PV: Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về thực trạng giảm nghèo và những chuyển biến trong đời sống người dân xã Trà Leng thời gian qua?
Ông Châu Minh Nghĩa: Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Trà Leng được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai xã Trà Dơn và Trà Leng trước đây. Hiện xã có 1.539 hộ dân, trong đó 557 hộ nghèo, chiếm 35,2%. Đây vẫn là thách thức lớn trong công tác phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Thời gian qua, Đảng bộ, chính quyền xã đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ sinh kế, tháo gỡ khó khăn, từng bước cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, địa hình miền núi chia cắt, sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào tự nhiên khiến việc giảm nghèo còn gặp nhiều trở ngại.
Kinh tế địa phương chủ yếu dựa vào nông nghiệp, trong đó cây dược liệu và cây quế được xác định là những cây trồng chủ lực. Dù có tiềm năng, cây quế vẫn gặp khó khăn về đầu ra, giá cả chưa ổn định. Đặc biệt, đây là cây trồng dài ngày, có diện tích phải mất 15-20 năm mới đến kỳ khai thác, khiến người dân khó có nguồn thu nhập thường xuyên.
Vì vậy, xã định hướng phát triển cây quế gắn với xây dựng vùng nguyên liệu, nâng cao giá trị sản phẩm, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Cùng với đó, địa phương chú trọng bảo tồn văn hóa truyền thống, quảng bá hình ảnh quê hương, hướng đến xây dựng Trà Leng thành điểm đến thân thiện, giàu bản sắc.
PV: Trà Leng có nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc. Địa phương xác định vai trò của việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa trong phát triển kinh tế, giảm nghèo như thế nào?
Ông Châu Minh Nghĩa: Đồng bào Ca Dong và M'Nông chiếm khoảng 97% dân số toàn xã, với nhiều giá trị văn hóa đặc sắc được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, một số phong tục, tập quán và nét văn hóa truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một.
Chúng tôi xác định công tác bảo tồn văn hóa không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống mà còn hướng đến khai thác hiệu quả các giá trị này, biến văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Địa phương sẽ phối hợp với già làng, nghệ nhân và cộng đồng phục dựng lễ hội, duy trì sinh hoạt truyền thống, khuyến khích thế hệ trẻ tìm hiểu, gìn giữ bản sắc dân tộc.
Trà Leng có thể kể câu chuyện về vùng đất anh hùng, truyền thống cách mạng, văn hóa Ca Dong, M'Nông gắn với câu chuyện cây quế. Qua đó, cây quế không chỉ là sản phẩm nông nghiệp mà còn trở thành dấu ấn nhận diện của địa phương. Khi văn hóa được phát huy đúng hướng, đây sẽ là lợi thế thu hút du khách, quảng bá sản phẩm và tạo thêm việc làm, thu nhập cho người dân.
PV: Xã Trà Leng có những tiềm năng, lợi thế gì để phát triển du lịch cộng đồng và biến giá trị văn hóa bản địa thành sản phẩm du lịch đặc trưng?
Ông Châu Minh Nghĩa: Trà Leng có lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, hệ sinh thái miền núi và văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, những tiềm năng này vẫn chưa được khai thác tương xứng. Địa phương đang từng bước giới thiệu các điểm đến gắn với cảnh quan thiên nhiên, trong đó có các khu vực thác.
Đặc biệt, chúng tôi chú trọng khai thác giá trị khu dân cư Bằng La, nơi gắn với sự kiện sạt lở đất đau thương năm 2020. Sau thiên tai, nhờ sự chung tay hỗ trợ của Đảng, Nhà nước, các tổ chức, doanh nghiệp và nhà hảo tâm trong, ngoài nước, một khu dân cư mới đã được xây dựng, trở thành nơi an cư của người dân.
Bằng La không chỉ mang ý nghĩa tái thiết sau thiên tai mà còn là biểu tượng của tinh thần đoàn kết, sẻ chia và nghị lực vượt khó. Chúng tôi mong muốn xây dựng nơi đây thành điểm đến để du khách tìm hiểu câu chuyện về con người và hành trình hồi sinh của Trà Leng.
Định hướng của xã là kết nối Bằng La với lễ hội truyền thống, không gian văn hóa Ca Dong, M'Nông, trải nghiệm đời sống bản địa, ẩm thực và các sản phẩm từ cây quế. Phát triển du lịch cộng đồng phải dựa trên giá trị thực, lấy người dân làm chủ thể, vừa tạo trải nghiệm riêng cho du khách, vừa mang lại sinh kế cho cộng đồng.
PV: Để người dân trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ phát triển du lịch cộng đồng, địa phương có giải pháp gì về hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề và tạo việc làm, thưa ông?
