tại Công viên Lê Thị Riêng.

Có một điều rất may mắn là một trong ba người có mặt trong những bức ảnh đó, lúc bấy giờ mới 12 tuổi, hiện nay vẫn còn sống. Đây là nhân chứng rất quan trọng, đã hỗ trợ chúng tôi trong việc xác định tọa độ tại Công viên Lê Thị Riêng.

Song song với đó, chúng tôi cũng đã tham mưu cho Ban Chỉ đạo Thành phố thành lập nhóm nghiên cứu chuyên sâu. Trong nhóm này tập trung những người tâm huyết với công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu.

Khi có những thông tin, tài liệu liên quan, chúng tôi tập hợp lại để cùng nghiên cứu. Đặc biệt, trong nhóm, mỗi người một việc. Có những buổi anh em nghiên cứu đến 1-2 giờ sáng để giải mã các thông tin, tài liệu mà chúng tôi tìm được.

Thí dụ, ngày 23/6/2026, khi tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, chúng tôi phát hiện một trường hợp có giấy tờ ghi tên đơn vị. Nhóm chúng tôi đã cùng giải mã, lục lại tất cả các hồ sơ, tài liệu. Rất may mắn, qua quá trình giải mã đó, chúng tôi biết được rằng bác là chiến sĩ Huỳnh Văn Quên. Từ manh mối này, chúng tôi tiếp tục tìm kiếm, xác minh thông tin về các liệt sĩ hy sinh trong năm 1968.

Trước đây chúng ta thường đặt câu hỏi về các liệt sĩ hy sinh được chôn cất ở đâu. Khi tìm được thấy được các liệt sĩ, theo tôi, chúng ta mới chỉ đi được 50% chặng đường. Câu hỏi còn lại mà chúng ta phải trả lời được là các liệt sĩ tên gì, quê quán ở đâu thì chúng ta mới có thể đưa các liệt sĩ trở về với gia đình, với đồng đội.

Và đây cũng là một trách nhiệm rất cao cả, thiêng liêng đối với những người làm công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Hiện nay, đối với Thành phố Hồ Chí Minh, do đặc thù địa hình đã thay đổi, thời gian cũng đã lùi xa, cho nên ngoài việc tìm kiếm tư liệu lịch sử và tìm kiếm nhân chứng, chúng tôi cũng đã áp dụng khoa học, công nghệ vào công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Trong năm 2025, chúng tôi đã áp dụng và mang lại hiệu quả rất tốt. Hai phương pháp hiện nay chúng tôi đã áp dụng là radar xuyên đất và phương pháp địa vật lý. Cả hai phương pháp này có sự hỗ trợ cho nhau rất lớn.

Đối với phương pháp radar xuyên đất, khi sử dụng phương pháp này, chúng ta sẽ phát hiện được những dấu vết ở trong lòng đất. Đối với những ngôi mộ tập thể có nhiều điều kiện đặc thù, phương pháp này rất có ý nghĩa.

Việc sử dụng các phương pháp này, thứ nhất là giúp chúng ta tiết kiệm được thời gian và thứ hai là tiết kiệm chi phí.

Khi kết hợp hai phương pháp này với thông tin từ nhân chứng và tư liệu lịch sử, chúng ta sẽ hạn chế việc đào tìm ở những vị trí không có hài cốt liệt sĩ.

Bởi vì trí nhớ của các nhân chứng có thể không hoàn toàn chính xác, có người nhớ vị trí này, có người lại nhớ vị trí khác. Nhưng từ dữ liệu của nhân chứng và tư liệu lịch sử, chúng ta sử dụng các phương pháp khoa học để xác định những vị trí mà nhân chứng cung cấp.

Trên cơ sở đó, chúng tôi tổ chức hội thảo, thống nhất xem vị trí nào nên đào, vị trí nào không nên đào.

Tại Công viên Lê Thị Riêng, chúng tôi đã áp dụng phương pháp này. Từ ngày 8/6, sau khi khảo sát xong, đến ngày 23/6, chúng tôi đã tìm được hài cốt đầu tiên.

