Chủ động tháo dỡ, di chuyển công trình
Gần đây, các nhà hàng, cơ sở lưu trú và khu nuôi trồng thủy sản chung quanh Nhà thờ đổ Hải Lý đã tập trung máy móc, phương tiện và nhân lực để tháo dỡ, di chuyển tài sản đến những địa điểm được phép hoạt động. Đây là kết quả quá trình tuyên truyền, vận động của chính quyền địa phương nhằm từng bước giải tỏa các công trình vi phạm, trả lại không gian cảnh quan cho khu vực nhà thờ.
Gia đình ông Phạm Đình Cung đã kinh doanh dịch vụ ăn uống tại đây từ lâu. Vào những ngày cuối tuần, dịp nghỉ lễ, lượng du khách trong và ngoài nước đến tham quan, chụp ảnh khá đông. Hoạt động kinh doanh dịch vụ tại khu vực này từng tạo thêm nguồn thu nhập tốt cho gia đình.
Thực hiện chủ trương của địa phương về thu hồi đất chung quanh khu vực nhà thờ để phục vụ các dự án mới, gia đình ông Cung và các cơ sở kinh doanh tại đây đã đồng thuận, phối hợp. Từ đầu tháng 9, gia đình thuê nhân công, phương tiện tiến hành tháo dỡ, di chuyển tài sản đến địa điểm mới. Đến nay, phần lớn công việc đã hoàn thành và dự kiến hoàn tất trước ngày 30/9.
Ghi nhận tại hiện trường cho thấy, các hộ kinh doanh đã thực hiện khoảng 80% khối lượng công việc theo kế hoạch của địa phương. Việc này không chỉ góp phần bảo đảm tiến độ giải tỏa, mà còn thể hiện sự đồng thuận của người dân với chính quyền địa phương trong công tác chỉnh trang, bảo vệ cảnh quan khu vực.
UBND xã Hải Tiến cho biết, dọc khu vực bờ biển hiện có 23 công trình xây dựng trái phép, trong đó 12 công trình là nhà hàng, cơ sở kinh doanh ăn uống, chủ yếu tập trung quanh Nhà thờ đổ Hải Lý; số còn lại phục vụ nuôi trồng thủy sản. Các công trình được xây dựng tự phát, không phù hợp yêu cầu quản lý, sử dụng không gian ven biển. Việc tháo dỡ, di chuyển các công trình này đang nhận được sự đồng tình, ủng hộ của người dân, trong đó có đông đảo giáo dân địa phương.
Ông Nguyễn Văn Hòa, Trùm chánh giáo họ Thánh Tâm, xã Hải Tiến cho biết, tác động của biến đổi khí hậu và quá trình biển xâm thực đã khiến nhà thờ của giáo họ cùng làng mạc phải di chuyển vào phía trong đê. Phần còn lại của Nhà thờ đổ Hải Lý hiện nay trở thành dấu tích kiến trúc có giá trị lịch sử, văn hóa và tinh thần đối với cộng đồng giáo dân. Trước chủ trương giải tỏa các công trình chung quanh để nghiên cứu, xây dựng không gian du lịch mới, người dân rất phấn khởi, ủng hộ.
Bảo tồn chứng tích, phát huy giá trị cảnh quan
Theo các nguồn tài liệu, nhà thờ Hải Lý được xây dựng lần đầu năm 1877, công trình khi đó có quy mô nhỏ, chung quanh trồng cây chay nên còn được gọi là Nhà thờ Chay. Sau khoảng 40 năm, do ảnh hưởng biến đổi khí hậu, người dân phải di chuyển nhà thờ vào sâu phía trong khoảng 3 km so vị trí cũ. Năm 1917, nhà thờ được xây dựng lần thứ hai tại vị trí hiện nay, hoàn thành năm 1927, tháp chuông cao 27m, vòm thánh giá cao 15m, mang kiến trúc châu Âu với hệ thống cửa vòm và nhiều hoa văn trang trí. Đến nay, phế tích này là một trong số ít công trình còn lưu giữ được những dấu tích kiến trúc gồm tháp chuông, nền nhà thờ và một phần tường, trở thành dấu tích trực quan về sự biến đổi của không gian ven biển, đồng thời tạo nên một cảnh quan đặc trưng thu hút du khách.
Sau khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, khu vực ven biển xã Hải Tiến được xác định có giá trị trong nghiên cứu, bảo tồn các dấu tích địa chất, địa mạo và quá trình biến đổi đường bờ biển dưới tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng và các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Ngày 15/9/2026, UBND tỉnh Ninh Bình công nhận Nhà thờ đổ Hải Lý là Điểm du lịch Khu chứng tích biến đổi khí hậu. Đây là cơ sở quan trọng để địa phương xây dựng định hướng bảo tồn những dấu tích còn lại của công trình, đồng thời phát huy giá trị cảnh quan, lịch sử gắn với phát triển du lịch bền vững.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Hải Tiến Nguyễn Minh Định, sau khi các hộ dân hoàn thành việc tháo dỡ, di chuyển công trình, tài sản, địa phương sẽ từng bước chỉnh trang khu vực tháp chuông Nhà thờ đổ Hải Lý, tạo dựng không gian cảnh quan hài hòa, phục vụ nhu cầu tham quan, trải nghiệm của du khách, đồng thời nghiên cứu, kêu gọi doanh nghiệp đầu tư, khai thác hợp lý giá trị cảnh quan và lịch sử của khu vực.
Công Khang