Tổng lực giảm chi phí cho người dân, doanh nghiệp

Giải tỏa dòng tiền và chi phí

Hôm qua 1.11, thêm 2 chính sách mới chính thức có hiệu lực là giảm giá bán lẻ điện bình quân 2% và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các mặt hàng xăng về 0.

Cụ thể, theo thông báo của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), từ ngày 1.11, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2% so với mức hiện hành, xuống còn 2.159,9037 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng (VAT). Đây là lần đầu tiên giá điện bình quân được điều chỉnh giảm sau khoảng 20 năm, nếu không tính những đợt giảm tiền điện mang tính hỗ trợ trong thời gian dịch Covid-19. Động thái giảm giá điện được thực hiện sau khi Chính phủ yêu cầu EVN rà soát chi phí, tính toán các phương án tiết kiệm và đề xuất giảm giá bán lẻ điện bình quân trong giai đoạn từ ngày 1.11.2026 - 31.3.2027. Đây là tín hiệu đáng chú ý đối với doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là những ngành sử dụng nhiều điện như thép, xi măng, dệt may, chế biến thực phẩm và các ngành công nghiệp có dây chuyền vận hành liên tục. Với người dân, việc giảm giá điện góp phần hạ bớt chi phí sinh hoạt dù mức tiết kiệm thực tế sẽ phụ thuộc lượng điện tiêu thụ và biểu giá áp dụng cho từng nhóm khách hàng.

Cùng thời điểm, Nghị quyết số 45 của Chính phủ quy định từ ngày 1.11, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng được đưa về 0%, so với mức thuế suất đối với xăng khoáng thông thường là 10%, xăng E5 là 8% và xăng E10 là 7%. Việc đưa thuế suất về 0% được kỳ vọng tạo thêm dư địa giảm giá bán lẻ xăng, qua đó hỗ trợ người tiêu dùng và doanh nghiệp vận tải, logistics, sản xuất, phân phối hàng hóa. Đáng chú ý, chính sách này được triển khai trong bối cảnh các ưu đãi thuế đối với xăng dầu đã được Chính phủ quyết định kéo dài đến hết năm 2026.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Trước đó, ngày 30.10, Chính phủ ban hành Nghị định số 398 hướng dẫn chi tiết việc thực hiện giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp từ hoạt động kinh doanh trong kỳ tính thuế năm 2026 và 2027 với cá nhân, hộ kinh doanh. Tương tự, doanh nghiệp có doanh thu hằng năm không quá 10 tỉ đồng cũng được giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong 2 năm này.

Đặc biệt, chi phí vốn đang được Ngân hàng Nhà nước quyết liệt kéo xuống thông qua yêu cầu giảm lãi vay. Tính đến thời điểm này, đã có hơn 30 nhà băng công bố giảm lãi suất từ 0,5 - 2% tùy ngân hàng.

Các chính sách giảm chi phí đầu vào trực tiếp tác động như một bộ giảm xóc mạnh mẽ cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) và khu vực sản xuất - nhóm chịu nhiều áp lực về chi phí vận hành, mặt bằng, nhân công và sức mua. Trong bối cảnh sức chống chịu của nhiều cơ sở kinh doanh còn hạn chế, việc giảm 30% số thuế phải nộp có thể tạo thêm nguồn lực để duy trì hoạt động, tái đầu tư và mở rộng sản xuất.

Ông Nguyễn Tiến Thỏa, Chủ tịch Hiệp hội Thẩm định giá Việt Nam, đánh giá: Việc giảm giá bán lẻ điện bình quân và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0%, là những chính sách có tác động tích cực đến mặt bằng giá cả, hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân trong những tháng cuối năm. Tác động của chính sách này có tính lan tỏa đến nhiều lĩnh vực, từ sản xuất, kinh doanh đến tiêu dùng, đồng thời góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

Ước tính, giá điện giảm 2% có thể kéo giảm chỉ số giá tiêu dùng (CPI) chung khoảng 0,0662% ở vòng tác động trực tiếp và 0,1324% ở vòng tác động thứ hai. Đối với các ngành sử dụng nhiều điện, giá thành sản xuất thép có thể giảm khoảng 0,12%, xi măng giảm 0,3% và dệt may giảm 0,23%. Với hộ gia đình sử dụng bình quân 400 kWh điện mỗi tháng, số tiền tiết kiệm có thể gần 20.000 đồng. Tương tự, việc đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% có thể giúp giá bán xăng giảm khoảng 1.500 - 1.700 đồng/lít, qua đó giảm chi phí nhiên liệu cho người dân, doanh nghiệp vận tải và các ngành sản xuất, phân phối hàng hóa.

