Khi làm việc với sinh viên mới tốt nghiệp, tôi sốc khi em ấy không biết diễn đạt ý tưởng của bản thân.
Tôi sinh năm 1998, bây giờ đã 28 tuổi. Tôi đã từng rất ghét học môn Ngữ Văn ở cấp THCS và THPT. Từ đó, tôi nghĩ mình rất yếu môn Văn mà cũng không bao giờ đụng đến sách.
Tuy nhiên, ở hiện tại tôi rất thích đọc sách, đặc biệt là những cuốn về khai thác vấn đề tâm lý, lịch sử, triết học vì tôi thấy chúng có lời giải cho những thắc mắc trong cuộc sống của mình.
Kể từ khi thích đọc sách, vì thấy chúng giúp ích cho cuộc sống của mình, tôi mới thật sự đọc được những bài báo rất dài, đọc những cuốn sách nghiên cứu hay những cuốn triết học. Và tôi nhận thấy rất nhiều giá trị trong những bài viết, tác phẩm như vậy.
Ví dụ như một tác phẩm tôi rất thích là Giết con chim nhại. Sau khi đọc tác phẩm này, tôi hiểu được rằng ở xã hội ngoài kia có quá nhiều thứ bất công và việc luôn nghe theo số đông và không tự vấn lại lương tâm hay lý trí của mình sẽ giết chết khả năng suy nghĩ của một con người.
Tôi nghĩ cách dạy Ngữ Văn ở thời điểm mà mình từng học phương pháp "nhồi" và để thi cử là chính, do đó học sinh không hiểu được tầm quan trọng của việc hành văn, phát biểu cảm nghĩ hay tự mình có suy nghĩ riêng là quan trọng như thế nào.
Cho đến bây giờ, khi làm việc với các sinh viên mới tốt nghiệp (sinh năm 2004), tôi thật sự sốc khi em ấy không biết diễn đạt ý tưởng của bản thân và không biết viết một đoạn văn hoàn chỉnh.
Do đó, kết quả PISA phần lớn học sinh đọc hiểu kém, tôi thấy không có gì bất ngờ. Nó chắc chắn là kết quả này sẽ còn tệ hơn nữa, trong thời đại của trí tuệ nhân tạo và video ngắn đang làm cho các em lười suy nghĩ hơn.
Kim Trang
Thực trạng suy giảm năng lực diễn đạt và tư duy ngôn ngữ ở giới trẻ đang trở thành bài toán đáng quan ngại trong môi trường làm việc hiện đại. Câu chuyện của độc giả Kim Trang, sinh năm 1998, phản ánh rõ nét sự chuyển biến khi cô chỉ bắt đầu tìm thấy cảm hứng đọc sách ở tuổi 28. Việc tiếp cận các tác phẩm kinh điển như Giết con chim nhại giúp người đọc nhận ra tầm quan trọng của lý trí và khả năng tự vấn bản thân trước những bất công xã hội.
Nguyên nhân của sự thiếu hụt kỹ năng này bắt nguồn từ phương pháp giảng dạy Ngữ văn mang tính nhồi nhét và quá chú trọng thi cử ở bậc trung học cơ sở và trung học phổ thông. Cách truyền thụ thụ động khiến học sinh không hiểu được giá trị thực sự của việc hành văn cũng như nuôi dưỡng góc nhìn cá nhân. Hệ quả là nhiều nhân sự mới tốt nghiệp sinh năm 2004 rơi vào trạng thái lúng túng khi không thể diễn đạt ý tưởng hoặc viết một đoạn văn hoàn chỉnh trong công việc.
Thực trạng đọc hiểu kém thể hiện qua kết quả PISA của phần lớn học sinh vì thế là bức tranh đã được dự báo trước. Thách thức này càng trở nên nghiêm trọng hơn khi sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và các dạng video ngắn khiến người trẻ ngày càng lười suy nghĩ. Sự lấn lướt của công nghệ cùng nội dung giải trí nhanh đang tạo ra những rào cản lớn cho việc hình thành năng lực phân tích sâu ở thế hệ trẻ.
Nhìn lại hành trình đọc sách muộn màng nhưng hiệu quả, việc tái định hình phương pháp giáo dục văn học là đòi hỏi cấp thiết nhằm nâng cao năng lực ngôn ngữ. Việc khuyến khích người học chủ động khám phá tri thức qua sách báo chính là nền tảng cốt lõi để phát triển tư duy phản biện trong kỷ nguyên số.
