Tốc độ 'không ai có thể chạy thoát' của lũ quét Nepal - Trung Quốc

Các nhà nghiên cứu thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS) đã tính toán ra tốc độ bề mặt của dòng nước lũ lên tới 19 m/s (68,4 km/h) khi nó quét qua trạm kiểm soát tại Cửa khẩu Gyirong (Cát Long) ở Tây Tạng ngày 26/8.

Tốc độ này nhanh gấp gần hai lần tốc độ trung bình của Usain Bolt khi vận động viên điền kinh người Jamaica lập kỷ lục thế giới ở cự ly 100 mét với thời gian 9,58 giây năm 2009, và cao hơn 50% so với tốc độ tối đa của anh.

    Người cảnh sát quên mình hướng dẫn dân chạy nạn ở cửa khẩu Nepal - Trung Quốc

Trong bài báo khoa học đăng trên tạp chí Yangtze River hôm 1/9, nhóm nghiên cứu sử dụng các mô hình kỹ thuật số và phân tích chi tiết từng khung hình để dựng lại diễn biến thảm họa bắt đầu từ sự sụp đổ của sông băng ở độ cao hơn 5.000 m tại Nepal.

"Thảm họa này là một quá trình chuyển tiếp liên tục từ lở băng sang dòng bùn đá, sau đó là sạt lở đất và cuối cùng biến thành trận lũ quét", nhóm nghiên cứu từ Viện Môi trường và Nguy cơ Vùng núi thuộc CAS viết.

"Khoảng thời gian từ khi xảy ra vụ lở băng đến khi nó tác động trực tiếp lên Cửa khẩu Cát Long diễn ra cực kỳ ngắn, thời gian ứng phó hiệu quả bị hạn chế, đòi hỏi yêu cầu cao hơn rất nhiều về khả năng nhận diện nhanh, truyền thông tin và đưa ra quyết định khẩn cấp", bài báo có đoạn.

Sự sụp đổ của sông băng tại đỉnh Langtang Lirung ở vùng biên giới Himalaya đã tạo ra một trận lở đá - băng và dòng bùn đất kéo dài, nhanh chóng tràn đến Cửa khẩu Cát Long cách đó gần 22 km, trước khi tiếp tục cuồn cuộn chảy xuống hạ lưu.

Trận lũ đã làm ít nhất 21 người chết và 541 người mất tích tại Trung Quốc. Nepal đã tìm thấy 1.204 thi thể và ghi nhận 4.216 người mất tích.

Thời điểm dòng lũ di chuyển từ cửa khẩu xuống hạ lưu, nó giảm tốc còn khoảng 11,7 m/s (42 km/h) khi tiếp cận một cây cầu trên sông Trishuli của Nepal, cách khu vực cửa khẩu 52 km.

Điều này có nghĩa là dòng chảy mất khoảng 46 đến 75 phút để di chuyển tới cây cầu, "tạo ra một khoảng thời gian khả thi cho công tác ứng phó thảm họa ở vùng hạ lưu".

    Khoảnh khắc sông băng sạt lở kích hoạt lũ quét ở Nepal

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh kết quả này không đồng nghĩa với thời gian cảnh báo thực tế, bởi các yếu tố như năng lực giám sát, truyền thông và khả năng phản ứng đều đóng vai trò quyết định.

Các quan chức Nepal đã chỉ trích chính phủ Trung Quốc vì không đưa ra cảnh báo kịp thời ngay khi dòng lũ tràn qua biên giới.

Cơn lũ này cùng các vụ tương tự cho thấy mức độ khó khăn trong việc phát hiện và giám sát các vụ lở băng ở vùng núi cao.

Các nhà nghiên cứu Trung Quốc kết luận rằng giải pháp ứng phó khả thi cho các trường hợp tương tự là theo dõi và dự báo lộ trình của dòng lũ bùn đá, đồng thời phát cảnh báo sớm nhất có thể. Điều này có thể thực thi bằng cách di chuyển các điểm giám sát sâu hơn về phía thượng nguồn và kết hợp nhiều nguồn dữ liệu như cảm biến từ xa, giám sát mực nước và dữ liệu địa chấn.

Hồng Hạnh (Theo SCMP, The Star)