"Cần tiếp tục phối hợp đồng bộ các công cụ điều hành giá. Đối với những mặt hàng khác thuộc diện nhà nước định giá, cần cố gắng chưa điều chỉnh tăng trong những tháng cuối năm, ngay cả khi chi phí đầu vào có thể gia tăng. Nếu thực hiện đồng bộ các giải pháp, kiểm soát được CPI dao động trong khoảng 4,5 - 5% thì cũng có thể coi là một thành công trong công tác điều hành giá và kiểm soát lạm phát năm nay", ông Thỏa nhận định.

Kích hoạt cầu tiêu dùng từ gốc

PGS-TS Trần Hoàng Ngân - Đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn đột phá phát triển Trường ĐH Sài Gòn - nhìn nhận đứng trước những khó khăn của nền kinh tế, các động thái quyết liệt từ Chính phủ như giảm thuế, phí xăng dầu, giảm giá điện cùng các gói hỗ trợ thuế thu nhập doanh nghiệp là những quyết sách vô cùng kịp thời và mạnh mẽ, có tác động đa chiều, nhận được sự hoan nghênh cùng sự mong chờ rất lớn từ cộng đồng doanh nghiệp lẫn người dân.

Xăng dầu và điện là những mặt hàng chiến lược có sức lan tỏa rộng lớn nên việc kéo giảm chỉ số giá của các mặt hàng này sẽ góp phần quan trọng giúp hạ CPI, qua đó kiểm soát hiệu quả lạm phát mục tiêu và kích thích mạnh mẽ sức mua của thị trường trong giai đoạn cao điểm cuối năm - một cỗ máy kéo quan trọng thúc đẩy tăng trưởng GDP. Song song, việc kiểm soát tốt lạm phát sẽ tạo ra dư địa rất lớn cho Ngân hàng Nhà nước trong điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, chủ động kéo giảm mặt bằng lãi suất thị trường, gia tăng thanh khoản và mở rộng hạn mức tín dụng để cung ứng nguồn vốn dồi dào, giá rẻ cho nền kinh tế ở cả đầu cung lẫn đầu cầu.

Đáng chú ý, với nguồn thu ngân sách ước vượt 526.000 tỉ đồng, PGS-TS Trần Hoàng Ngân cho rằng nhà nước còn có thêm tiềm lực tài chính vững chắc để khẩn trương ban hành các chính sách hỗ trợ an sinh xã hội, chăm lo đời sống cho các đối tượng chính sách, hộ nghèo và gia đình khó khăn dịp lễ, tết tới đây. Các chính sách này vừa bảo đảm tinh thần "không ai bị bỏ lại phía sau", vừa đóng vai trò là giải pháp kích cầu tiêu dùng ngắn hạn hiệu quả. "Tuy nhiên, để các chính sách nhân văn này phát huy tối đa tác dụng, Chính phủ cần triển khai đồng bộ các biện pháp kiểm soát giá cả thị trường, tránh tình trạng "té nước theo mưa", đồng thời siết chặt công tác phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại qua biên giới để bảo vệ sản xuất nội địa, từ đó không chỉ hoàn thành mục tiêu kinh tế năm nay mà còn tạo đà vững chắc cho giai đoạn 5 năm tiếp theo", ông Trần Hoàng Ngân lưu ý.

