TPHCM và các đô thị đặc biệt được thí điểm loạt chính sách mới khác luật

Luật Phát triển đô thị gồm 5 chương, 66 điều và có hiệu lực từ 1/10, sau khi vừa được Quốc hội thông qua sáng 24/8, với 465/474 đại biểu Quốc hội có mặt tán thành.

Luật này quy định cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển thành phố là đô thị loại đặc biệt, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt.

TPHCM và thành phố khác là đô thị đặc biệt được áp dụng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt quy định tại luật này.

Thí điểm chính sách mới trong nhiều lĩnh vực

Luật Phát triển đô thị quy định TPHCM, thành phố khác là đô thị đặc biệt (gọi tắt là Thành phố) được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định.

Nhưng cũng theo quy định của luật, việc thực hiện thí điểm cơ chế, chính sách không thực hiện trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại quốc gia, tôn giáo và lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia.

Phạm vi thí điểm cơ chế, chính sách bao gồm:

- Mô hình mới về tổ chức bộ máy các cấp chính quyền của thành phố, mô hình quản trị, kiến tạo tiên tiến, hiện đại; chế độ công vụ, công chức;

- Mô hình kinh tế mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, đào tạo, văn hóa, thể thao, du lịch, y tế và chăm sóc sức khỏe;

- Mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp đô thị, nông nghiệp giảm phát thải khí nhà kính;

- Mô hình quản lý đô thị, nông thôn, không gian và phát triển bền vững;

- Phương thức khai thác, huy động, phân bố và sử dụng hiệu quả nguồn lực để phát triển và quản trị thành phố;

- Giải pháp xử lý các vấn đề ảnh hưởng nghiêm trọng, trực tiếp đến chất lượng sống của người dân hoặc sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố;

- Cơ chế, chính sách khác theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Trường hợp nào được thành lập Khu kinh tế đặc biệt?

Luật Phát triển đô thị đã dành riêng một chương quy định về cơ chế, chính sách phát triển Khu kinh tế đặc biệt.

Theo đó, xã, phường, đặc khu được công nhận là khu kinh tế đặc biệt khi đáp ứng các tiêu chí: Có vị trí chiến lược, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của đất nước; Có cảng hàng không quốc tế hoặc cảng biển loại I trở lên; Có không gian tương đối độc lập, dễ kiểm soát, có quy mô dân số, diện tích tự nhiên lớn.

Chính phủ công nhận khu kinh tế đặc biệt sau khi có chủ trương của cấp có thẩm quyền.

Liên quan nội dung này, báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật Phát triển đô thị nêu rõ luật đã chỉnh lý theo hướng bỏ quy định giao thẩm quyền cho HĐND ở khu kinh tế đặc biệt quyết định thử nghiệm có kiểm soát.

Với khu đô thị lấn biển, luật quy định rõ việc đầu tư, xây dựng, phát triển dự án khu đô thị lấn biển phải được thực hiện trên cơ sở đánh giá đầy đủ về điều kiện tự nhiên, địa chất… cũng như đánh giá tác động của dự án đến khu vực ven biển và các khu vực lân cận.

Khu đô thị lấn biển phải được quy hoạch, đầu tư, xây dựng hiện đại, xanh, thông minh theo hướng sử dụng hiệu quả tài nguyên biển và đất đai, tiết kiệm năng lượng, bảo đảm khả năng chống chịu và an toàn của hệ thống hạ tầng.

Luật cũng nêu rõ việc đầu tư, xây dựng và đưa khu đô thị lấn biển vào khai thác, sử dụng phải được thực hiện theo từng giai đoạn phù hợp với quy mô, khả năng đáp ứng của hạ tầng và yêu cầu bảo đảm an toàn công trình, bảo vệ môi trường.

Quốc hội giao Chính phủ quy định tiêu chí đối với dự án đầu tư xây dựng khu đô thị lấn biển để thu hút nhà đầu tư chiến lược, điều kiện xác định nhà đầu tư chiến lược để được hưởng cơ chế, chính sách theo quy định của luật này.

Về khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, luật bổ sung thẩm quyền của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định yêu cầu, điều kiện cụ thể của phòng giao dịch của chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong khu thương mại tự do nhằm kiểm soát chặt chẽ, hạn chế rủi ro về quản lý ngoại hối, phòng, chống và rửa tiền cũng như tránh tạo sức ép cạnh tranh lớn đối với các ngân hàng trong nước.

Cùng với đó, Chính phủ được bổ sung thẩm quyền trong việc quy định trình tự, thủ tục công nhận, gia hạn, tạm đình chỉ, đình chỉ việc áp dụng chế độ ưu tiên hải quan đối với khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, tạo cơ sở để hoàn thiện các cơ chế pháp lý cụ thể cho tổ chức thực hiện.

Về phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, luật điều chỉnh thẩm quyền quy định “điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép thành lập ngân hàng có hoạt động ngân hàng đầu tư tại Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, phát hành sản phẩm tài chính quốc tế thông qua Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam” từ Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế tại thành phố sang HĐND thành phố và bổ sung điều kiện phải có ý kiến của Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước.

Đồng thời, luật bổ sung quy định Thành viên Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam được cung cấp dịch vụ tài chính, dịch vụ hỗ trợ khác tại Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam theo Giấy phép thành lập và hoạt động cho tổ chức trong nước để giao dịch, thu hút vốn quốc tế.