Đây cũng là bài học kinh nghiệm rất quý báu đối với Thành phố Hồ Chí Minh. Bởi vì hiện nay, thành phố vẫn còn những vị trí cần tiếp tục tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Việc ứng dụng khoa học, công nghệ sẽ giúp chúng tôi rút ngắn rất nhiều thời gian trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Thưa đồng chí, cảm xúc của đồng chí sau những khoảnh khắc thiêng liêng tại Lễ viếng, truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ của ngày hôm qua đến thời điểm này như thế nào?
Và trong khuôn khổ của "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", khu vực Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng đã trở thành một địa y danh được nhân dân cả nước quan tâm. Vậy, công tác chuẩn bị cho sự kiện trang nghiêm này đã được thực hiện như thế nào và hiện tại, sau những ngày triển khai đạt được những kết quả cụ thể như thế nào?

Đối với chúng tôi, cảm xúc của ngày hôm nay vẫn vẹn nguyên như ngày hôm qua. Tôi rất vinh dự khi được tham gia công tác tham mưu để tổ chức Lễ truy điệu và an táng cho 731 liệt sĩ được quy tập tại Công viên văn hóa Lê Thị Riêng về nơi an nghỉ cuối cùng tại Nghĩa trang liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh.

Tôi nghĩ rằng thành quả này là sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị thành phố, sự đồng lòng của nhân dân, cùng sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của Ban Chỉ đạo Quốc gia (Ban Chỉ đạo 515) và Ban Chỉ đạo Quân khu 7. Đây chính là điểm tựa tinh thần rất lớn, tiếp thêm động lực và quyết tâm cao cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Thành phố khi thực hiện nhiệm vụ chính trị đặc biệt này.

Điều quan trọng và hạnh phúc nhất là ngày hôm qua, 731 liệt sĩ hy sinh trong Cuộc tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968 đã không còn phải nằm lại trong lòng đất lạnh lẽo nữa. Các anh, các chị đã được Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh trang trọng đón về nơi an nghỉ vĩnh hằng.

Về việc chuẩn bị cho Lễ truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ quy tập tại Công viên Lê Thị Riêng, chúng tôi xác định đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị chuyên môn mà còn là trách nhiệm đối với lịch sử, là nghĩa tình sâu nặng với những đồng đội đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc và vì hạnh phúc của nhân dân. Đây cũng là mệnh lệnh từ trái tim của mỗi cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang thành phố.

Chính vì vậy, ngay từ đầu, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh đã xác định đây là nhiệm vụ chính trị trung tâm, chủ động xây dựng kế hoạch chi tiết, báo cáo thông qua Ban Chỉ đạo Quân khu 7 và Ban Chỉ đạo quốc gia.

Để buổi lễ diễn ra thật trang trọng ở từng khâu, từng bước, chúng tôi đều lập kế hoạch tỉ mỉ, tiến hành hợp luyện và sơ duyệt kỹ lưỡng. Các công tác được triển khai chu đáo để buổi lễ diễn ra trang nghiêm nhất, thể hiện sự kính trọng, biết ơn vô hạn đối với các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống để cho chúng ta có được cuộc sống hòa bình ngày hôm nay.

Từ sự chỉ đạo chặt chẽ và công tác tổ chức chu đáo đó, Lễ truy điệu và an táng ngày hôm qua đã nhận được sự đồng lòng, ủng hộ rất lớn của nhân dân thành phố.

Trên các phương tiện truyền thông-báo chí, suốt tuyến đường gần 26km từ Công viên Lê Thị Riêng đến Nghĩa trang liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh, đông đảo người dân đứng kín hai bên đường, trang nghiêm rải hoa và cúi đầu tiễn đưa các anh hùng liệt sĩ.

Đối với chúng tôi, đó chính là nguồn động viên, cổ vũ tinh thần vô cùng to lớn để lực lượng vũ trang thành phố tiếp tục hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.