Ông Châu Minh Nghĩa: Quan điểm của xã là người dân phải thực sự trở thành chủ thể trong phát triển kinh tế và du lịch cộng đồng. Các mô hình sinh kế cần xuất phát từ nhu cầu, điều kiện thực tế, lợi thế đất đai và khả năng lao động của từng hộ.
Địa phương tiếp tục khuyến khích phát triển cây dược liệu, trong đó cây quế là cây trồng chủ lực. Đồng thời, định hướng nâng cao kỹ năng cho người dân để tham gia các hoạt động du lịch như đón tiếp khách, giới thiệu văn hóa bản địa, chế biến ẩm thực, quảng bá sản phẩm đặc trưng và khôi phục nghề truyền thống.
Xã sẽ tranh thủ các nguồn lực, phối hợp với doanh nghiệp và đơn vị liên quan để hỗ trợ xây dựng mô hình sinh kế phù hợp. Mục tiêu là để người dân vừa gìn giữ văn hóa dân tộc, vừa có thêm việc làm, thu nhập từ các hoạt động du lịch, dịch vụ và sản xuất tại địa phương.
PV: Công tác tuyên truyền, vận động được địa phương thực hiện như thế nào nhằm nâng cao nhận thức, khơi dậy ý chí tự lực vươn lên thoát nghèo và phát huy vai trò chủ thể của người dân?
Ông Châu Minh Nghĩa: Là xã miền núi cao, địa hình chia cắt, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 97% dân số, Trà Leng xác định tuyên truyền, vận động là nhiệm vụ rất quan trọng trong công tác giảm nghèo.
Hiện xã có 2/6 thôn thuộc diện “ba không”, tức không có đường giao thông, không có điện và không có sóng điện thoại. Đời sống người dân tại những khu vực này còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao.
Địa phương xác định Nhà nước tập trung đầu tư hạ tầng thiết yếu, tháo gỡ các điểm nghẽn; người dân cần phát huy tinh thần tự lực, tự cường, chủ động sản xuất, bảo đảm an ninh lương thực và từng bước cải thiện đời sống.
Đảng bộ, chính quyền xã thường xuyên cử cán bộ xuống cơ sở, gặp gỡ, tuyên truyền, vận động bà con thực hiện chủ trương, chính sách và tích cực tham gia phát triển kinh tế. Chúng tôi mong muốn người dân hiểu rằng thoát nghèo không thể chỉ trông chờ vào hỗ trợ mà phải chủ động vươn lên, tận dụng các nguồn lực để phát triển sản xuất. Cùng với đó, xã tiếp tục ưu tiên đầu tư hạ tầng, cải thiện điều kiện đi lại và tiếp cận thông tin cho người dân.
PV: Những định hướng, giải pháp trọng tâm của địa phương trong thời gian tới để gắn kết giảm nghèo bền vững, bảo tồn văn hóa truyền thống và phát triển du lịch cộng đồng là gì, thưa ông?
Ông Châu Minh Nghĩa: Thời gian tới, Trà Leng tiếp tục xác định cây quế là cây trồng chủ lực, đồng thời phát huy bản sắc văn hóa Ca Dong, M'Nông để hình thành những sản phẩm du lịch cộng đồng đặc trưng.
Trước hết, xã ưu tiên đầu tư hạ tầng, nhất là giao thông, nhằm giảm chi phí vận chuyển, tạo thuận lợi cho sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Cùng với đó, vận động người dân hình thành các vùng chuyên canh quế có quy mô phù hợp, bảo đảm chất lượng và ổn định nguồn nguyên liệu để thu hút doanh nghiệp liên kết sản xuất, chế biến sâu.
Địa phương cũng tăng cường kết nối doanh nghiệp để phát triển sản phẩm OCOP, nghiên cứu các sản phẩm mới từ cây quế có giá trị gia tăng và sức cạnh tranh cao. Đồng thời, phối hợp tổ chức lễ hội, hội thảo, chương trình quảng bá, xúc tiến đầu tư nhằm giới thiệu tiềm năng, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Về văn hóa, xã tiếp tục phối hợp với già làng, nghệ nhân và cộng đồng phục dựng những giá trị có nguy cơ mai một. Về lâu dài, chúng tôi sẽ kết nối văn hóa, cảnh quan thiên nhiên, khu dân cư Bằng La và sản phẩm cây quế để hình thành các sản phẩm du lịch mang dấu ấn riêng.
Giảm nghèo bền vững ở Trà Leng cần có sinh kế ổn định, sản phẩm hàng hóa và thị trường tiêu thụ. Quan trọng nhất, người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà phải thực sự là chủ thể tham gia, gìn giữ và tạo dựng giá trị cho quê hương. Chúng tôi kỳ vọng Trà Leng sẽ từng bước đổi thay, nâng cao đời sống nhân dân và trở thành điểm đến mang đậm bản sắc văn hóa giữa đại ngàn Đà Nẵng.
PV: Xin cám ơn ông