Tổng thống Iran chìa "cành ô liu" với Mỹ

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 1/9 tuyên bố Tehran sẽ có động thái tương xứng với bất kỳ bước đi nào của Mỹ nhằm quay trở lại một thỏa thuận hồi tháng 6, vốn nhằm chấm dứt cuộc chiến giữa hai nước.

Tuyên bố được đưa ra trước khi ông dự kiến gặp người đồng cấp Nga Vladimir Putin bên lề hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) tại Kyrgyzstan. Đây là khối được Nga và Trung Quốc thúc đẩy như một đối trọng với ảnh hưởng của phương Tây.

“Tôi tuyên bố rõ ràng rằng nếu Mỹ quay lại thực hiện các cam kết theo bản ghi nhớ nói trên, Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ ngay lập tức có hành động đáp trả tương xứng”, ông Pezeshkian nói, theo website của Phủ Tổng thống Iran.

Bản ghi nhớ nhằm chấm dứt các hành động thù địch giữa Tehran và Washington. Cuộc chiến bắt đầu vào cuối tháng 2 khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran.

Thỏa thuận ký vào tháng 6 được kỳ vọng tạo tiền đề cho các cuộc đàm phán hòa bình chính thức, nhưng sau đó đổ vỡ khi hai bên cáo buộc nhau vi phạm các điều khoản. AFP nhận định, đây là động thái chìa "cành ô liu" của Iran với Mỹ.

Tuyên bố của ông Pezeshkian được đưa ra trong bối cảnh eo biển Hormuz tiếp tục là điểm bất đồng then chốt giữa Iran và Mỹ. Hai bên đã nối lại các cuộc đấu hỏa lực ngày 31/8 sau hơn một tháng tương đối yên ắng.

Tehran vẫn duy trì việc đóng cửa tuyến đường thủy chiến lược này, đồng thời cho biết sẽ quay lại thực hiện các cam kết trong thỏa thuận hồi tháng 6, trong đó có việc mở lại eo biển Hormuz, nếu Mỹ cũng làm điều tương tự.

Ngày 31/8, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng kêu gọi Mỹ “quay trở lại các cam kết và những gì tổng thống của họ đã ký”. “Trong trường hợp đó, mọi thứ có thể được đưa trở lại đúng hướng”, ông nói.

Trong một diễn biến khác, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnaser Hemmati ngày 1/9 cho biết nước này có đủ dự trữ ngoại tệ bất chấp các lệnh trừng phạt của Mỹ. Trước đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói Tehran đang đáp trả quyết liệt vì thất thế trong cuộc chiến kinh tế.

Theo hãng thông tấn bán chính thức Tasnim, ông Hemmati cho biết ngân hàng trung ương sẵn sàng bơm 2 tỷ USD vào thị trường ngoại hối nhằm ổn định những biến động gần đây.

“Tôi nói với Tổng thống Mỹ rằng Iran có ngoại tệ và có đủ”, ông nói thêm.

Tuyên bố của ông dường như nhằm trấn an thị trường sau khi các quan chức Iran, trong đó có Tổng thống Masoud Pezeshkian, cảnh báo về những khó khăn ngày càng gia tăng đối với nền kinh tế đang chịu các lệnh trừng phạt của Mỹ và lệnh phong tỏa trên biển.

Ông Hemmati cho biết Ngân hàng Trung ương Iran vẫn đang thu hồi các khoản phải thu bằng ngoại tệ, đồng thời có dự trữ trong nước cũng như những nguồn lực khác, dù ông nói chi tiết về các nguồn lực này không thể được công bố.

“Tôi thành thật nói với người dân rằng điều kiện kinh tế và việc đảm bảo cuộc sống đã trở nên khó khăn, nhưng sự sụp đổ chưa bao giờ xảy ra và sẽ không bao giờ xảy ra. Những tuyên bố này chỉ là đòn tâm lý và mọi chuyện sẽ sớm lắng xuống”, ông Hemmati nói.

Washington ngày càng dựa vào sức ép kinh tế nhằm buộc Tehran đáp ứng các yêu cầu của Mỹ. Ông Bessent cũng cảnh báo những bên làm ăn với Iran có thể phải đối mặt với các lệnh trừng phạt của Mỹ.