TPHCM cùng 4 tỉnh lập cơ chế phối hợp ứng phó ô nhiễm môi trường liên vùng

TPHCM đang lấy ý kiến về dự thảo quy chế phối hợp Vùng Đô thị đặc biệt trong quản lý môi trường, một kế hoạch kết nối hành động giữa năm địa phương trước những sự cố có thể lan rộng. Tham gia xây dựng cơ chế gồm TPHCM, Đồng Nai, Tây Ninh, Lâm Đồng và Đồng Tháp, với mục tiêu phối hợp khi vấn đề môi trường phát sinh hoặc đe dọa từ hai địa phương trở lên. Theo thông tin Dân Trí, quy chế hướng đến ô nhiễm không khí, nguồn nước và các vấn đề chất thải liên tỉnh, nhưng không thay thế thẩm quyền quản lý nhà nước của từng địa phương. Điểm đáng chú ý là cơ chế điều phối liên vùng sẽ được kích hoạt khi ô nhiễm không khí hoặc nguồn nước có khả năng ảnh hưởng vượt qua ranh giới một tỉnh, thành. Với chất lượng không khí, nếu chỉ số AQI từ 200 trở xuống, địa phương chủ động ứng phó theo thẩm quyền và tình hình thực tế. Khi AQI vượt 200, đồng thời nguy cơ tác động liên quan ít nhất hai địa phương hoặc phạm vi toàn vùng, cơ chế phối hợp chung sẽ được kích hoạt. Dự thảo chia ô nhiễm không khí thành hai cấp độ để phân định mức độ cần ứng phó, dựa trên chỉ số quan trắc cùng phạm vi và xu hướng ảnh hưởng. Cấp độ 1 là tình trạng rất xấu, với AQI từ 201 đến 300; cấp độ 2 là mức nguy hại, khi AQI vượt 300. Việc xác định cấp độ không chỉ dựa vào con số, mà còn xét thời gian ô nhiễm kéo dài, hướng lan truyền và nguồn tác động chính. Cách tiếp cận với ô nhiễm nguồn nước được chia thành ba mức, tùy theo phạm vi ảnh hưởng và mức độ đe dọa đối với con người, hệ sinh thái. Mức 1 áp dụng khi sự cố nằm trong một địa phương; mức 2 dành cho tình huống ô nhiễm có khả năng lan qua địa giới hành chính. Mức 3 là tình huống nghiêm trọng, có nguy cơ tác động trực tiếp đến nguồn nước sinh hoạt, công trình khai thác nước quan trọng, hệ sinh thái hoặc khu vực nhạy cảm. Nếu sự cố nguồn nước ở mức 1, địa phương nơi phát sinh phải xử lý ban đầu, kiểm soát nguồn gây ô nhiễm và thông báo kịp thời cho nơi liên quan. Cơ quan điều phối vùng cũng cần được thông tin, để các địa phương có thể nắm tình hình và phối hợp khi sự cố có khả năng lan rộng. Cơ chế ứng phó liên vùng được kích hoạt từ mức 2 trở lên, tạo căn cứ để các bên cùng xử lý vấn đề vượt khỏi phạm vi một địa phương. Với chất thải, dự thảo đề cập phối hợp khi hoạt động phát sinh, thu gom, vận chuyển, tiếp nhận hoặc xử lý có khả năng ảnh hưởng từ hai địa phương trở lên. Một số nội dung được nêu gồm giám sát xả thải vào lưu vực sông Đồng Nai - Sài Gòn và sông Vàm Cỏ Đông, nơi các hoạt động cần được xem xét trong phạm vi liên tỉnh. Dự thảo cũng nhắc đến xử lý lục bình trên sông, kênh rạch liên tỉnh và rác thải đại dương, bên cạnh các vấn đề chất thải khác. Bối cảnh cần phối hợp liên vùng được gợi nhắc qua hình ảnh những con kênh đổi màu đen tại khu công nghiệp Lê Minh Xuân ở TPHCM, được ghi nhận vào giữa tháng 8/2026. Hình ảnh do Q.Huy ghi nhận, trong khi dự thảo quy chế đặt ra cách phối hợp rộng hơn cho những vấn đề môi trường có thể vượt ranh giới hành chính. Tuy vậy, từng địa phương vẫn giữ chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường theo quy định. Để tổ chức phối hợp, dự thảo đề xuất thành lập Hội đồng điều phối Vùng Đô thị đặc biệt trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Chủ tịch UBND TPHCM được đề xuất làm Chủ tịch Hội đồng, còn Chủ tịch UBND Đồng Nai, Tây Ninh, Lâm Đồng và Đồng Tháp giữ vai trò Phó Chủ tịch. Quy chế hiện được TPHCM lấy ý kiến, với trọng tâm là xác lập cơ chế phối hợp khi ô nhiễm không khí, nguồn nước hoặc chất thải có nguy cơ ảnh hưởng nhiều địa phương.