TPHCM phát triển nông nghiệp đô thị, xây dựng nông thôn mới

Gặp khó vì tốc độ đô thị hóa nhanh

Tại hội thảo “Nông nghiệp đô thị - tương lai nông nghiệp trong lòng thành phố, đổi mới để phát triển” do UBND TPHCM tổ chức vào cuối năm 2025, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Bùi Minh Thạnh, cho biết TPHCM sau sáp nhập có hơn 450.000 ha không gian nông nghiệp, đủ điều kiện hình thành các vùng sản xuất quy mô lớn, đa dạng sinh thái.

Tuy nhiên, Thạc sĩ, Kiến trúc sư Ngô Anh Vũ, Viện trưởng Viện Quy hoạch Xây dựng TPHCM, đánh giá thành phố đang đối mặt với khó khăn đặc trưng của một đại đô thị là tốc độ đô thị hóa quá nhanh, diện tích đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp.

Trong báo cáo gửi Thường trực Thành ủy về công tác phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026 - 2030, UBND TPHCM cho biết khu vực nông thôn của thành phố có gần 3,2 triệu người, chiếm khoảng 23% dân số. Thu nhập bình quân của người dân nông thôn đạt trên 80 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo dưới 0,1%.

Về xây dựng nông thôn mới, sau hơn 15 năm triển khai số tiêu chí tăng bình quân đạt 11 tiêu chí/xã; 100% xã được công nhận đạt chuẩn theo bộ tiêu chí cũ. Hạ tầng thiết yếu được nâng cấp, diện mạo nông thôn thay đổi, an ninh trật tự ổn định, đời sống người dân được cải thiện.

Đồng thời, ngành nông nghiệp duy trì tăng trưởng ổn định khoảng 2-3% mỗi năm, cơ cấu chuyển dịch theo hướng giảm sản phẩm hiệu quả thấp, tăng các sản phẩm giá trị cao như rau, hoa, cây kiểng, chăn nuôi tập trung và thủy sản.

Tuy nhiên, trong quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp đô thị và dịch vụ hiện đại, một số xã nông thôn mới trên địa bàn đối mặt với nhiều khó khăn.

Nguyên nhân là do tốc độ đô thị hóa nhanh làm thu hẹp và phân tán manh mún đất nông nghiệp; môi trường đất, nước suy giảm… dẫn đến hiệu quả sử dụng đất thấp, thậm chí không ít nông dân bỏ đất hoang hóa.

Cùng với đó, tăng trưởng nông nghiệp có xu hướng chậm lại, hiệu quả và sức cạnh tranh chưa cao; khâu chế biến và an toàn thực phẩm chưa được coi trọng đúng mức…

Đẩy mạnh phát triển nông nghiệp đô thị

Từ thực trạng trên, TPHCM đã xây dựng “Chương trình phát triển nông nghiệp đô thị giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050” nhằm thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, phù hợp với bối cảnh đô thị của thành phố hiện nay.

Thực tế, mô hình nông nghiệp đô thị đã được TPHCM phát triển nhiều năm nay với các điển hình như Khu Nông nghiệp công nghệ cao, khu trồng lan phát triển kinh tế hộ gia đình tại xã Bình Hưng, nông dân xã nông thôn mới Bình Hưng, làng hoa phường Thới An, làng mai vàng Bình Lợi…

Chương trình phát triển nông nghiệp đô thị giai đoạn 2026-2030 tiến thêm một bước xác định địa vị chủ đạo của mô hình này trong công tác phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn tại TPHCM. Mục đích chính của chương trình là thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp đô thị hiện đại, ứng dụng công nghệ cao, tuần hoàn, hữu cơ phù hợp với diện tích đất nhỏ hẹp và các khoảng không gian trống trong nội đô và khu vực ven đô đang bị tác động mạnh của đô thị hóa.

Mục tiêu của thành phố khi phát triển mô hình này là nhằm cung cấp các sản phẩm nông nghiệp tươi sống chất lượng cao, an toàn cho nhu cầu tại chỗ; đồng thời tạo cảnh quan xanh - sạch - đẹp, cải thiện môi trường và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Khi phát triển hiệu quả, mô hình còn giúp tăng thu nhập và cải thiện mức sống của dân cư đô thị và ven đô; góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động và xây dựng đô thị thông minh, hiện đại.

Theo UBND TPHCM, phát triển nông nghiệp đô thị được xem là một chiến lược phát triển quan trọng của sự kết hợp hài hòa giữa sản xuất nông nghiệp và phát triển đô thị, tận dụng không gian sẵn có để tạo ra nhiều lợi ích như phân tích ở trên, góp phần hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới của thành phố.

Do đó, xây dựng chiến lược phát triển nông nghiệp đô thị có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với quy hoạch tổng thể của đô thị và tốc độ đô thị hóa là xu hướng chung của các quốc gia trên thế giới.