Chuyên gia kinh tế Trần Anh Tùng (Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM) phân tích thêm điểm đáng chú ý là các biện pháp lần này tác động đồng thời lên 3 loại chi phí: năng lượng, vận hành và nghĩa vụ thuế. Đây là những khoản chi trực tiếp ảnh hưởng dòng tiền của doanh nghiệp, đặc biệt trong giai đoạn cuối năm khi nhu cầu sản xuất, vận tải và tiêu dùng thường tăng.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Trước hết, với giá điện, mức giảm khoảng 2% có thể không lớn nếu nhìn riêng từng hóa đơn, nhưng hiệu quả sẽ đáng kể ở những ngành sử dụng điện nhiều như thép, xi măng, chế biến thực phẩm, kho lạnh và sản xuất công nghiệp. Đơn cử, một doanh nghiệp chi 10 tỉ đồng tiền điện mỗi tháng sẽ tiết kiệm khoảng 200 triệu đồng/tháng, tương đương 400 triệu đồng trong 2 tháng, nếu sản lượng tiêu thụ và các yếu tố khác không đổi. Hay với xăng, việc đưa thuế tiêu thụ đặc biệt về 0% từ 1.11 đến hết tháng 3 năm sau có thể giúp giá xăng giảm khoảng 1.500 - 1.700 đồng/lít, theo ước tính được công bố. Một doanh nghiệp sử dụng 100.000 lít xăng mỗi tháng có thể tiết kiệm khoảng 150 - 170 triệu đồng/tháng, nếu mức giảm được chuyển đầy đủ vào giá.

Về phía người dân, ông Trần Anh Tùng chỉ rõ 2 tác động xuất hiện đồng thời: Đầu tiên, giá điện và xăng giảm giúp cải thiện thu nhập thực tế, tức cùng một mức thu nhập danh nghĩa nhưng có thể mua được nhiều hàng hóa, dịch vụ hơn. Chẳng hạn, hộ gia đình sử dụng 200 kWh điện/tháng với hóa đơn trước điều chỉnh giả định 500.000 đồng sẽ tiết kiệm khoảng 10.000 đồng mỗi tháng nếu hóa đơn giảm tương ứng 2%; sử dụng 100 lít xăng mỗi tháng có thể tiết kiệm 150.000 - 170.000 đồng. Cùng với đó, hộ kinh doanh được giảm thuế sẽ có thêm nguồn lực duy trì hoạt động, qua đó hỗ trợ việc làm và thu nhập.

"Điểm quan trọng nhất là giảm chi phí đầu vào giúp doanh nghiệp giữ biên lợi nhuận và duy trì sản xuất, còn giảm chi phí sinh hoạt giúp người dân bảo toàn sức mua. Khi hai phía cùng được hỗ trợ, nền kinh tế có điều kiện hạn chế sự suy giảm của cầu tiêu dùng mà không phải dựa hoàn toàn vào mở rộng tín dụng", chuyên gia kinh tế này nhận định.

Tạo đà cho sức bật 5 năm tiếp theo

Trong 9 tháng năm 2026, GDP Việt Nam tăng 9,01%, riêng quý 3 tăng 9,95%. Đây là mức tăng trưởng rất cao. Tuy nhiên, để cả năm đạt từ 10% trở lên, quý cuối cùng phải tăng khoảng 12,5%, tức cao hơn tốc độ tăng của quý 3 khoảng 2,55 điểm phần trăm và cao hơn khoảng 4,1 điểm phần trăm so với mức tăng quý 4/2025. Điều này cho thấy áp lực không chỉ nằm ở duy trì đà tăng trưởng, mà còn phải tạo ra bước gia tốc mới trên nền sản xuất đã ở mức cao.

PGS-TS Trần Hoàng Ngân thừa nhận còn những thách thức lớn mà nền kinh tế phải đối mặt để hoàn thành mục tiêu cả năm, đặc biệt khi áp lực đè nặng lên giai đoạn nước rút cuối năm. Để đạt được kịch bản tăng trưởng đề ra, quý 4 đòi hỏi quyết tâm cùng nỗ lực rất lớn trong việc bứt phá chỉ số GDP. Trong bối cảnh áp lực đó, hàng loạt chính sách đồng bộ về giảm chi phí đầu vào như thuế, phí xăng dầu, giá điện kết hợp tháo gỡ vướng mắc giá nguyên vật liệu cho các dự án đầu tư công trọng điểm sẽ đóng vai trò "cú hích" cực kỳ quan trọng. Việc khai thông nguồn vốn đầu tư công không chỉ trực tiếp kích thích dòng vốn đầu tư toàn xã hội mà còn tạo tác động đa chiều, lan tỏa đến nhiều ngành sản xuất, dịch vụ và giải quyết bài toán tăng trưởng ở cả đầu cung lẫn đầu cầu.

