Mỗi trường mỗi khác
Mới đây phụ huynh Trường THCS Nguyễn Thị Thập (TPHCM) phản ánh học sinh muốn được xếp vào lớp bán trú, học 2 buổi/ngày, phải đăng ký tham gia các chương trình như STEM, kỹ năng sống, Tin học quốc tế IC3...
Trong phiếu đăng ký phát cho học sinh lớp 6, phụ huynh được yêu cầu cam kết cho con tham gia đầy đủ chương trình tăng cường tiếng Anh và các chương trình khác trong suốt thời gian theo học tại trường. Nếu không tham gia, học sinh được chuyển sang lớp 1 buổi.
Cách đăng ký khiến phụ huynh hiểu rằng học sinh chỉ được xếp vào lớp 2 buổi/ngày hoặc lớp tăng cường tiếng Anh nếu đăng ký các chương trình này, từ đó đặt câu hỏi về quyền lựa chọn đối với các chương trình có thu phí.
Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Thị Thập xác nhận trường phát phiếu đăng ký cho học sinh lớp 6 khi làm hồ sơ nhập học tháng 7. Căn cứ nhu cầu đăng ký, trường sắp xếp học sinh vào các mô hình lớp 1 buổi, 2 buổi/ngày, tích hợp và tăng cường tiếng Anh. Học sinh không đăng ký các chương trình này học theo chương trình của Bộ GD-ĐT. Với khung chương trình này, theo hiệu trưởng, học sinh chỉ cần học 1 buổi/ngày.
Theo nhà trường, các nội dung như STEM, IC3, tiếng Anh bản ngữ, kỹ năng sống, năng khiếu được bố trí vào các tiết cuối ngày. Học sinh không đăng ký có thể ra về sau khi hoàn thành chương trình chính khóa. Nhà trường khẳng định không bố trí thời khóa biểu xen kẽ giữa chương trình nhà trường và chương trình chính khóa để gây khó khăn hoặc ép buộc học sinh đăng ký.
Sở GD-ĐT TPHCM yêu cầu gì khi tổ chức chương trình liên kết?
Sở GD-ĐT TPHCM khẳng định không có khái niệm “môn học liên kết” hay “môn tự nguyện” trong nhà trường, chỉ có chương trình giáo dục của nhà trường; “liên kết” là phương thức tổ chức khi nhà trường chưa đủ nguồn lực.
Theo Sở GD-ĐT, ngoài các tiết học theo kế hoạch giáo dục của Chương trình GDPT 2018, trường có thể tổ chức các hoạt động bổ trợ, củng cố và phát triển năng lực cho học sinh như STEM/STEAM, ngoại ngữ, kỹ năng sống, giáo dục hướng nghiệp, hoạt động trải nghiệm... Tuy nhiên, khi nhà trường còn giáo viên chưa đủ định mức tiết dạy, cần ưu tiên sử dụng đội ngũ này để tổ chức các hoạt động. Chỉ khi nguồn lực nội bộ không đáp ứng mới huy động đơn vị bên ngoài.
Một trong những nguyên tắc Sở GD-ĐT TPHCM nhấn mạnh là tự nguyện và công bằng trong tiếp cận giáo dục. Khi xây dựng chương trình nhà trường, hiệu trưởng phải thông qua hội đồng trường và cha mẹ học sinh. Phụ huynh được lựa chọn chương trình phù hợp với nhu cầu của học sinh. Chương trình nhà trường phải có tối thiểu hai chương trình để phụ huynh lựa chọn, sau đó trường căn cứ vào số lượng đăng ký để xếp lớp và xây dựng thời khóa biểu phù hợp. Việc tổ chức không được ép buộc học sinh tham gia.
Đầu tháng 1/2026, lãnh đạo Sở tiếp tục yêu cầu các trường khi tổ chức chương trình nhà trường phải thực hiện trên tinh thần tự nguyện, có sự đồng thuận của phụ huynh và học sinh; không đưa quá nhiều hoạt động vào trường, không gây quá tải và không ép buộc học sinh tham gia. Sở cũng yêu cầu hiệu trưởng chịu trách nhiệm về tính pháp lý của các đơn vị phối hợp, nội dung giảng dạy, kế hoạch dạy học, tài liệu sử dụng và việc công khai các khoản thu.
Tại buổi thông tin cuối năm 2025, lãnh đạo Sở GD-ĐT cho biết với những học sinh không đăng ký hoạt động thu phí, nhà trường phải bố trí hoạt động phù hợp, chẳng hạn câu lạc bộ không thu phí, trong cùng khung thời gian; không để học sinh bị phân biệt đối xử chỉ vì không tham gia chương trình liên kết.
14 nhóm dịch vụ giáo dục được phép thu phí
Đầu năm học 2026-2027, Sở GD-ĐT TPHCM ban hành văn bản hướng dẫn tổ chức các khoản thu dịch vụ ngoài học phí tại các cơ sở giáo dục công lập.
Theo đó, có 14 nhóm dịch vụ giáo dục thuộc chương trình nhà trường được phép tổ chức và thu phí, từ các lớp năng khiếu, nghệ thuật, thể thao, câu lạc bộ, tin học tự chọn đến ngoại ngữ, STEM, giáo dục năng lực số, trí tuệ nhân tạo và các nội dung giáo dục chất lượng cao, hội nhập quốc tế.
Cụ thể, danh mục gồm: Lớp năng khiếu, nghệ thuật, thể dục tự chọn, thể thao phối hợp, câu lạc bộ; các lớp tin học tự chọn; chương trình Tin học theo chuẩn quốc tế; dạy tăng cường ngoại ngữ; học ngoại ngữ với người nước ngoài; ngoại ngữ sử dụng phần mềm bổ trợ; ngoại ngữ thông qua môn Toán và Khoa học; chương trình Toán, Khoa học và tiếng Anh tích hợp chương trình Anh - Việt; ngoại ngữ theo chuẩn đầu ra chứng chỉ quốc tế; giáo dục công dân số; giáo dục năng lực số, AI và lớp học số với AI; giáo dục STEM; STEM song ngữ Anh - Việt; và các nội dung giáo dục chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế.
Ông Đinh Phú Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Phú Định, phường Phú Định, cho rằng danh mục các nội dung được TPHCM cho phép tổ chức trong chương trình nhà trường hiện khá rộng, nhưng các trường cần cân nhắc, lựa chọn những nội dung phù hợp với học sinh.
“Không phải cái gì cũng chọn. Nhiều quá sẽ dẫn đến quá tải cho học sinh và phụ huynh”, ông Cường nói.
Tại trường mình, ông Cường chỉ duy trì hai nội dung nằm trong các đề án của thành phố là học ngoại ngữ với người nước ngoài và Tin học theo chuẩn quốc tế. Các chương trình này được tổ chức trên cơ sở đăng ký của phụ huynh.
Theo ông Cường, dù TPHCM đã ban hành danh mục các nội dung có thể tổ chức, hiệu trưởng vẫn phải căn cứ điều kiện thực tế và nhu cầu học sinh để lựa chọn, sắp xếp. “Có trường cái gì cũng đưa vào, vừa tốn tiền, vừa quá tải cho học trò”, ông nói.