Ngày 10.11, Sở Y tế TP.HCM cho biết đã ban hành kế hoạch thành lập và phát triển mạng lưới xét nghiệm giám sát bệnh truyền nhiễm tại thành phố đến năm 2030.
Theo Sở Y tế TP.HCM, thành phố là đô thị có mật độ dân cư cao, trung tâm giao thương lớn. Sau khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, địa giới hành chính mở rộng, hệ thống y tế có quy mô và tính chất phức tạp hơn. Thành phố thường xuyên đối mặt nguy cơ bùng phát các bệnh truyền nhiễm lưu hành và mới nổi, trong đó có những bệnh xâm nhập từ nước ngoài.
Khắc phục khoảng trống phối hợp về xét nghiệm bệnh truyền nhiễm
Kết quả khảo sát năng lực xét nghiệm bệnh truyền nhiễm tháng 8.2025 cho thấy thành phố có hệ thống phòng xét nghiệm công lập, tư nhân, thuộc khối dự phòng và điều trị, với khả năng thực hiện nhiều kỹ thuật từ cơ bản đến chuyên sâu. Các phòng xét nghiệm được phân cấp năng lực từ cấp 1 - 5, trong đó có những đơn vị đầu ngành như Viện Pasteur TP.HCM, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới và Trung tâm kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC).
Tuy nhiên, một số phòng xét nghiệm dù được đầu tư cơ sở hạ tầng, nhân lực vẫn chưa thể đáp ứng kịp thời yêu cầu phòng chống dịch, nhất là khi xảy ra sự kiện y tế công cộng khẩn cấp. Nguyên nhân được Sở Y tế chỉ ra là thiếu kết nối, chia sẻ kỹ thuật và thông tin; cơ chế phối hợp giữa các phòng xét nghiệm thuộc các tuyến, các khối chưa rõ ràng. Việc chia sẻ dữ liệu, điều phối mẫu bệnh phẩm và hỗ trợ kỹ thuật còn hạn chế.
Phòng xét nghiệm Trung tâm kiểm soát bệnh tật TP.HCM
ẢNH: DUY TÍNH
Để khắc phục, mạng lưới xét nghiệm giám sát bệnh truyền nhiễm sẽ được tổ chức với Ban điều hành do Sở Y tế chỉ đạo trực tiếp. HCDC là cơ quan thường trực, đầu mối kỹ thuật; Trung tâm kiểm chuẩn xét nghiệm thành phố hỗ trợ quản lý chất lượng. Mạng lưới gồm hệ thống thu thập mẫu bệnh phẩm và hệ thống các phòng xét nghiệm được phân tầng năng lực theo 5 cấp độ.
Các đơn vị y tế trên địa bàn tham gia thu thập mẫu tại cửa khẩu, cộng đồng, vùng nguy cơ, ổ dịch và cơ sở điều trị; đồng thời vận chuyển mẫu theo yêu cầu. Các phòng xét nghiệm thực hiện xét nghiệm bệnh truyền nhiễm tại đơn vị, phối hợp hoạt động chuyên môn theo yêu cầu của Sở Y tế và Ban điều hành. Các bệnh viện, phòng xét nghiệm tư nhân được khuyến khích tham gia mạng lưới.
Một trong những nội dung trọng tâm là xây dựng cơ sở dữ liệu năng lực xét nghiệm, bản đồ số thể hiện thông tin, kỹ thuật, tác nhân gây bệnh đang xét nghiệm và công suất của từng phòng xét nghiệm. Thành phố cũng sẽ chuẩn hóa dữ liệu, biểu mẫu, thiết lập cơ chế báo cáo điện tử và xây dựng hệ thống quản lý thông tin xét nghiệm, bảo đảm liên thông với hệ thống giám sát dịch tễ.
Sẵn sàng huy động phòng xét nghiệm khi dịch bùng phát
Mạng lưới xét nghiệm giám sát bệnh truyền nhiễm còn tổ chức đào tạo, tập huấn định kỳ; hỗ trợ kỹ thuật, giám sát chuyên môn, triển khai các chương trình nội kiểm, ngoại kiểm và duy trì chất lượng, an toàn sinh học tại các phòng xét nghiệm.
TP.HCM xây dựng mạng lưới xét nghiệm giám sát bệnh truyền nhiễm, ứng phó đại dịch trong tương lai
ẢNH: DUY TÍNH
Khi chưa xảy ra dịch, mạng lưới thực hiện giám sát thường quy, tập huấn, diễn tập theo kịch bản và chuẩn bị thiết bị, vật tư, hóa chất phục vụ xét nghiệm.
Khi xuất hiện nguy cơ dịch bệnh, các phòng xét nghiệm có năng lực từ cấp 4 trở lên có thể được huy động.
Nếu dịch xảy ra tại thành phố, các phòng xét nghiệm từ cấp 1 - 5 sẽ được huy động theo tình hình thực tế; đồng thời tăng công suất, triển khai phòng xét nghiệm liên ngành, lưu động và thành lập trung tâm điều phối mẫu khi dịch bùng phát diện rộng.
Mục tiêu đến năm 2030: 90% phòng xét nghiệm cập nhật năng lực trên bản đồ số
Theo kế hoạch, mạng lưới được thành lập trong quý 4/2026. Đến năm 2030, thành phố phấn đấu có 70% phòng xét nghiệm thực hiện xét nghiệm bệnh truyền nhiễm tham gia mạng lưới; 90% phòng xét nghiệm sử dụng bộ công cụ tự đánh giá năng lực và 90% cập nhật năng lực trên bản đồ số.