Quan trọng hơn, theo ông Ngân, việc quyết liệt thực hiện các giải pháp ở thời điểm hiện tại không chỉ đơn thuần là câu chuyện chạy đua chỉ số cho riêng quý 4 hay cả năm nay, mà cốt lõi là tạo dựng nền tảng vững chắc và đà tăng trưởng cho những năm tiếp theo. Nhờ những cải cách thể chế và cơ chế chính sách kịp thời, nền kinh tế đã phát huy được tiềm năng, lợi thế của các địa phương, giúp tất cả các vùng miền - kể cả những khu vực miền núi hay địa phương có điều kiện tự nhiên không thuận lợi - duy trì đà tăng trưởng tốt. Đây chính là nền móng dài hạn để hướng tới mục tiêu tăng trưởng bình quân trên 6,5% cho cả giai đoạn 5 năm.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Dù vậy PGS-TS Trần Hoàng Ngân nhìn nhận thị trường quốc tế vẫn ẩn chứa nhiều biến động bất thường, khó lường và không thể đoán định trước. Các tổ chức kinh tế quốc tế cũng phải liên tục điều chỉnh các kịch bản dự báo đối với Việt Nam. "Điểm tựa lớn nhất hiện nay là các tổ chức quốc tế vẫn đánh giá rất tích cực về triển vọng phục hồi, thậm chí dự báo tăng trưởng của Việt Nam có thể đứng thứ nhì khu vực châu Á nhờ vào niềm tin đối với hệ thống chính sách và nội lực kinh tế vĩ mô", ông Ngân nói.

Đồng quan điểm, chuyên gia kinh tế Trần Anh Tùng nhấn mạnh ngay cả trong trường hợp không hoàn thành mục tiêu đề ra, nền kinh tế vẫn duy trì mức tăng trưởng rất cao. Quan trọng hơn, các công trình đang xây dựng, hệ thống thiết bị đã đầu tư và những đơn hàng đang triển khai không mất đi khi bước sang ngày 1.1.2027.

Về dài hạn, hiệu ứng sẽ thể hiện qua 3 kênh: Thứ nhất, các công trình hoàn thành như sân bay, đường vành đai, tuyến giao thông kết nối giúp giảm thời gian và chi phí vận chuyển. Thứ hai, các dự án của doanh nghiệp lớn tạo thêm thị trường cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, qua đó khuyến khích đầu tư máy móc và mở rộng công suất. Thứ ba, chính sách giảm thuế trong cả giai đoạn 2026 - 2027, cùng biện pháp giảm chi phí năng lượng kéo dài đến tháng 3.2027, có thể hỗ trợ dòng tiền doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển tiếp.

"Điểm mấu chốt không phải bằng mọi giá chuyển toàn bộ nguồn lực thành GDP trong 2 tháng cuối năm, mà là làm sao để mỗi đồng vốn đầu tư và mỗi đồng thuế được giảm hôm nay tạo ra nhiều giá trị gia tăng hơn trong năm 2027. Nếu thực hiện được điều đó, ngay cả kịch bản chưa đạt mục tiêu 2 chữ số năm nay vẫn có thể đi cùng sự cải thiện đáng kể về nội lực tăng trưởng của nền kinh tế trong dài hạn", ông Trần Anh Tùng lạc quan.

Theo Bộ Tài chính, để hỗ trợ nền kinh tế và giảm áp lực lên mặt bằng giá, chính sách tài khóa đã triển khai các giải pháp miễn, giảm thuế với quy mô khoảng 240.000 tỉ đồng và gia hạn thuế khoảng 120.000 tỉ đồng, nâng tổng quy mô hỗ trợ lên khoảng 360.000 tỉ đồng. Đối với mặt hàng xăng dầu, Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ phương án tiếp tục lùi áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, đồng thời dự kiến dành thêm khoảng 4.000 tỉ đồng nguồn lực để hỗ trợ kiềm chế giá mặt hàng này.

Việc trực tiếp điều chỉnh giảm thuế, phí liên quan đến xăng dầu hay giảm giá điện sẽ can thiệp ngay lập tức vào giá thành sản xuất, giúp giải tỏa áp lực chi phí đầu vào, vốn đang khiến nhiều dự án đầu tư công và hoạt động của doanh nghiệp bị đình trệ. Đồng thời giúp hạ nhiệt đáng kể chi phí tiêu dùng thiết yếu của người dân.

PGS-TS Trần Hoàng Ngân