Bỏ qua điều hướng
•

AI thay đổi thói quen mua hàng như thế nào?

AI thay đổi thói quen mua hàng như thế nào?
Nguồn ảnh: Tiền Phong

Trí tuệ nhân tạo (AI) hiện được dùng chủ yếu ở đầu phễu mua hàng, qua các thao tác tìm kiếm và khám phá ban đầu. Các trường hợp sử dụng phổ biến nhất là tìm hiểu về thông tin về sản phẩm, tìm kiếm, gợi ý sản phẩm phù hợp với nhu cầu và so sánh các sản phẩm, thương hiệu. TPHCM lọt top 20 điểm mua sắm...

Kết quả khảo sát của Công ty CP Báo cáo đánh giá Việt Nam (Vietnam Report) cho thấy AI đang dần được người tiêu dùng Gen Y, Gen Z sử dụng trong quá trình mua sắm.

Hơn 78% người được hỏi cho biết đã từng sử dụng AI cho mục đích này nhưng mức độ sử dụng chưa đồng đều với gần 20% sử dụng thường xuyên, hơn 39% thỉnh thoảng sử dụng, 19% hiếm khi sử dụng.

screen-shot-2026-09-29-at-135420.png
Khảo sát người tiêu dùng ngành bán lẻ tháng 8/2026. Nguồn: Vietnam Report.

Đáng chú ý, AI hiện được dùng chủ yếu ở đầu phễu mua hàng, qua các thao tác tìm kiếm và khám phá ban đầu. Các trường hợp sử dụng phổ biến nhất là tìm hiểu thông tin về sản phẩm (hơn 44%), tìm kiếm, gợi ý sản phẩm phù hợp với nhu cầu (23,5%) và so sánh các sản phẩm, thương hiệu (gần 20%).

Khảo sát của Vietnam Report cũng chỉ ra, AI có thể thay đổi điểm bắt đầu của hành trình mua sắm. Thay vì phải tự tìm kiếm trên nhiều website, đọc đánh giá và đối chiếu từng lựa chọn, người tiêu dùng có thể sử dụng AI để nhanh chóng tổng hợp thông tin, xác định một số sản phẩm phù hợp rồi mới chuyển sang website thương hiệu, sàn thương mại điện tử hoặc cửa hàng để kiểm tra giá, ưu đãi, đánh giá và trải nghiệm thực tế.

“Việc tìm hiểu và so sánh thông tin trở nên dễ dàng hơn. Người mua có thể thoải mái chuyển đổi giữa nhiều nhà bán lẻ trước khi quyết định. Khi đó, cuộc cạnh tranh không chỉ diễn ra trên trang kết quả tìm kiếm của Google, trên sàn thương mại điện tử hay tại vị trí nổi bật trên kệ hàng mà ngày càng có thể bắt đầu từ việc thương hiệu và sản phẩm được AI đề xuất, giải thích và so sánh như thế nào”, báo cáo Vietnam Report nêu.

AI làm thay đổi yêu cầu đối với dữ liệu và nội dung sản phẩm. Thông số kỹ thuật, thành phần, công dụng, hướng dẫn sử dụng, chính sách bảo hành, giá bán hay các điểm khác biệt vì thế không chỉ cần đầy đủ đối với khách hàng mà còn phải rõ ràng, nhất quán và có cấu trúc đủ tốt để các hệ thống AI có thể truy xuất và diễn giải.

Đây là cơ sở để Generative Engine Optimization (GEO) - quá trình tối ưu nội dung để được các công cụ AI tạo sinh lựa chọn và hiển thị trong kết quả tìm kiếm trở thành một hướng tiếp cận mới bên cạnh SEO.

6.jpg
Ở thời điểm hiện tại, thị trường vẫn chưa bước sang giai đoạn ủy quyền phần lớn quyết định mua sắm cho AI. Ảnh: Phương Vy.

Bài toán không chỉ là đưa thương hiệu lên trang tìm kiếm, mà còn là đảm bảo thương hiệu có đủ dữ liệu, nội dung và tín hiệu tin cậy để được AI đưa vào câu trả lời khi người tiêu dùng đặt câu hỏi. Tất nhiên, ở thời điểm hiện tại, thị trường vẫn chưa bước sang giai đoạn ủy quyền phần lớn quyết định mua sắm cho AI.

“Người tiêu dùng vẫn trực tiếp đánh giá giá trị sản phẩm, cân nhắc ngân sách, kiểm chứng thông tin và quyết định giao dịch. Vì vậy, nhà bán lẻ cần chuẩn bị cho một hành trình trong đó con người và các hệ thống AI cùng tham gia vào quá trình lựa chọn. Sự kết hợp giữa khả năng hiện diện trên các công cụ AI và sức mạnh của các hoạt động truyền thông tạo kết nối cảm xúc trực tiếp với người tiêu dùng sẽ là chìa khóa định hình lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ”, báo cáo Vietnam Report nêu.

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần tái cấu trúc thói quen tiêu dùng của thế hệ Gen Y và Gen Z ngay từ những bước đầu tiên của phễu mua hàng. Theo kết quả khảo sát tháng 8/2026 của Vietnam Report, có tới hơn 78% người tiêu dùng đã từng ứng dụng AI trong quá trình mua sắm, dù tần suất sử dụng thường xuyên hiện mới đạt gần 20%. Thay vì tốn thời gian truy cập nhiều website hay sàn thương mại điện tử, người mua đang chủ động sử dụng AI để tìm hiểu thông tin sản phẩm (44%), nhận gợi ý cá nhân hóa (23,5%) và so sánh giữa các thương hiệu (gần 20%). Sự dịch chuyển này buộc các doanh nghiệp bán lẻ phải điều chỉnh chiến lược truyền thông từ SEO truyền thống sang Tối ưu hóa cho công cụ tạo sinh (GEO). Cuộc cạnh tranh giờ đây không chỉ nằm ở vị trí kệ hàng hay thứ hạng tìm kiếm trên Google, mà bắt đầu từ cách các hệ thống AI truy xuất và giải thích dữ liệu sản phẩm. Các thông số kỹ thuật, thành phần, giá bán hay chính sách bảo hành cần được cấu trúc hóa minh bạch để công cụ AI có thể nhận diện và đưa vào câu trả lời cho khách hàng. Mặc dù vậy, thị trường vẫn chưa tiến tới giai đoạn ủy quyền hoàn toàn quyết định mua sắm cho các thuật toán tự động. Người tiêu dùng hiện đại vẫn giữ vai trò kiểm chứng thông tin, cân nhắc ngân sách và trực tiếp thực hiện giao dịch cuối cùng. Lợi thế cạnh tranh lâu dài của nhà bán lẻ sẽ phụ thuộc vào sự kết hợp hài hòa giữa khả năng hiện diện trên nền tảng AI và sức mạnh truyền thông tạo kết nối cảm xúc trực tiếp với khách hàng.