TPHCM dự kiến tăng phí gấp 2,5 lần đối với nước thải, khí thải công nghiệp

UBND TPHCM đang xây dựng dự thảo nghị quyết quy định mức thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp và khí thải công nghiệp trên địa bàn thành phố. Đề xuất này nhằm cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị, đồng thời tạo cơ sở để thành phố chủ động hơn trong việc kiểm soát các nguồn chất thải phát sinh từ hoạt động sản xuất. Nếu được thông qua, chính sách mới sẽ tác động trực tiếp đến các tổ chức, cá nhân thuộc diện chịu phí, đặc biệt tại những khu vực tập trung nhiều hoạt động công nghiệp. Theo phương án đang được đưa ra, từ ngày 1/1/2027 đến hết ngày 31/12/2029, TPHCM dự kiến áp dụng mức phí bằng 2 lần mức phí phải nộp theo quy định của Chính phủ. Mức thu này áp dụng cho cả phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp và phí bảo vệ môi trường đối với khí thải công nghiệp trên địa bàn thành phố. Từ ngày 1/1/2030, mức phí dự kiến tiếp tục tăng lên gấp 2,5 lần mức phí được xác định theo quy định hiện hành của Chính phủ đối với các đối tượng chịu phí. Lộ trình tăng theo từng giai đoạn được hồ sơ dự thảo giải thích là nhằm giúp chính sách có tính ổn định, dễ dự báo, hạn chế những xáo trộn đột ngột. Cách triển khai này cũng tạo thêm thời gian để doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, tổ chức và cá nhân chuẩn bị phương án tài chính, công nghệ, xử lý chất thải phù hợp. Hồ sơ dự thảo nhận định TPHCM là đô thị đặc biệt, có quy mô dân số lớn, tốc độ đô thị hóa cao và hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ diễn ra với cường độ mạnh. Thành phố hiện tập trung nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao cùng hệ thống cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ đa dạng ngành nghề và quy mô. Bối cảnh này khiến lượng nước thải, khí thải công nghiệp phát sinh cần được quản lý chặt chẽ hơn, nhất là tại những khu vực đang chịu sức ép lớn về môi trường. Hình ảnh các dòng kênh nước đen gần cụm công nghiệp Lê Minh Xuân, được báo Dân Trí ghi nhận, phần nào cho thấy yêu cầu xử lý ô nhiễm đang đặt ra cấp thiết. Theo số liệu năm 2025, TPHCM đã thu khoảng 69,8 tỷ đồng phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp, một khoản thu đáng kể trong lĩnh vực môi trường. Cùng năm, khoản phí bảo vệ môi trường đối với khí thải công nghiệp được ghi nhận khoảng 1,3 tỷ đồng, thấp hơn nhiều so với nguồn thu từ nước thải công nghiệp. Trong khi đó, ngân sách thành phố bố trí cho hoạt động bảo vệ môi trường bình quân giai đoạn 2022-2024 lên tới khoảng 4.000 tỷ đồng mỗi năm. Sự chênh lệch giữa khoản phí thu được và nguồn ngân sách chi cho môi trường cho thấy phí bảo vệ môi trường chỉ là một phần trong tổng nguồn lực hiện nay. Dự thảo hướng tới việc nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân phát sinh chất thải, thay vì chỉ dựa vào ngân sách để xử lý hậu quả ô nhiễm. Khi chi phí phát sinh gắn rõ hơn với lượng chất thải, các cơ sở sản xuất sẽ có thêm động lực giảm lưu lượng, giảm tải lượng ô nhiễm trong quá trình vận hành. Chính sách cũng được kỳ vọng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ sản xuất và nâng cấp công nghệ xử lý nước thải, khí thải hiệu quả hơn. Theo hồ sơ, việc áp dụng mức thu cao hơn không chỉ nhằm tăng nguồn lực bảo vệ môi trường, mà còn thúc đẩy thay đổi hành vi trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Các doanh nghiệp thuộc diện áp dụng sẽ có thời gian chủ động tính toán kế hoạch đầu tư, lựa chọn giải pháp giảm chất thải và chuẩn bị cho lộ trình phí mới. UBND TPHCM kiến nghị trình HĐND thành phố xem xét, thông qua dự thảo tại kỳ họp gần nhất sau khi Luật Phát triển đô thị có hiệu lực thi hành. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với Sở Tư pháp cùng các cơ quan liên quan xây dựng, hoàn thiện nội dung dự thảo nghị quyết. Quy trình tiếp theo gồm lấy ý kiến các sở, ban, ngành, địa phương, tổ chức và cá nhân liên quan, sau đó tổng hợp, nghiên cứu tiếp thu, giải trình trước khi hoàn chỉnh hồ sơ. Hồ sơ hoàn thiện sẽ được gửi Sở Tư pháp thẩm định, rồi trình HĐND TPHCM xem xét, quyết định theo đúng trình tự xây dựng và ban hành nghị quyết.