Văn kiện của đặc phái viên Witkoff và "lằn ranh đỏ" của Ukraine
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết các cuộc đàm phán tại Oslo với phía Mỹ đạt kết quả tích cực, trong đó hai bên đã giải quyết được những vướng mắc liên quan đến chia sẻ thông tin tình báo và hệ thống liên lạc vệ tinh Starlink. Tuy nhiên, nhu cầu bổ sung năng lực phòng không của Ukraine vẫn chưa được đáp ứng.
Bình luận về việc Đặc phái viên Witkoff chuyển tài liệu cuộc họp ở Oslo đến Tổng thống Nga Putin, ông Zelensky lưu ý rằng Ukraine không thể thảo luận về quy chế trung lập cho quốc gia hoặc những hạn chế đối với quân đội.
Theo nhà lãnh đạo Ukraine, tính trung lập và quy mô quân đội nước này không phải là những vấn đề có thể đem ra đàm phán. Nga không thể áp đặt các điều kiện về đảm bảo an ninh đối với Ukraine. Quy mô lực lượng vũ trang Ukraine hoàn toàn thuộc thẩm quyền quyết định của Kiev, cũng như phụ thuộc vào mối quan hệ của nước này với NATO. Nếu Ukraine trở thành thành viên liên minh, quân số có thể ở mức 800.000 người hoặc thấp hơn, tùy thuộc vào nguồn tài trợ.
Về lãnh thổ, nhà lãnh đạo Ukraine cho rằng mọi thảo luận liên quan chỉ có thể được quyết định ở cấp lãnh đạo. Ông cũng yêu cầu Mỹ và các nước châu Âu đưa ra những đảm bảo đủ mạnh để ngăn Nga tái phát động chiến dịch quân sự, trong trường hợp Ukraine không trở thành thành viên NATO.
Ông Zelensky nhấn mạnh các đề xuất của Mỹ hiện vẫn đang được thảo luận và không phải là kế hoạch mà Ukraine buộc phải chấp nhận.
Kiev cảnh báo việc nới lỏng trừng phạt Nga quá sớm
Một trong những vấn đề khiến Tổng thống Zelensky lo ngại là khả năng các biện pháp trừng phạt Nga được dỡ bỏ trước khi xung đột thực sự kết thúc.
Ông cho rằng việc nới lỏng trừng phạt phải tuân theo một trình tự rõ ràng, gắn với tiến triển thực chất trong tiến trình hòa bình, thay vì được sử dụng để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán.
"Tôi không muốn chúng ta tiến hành cuộc gặp giữa ba nhà lãnh đạo Ukraine, Mỹ và Nga sau khi đã dỡ bỏ tất cả các lệnh trừng phạt đối với Nga. Đây là một điểm quan trọng. Các lệnh trừng phạt được áp đặt vì hành động gây hấn, chứ không phải để tạo cơ hội cho một cuộc trò chuyện. Vì vậy, nếu chúng ta nói rằng đây là kết thúc của cuộc xung đột, thì cần phải có một trình tự nhất định trong việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt", ông Zelensky lưu ý.
Nhà lãnh đạo Ukraine cảnh báo việc nới lỏng một số biện pháp có thể mở đường cho những yêu cầu tiếp theo, từ các sản phẩm hóa chất, phân bón đến khí đốt của Nga. Ông cho biết đã trao đổi với các đối tác châu Âu và nhận được phản hồi rằng hiện tại họ không cần khí đốt Nga. Vấn đề tài sản Nga bị đóng băng cũng tiếp tục tiềm ẩn rủi ro.
Thỏa thuận ngừng bắn năng lượng như một tín hiệu chấm dứt xung đột
Trả lời câu hỏi về những hành động mà Tổng thống Nga Vladimir Putin cần thực hiện để chứng minh thiện chí chấm dứt xung đột, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho rằng ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng sẽ là bước đi đầu tiên, đồng thời là tín hiệu cho thấy Moscow thực sự muốn chấm dứt xung đột. Ông cũng cho biết nếu điều này không diễn ra, một cuộc gặp ba bên ở cấp lãnh đạo có thể được tổ chức.
Đề cập đến nguy cơ các bên sa vào những cuộc đàm phán kéo dài không hồi kết, ông Zelensky nói Ukraine sẽ theo dõi để xác định mục đích của mỗi bên.
Nhà lãnh đạo Ukraine đưa ra 3 phương án về năng lượng
Tổng thống Zelensky nhấn mạnh, các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào nhà máy lọc dầu Nga là hành động đáp trả, đồng thời cho rằng chúng không gây tác động đáng kể đến giá dầu toàn cầu.
Tổng thống Ukraine cho rằng Kiev đã đưa ra những phương án rõ ràng để giải quyết bất đồng với các đối tác.
Thứ nhất, nếu muốn Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga, Moscow cũng phải chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine.
Thứ hai, ông đề cập đến việc mở rộng phạm vi hoạt động của Starlink, cho rằng năng lực này có thể hỗ trợ Ukraine đối phó với các bệ phóng tên lửa đạn đạo của Nga.
Thứ ba, nếu không thể mở rộng khả năng tiếp cận Starlink theo đề xuất của Kiev, Ukraine cần được cung cấp thêm tên lửa đánh chặn cho hệ thống phòng không Patriot.
Ông Zelensky cho rằng Ukraine chưa nhận được những hỗ trợ tương xứng, trong khi các biện pháp trừng phạt Nga đã được nới lỏng ở một số lĩnh vực, nguồn cung tên lửa Patriot chưa tăng và khả năng sử dụng Starlink bị hạn chế.
Theo ông, việc đồng thời điều chỉnh các biện pháp trừng phạt, chia sẻ tình báo, hỗ trợ phòng không và quyền tiếp cận Starlink có thể tạo ra những rủi ro lớn đối với năng lực phòng thủ của Ukraine.
Kiev thúc đẩy đàm phán ba bên, yêu cầu Nga thể hiện thiện chí
Liên quan đến tiến trình ngoại giao, ông Zelensky cho biết phía Mỹ đã thông báo về khả năng tổ chức cuộc gặp giữa các nhóm đàm phán của Ukraine và Nga trong tháng 11. Kiev ủng hộ một cuộc gặp ba bên với sự tham gia của Mỹ, đồng thời cho rằng châu Âu cần có đại diện trong tiến trình này.
Ukraine cũng mong muốn tổ chức cuộc họp mở rộng tại Brussels với sự tham gia của Mỹ, Ukraine, Liên minh châu Âu (EU) và NATO để thảo luận về các đảm bảo an ninh.
Ukraine đề xuất chiến dịch nhân đạo tại Oleshky
Bên cạnh vấn đề ngoại giao và quân sự, ông Zelensky đề cập đến chiến dịch nhân đạo tại Oleshky, khu vực do Nga kiểm soát, nhằm tạo điều kiện cho người dân sơ tán.
Theo ông, hoạt động này có thể kéo dài nhiều ngày, đòi hỏi một lệnh ngừng bắn tại khu vực và sự hiện diện của các phái đoàn nhân đạo. Các tuyến đường sơ tán cần được rà phá bom mìn, trong đó phía Nga phải xử lý những khu vực do lực lượng của họ gài mìn; Ukraine sẽ xác minh điều kiện an toàn trước khi việc di chuyển được triển khai.
Ông Zelensky cảnh báo Moscow có thể tìm cách hướng người sơ tán sang lãnh thổ Nga thay vì khu vực do Ukraine kiểm soát. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu là đưa người dân ra khỏi vùng nguy hiểm, để họ có thể tiếp tục cuộc sống trong điều kiện an toàn.