Trách nhiệm nghiệm thu, thẩm quyền và quy trình kiểm tra về phòng cháy, chữa cháy

Nghị định số 347/2026/NĐ-CP vừa bổ sung nhiều quy định liên quan hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu, phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Văn bản này đồng thời sửa đổi một số nội dung tại Nghị định số 169/2025/NĐ-CP, Nghị định số 105/2025/NĐ-CP, Nghị định số 106/2025/NĐ-CP và Nghị định số 282/2025/NĐ-CP. Trong đó, nhóm quy định về nghiệm thu, thẩm quyền kiểm tra và quy trình kiểm tra phòng cháy, chữa cháy được điều chỉnh theo hướng phân định rõ hơn trách nhiệm giữa các chủ thể liên quan. Đối với Nghị định số 105/2025/NĐ-CP ngày 15/5/2025, Nghị định mới tập trung sửa đổi trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và chủ phương tiện giao thông. Các chủ thể này phải tổ chức nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy theo đúng yêu cầu, bảo đảm công trình hoặc phương tiện đáp ứng điều kiện an toàn trước khi đưa vào sử dụng. Quy định mới giúp nhấn mạnh trách nhiệm trực tiếp của những người tổ chức xây dựng, quản lý công trình hoặc sở hữu phương tiện trong việc bảo đảm an toàn phòng cháy. Đây cũng là cơ sở để hạn chế tình trạng chỉ chờ cơ quan quản lý kiểm tra, trong khi trách nhiệm tự kiểm soát, nghiệm thu của chủ thể liên quan chưa được thực hiện đầy đủ. Theo nội dung được Nhân Dân thông tin, Nghị định số 347/2026/NĐ-CP còn quy định cụ thể hơn về nội dung và thẩm quyền kiểm tra phòng cháy, chữa cháy. Việc kiểm tra được giao cho cơ quan Công an và cơ quan chuyên môn về xây dựng do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phân công, phân cấp thực hiện. Cách quy định này nhằm làm rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm kiểm tra, phạm vi kiểm tra đến đâu và việc phân công, phân cấp được triển khai như thế nào. Bên cạnh các cơ quan cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp xã cũng tham gia thực hiện nhiệm vụ theo phân cấp, trong phạm vi quản lý được giao. Sự tham gia của cấp xã giúp hoạt động quản lý phòng cháy, chữa cháy bám sát địa bàn hơn, nhất là đối với những cơ sở thuộc phạm vi quản lý trực tiếp tại địa phương. Một điểm đáng chú ý khác là Nghị định số 347/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung trình tự, thủ tục kiểm tra định kỳ về phòng cháy, chữa cháy. Theo đó, cơ quan Công an, cơ quan chuyên môn về xây dựng và Ủy ban nhân dân cấp xã theo phân cấp có trách nhiệm tổ chức kiểm tra định kỳ. Đối tượng kiểm tra gồm các cơ sở thuộc phạm vi quản lý, các công trình xây dựng phải thẩm duyệt hoặc thẩm định thiết kế phòng cháy, chữa cháy trong quá trình thi công. Các phương tiện giao thông thuộc diện phải kiểm tra theo quy định cũng nằm trong phạm vi thực hiện, qua đó mở rộng cách tiếp cận quản lý theo từng nhóm đối tượng. Quy định này tạo khung kiểm tra tương đối đầy đủ, từ cơ sở đang hoạt động đến công trình trong quá trình xây dựng và phương tiện giao thông có liên quan. Để hoạt động kiểm tra diễn ra chủ động, trước ngày 15/12 hằng năm, cơ quan có thẩm quyền phải xây dựng kế hoạch kiểm tra định kỳ cho năm tiếp theo. Kế hoạch phải xác định các cơ sở, công trình và phương tiện giao thông thuộc phạm vi quản lý, giúp các hoạt động kiểm tra có định hướng và hạn chế tùy tiện. Tuy nhiên, kế hoạch kiểm tra không bị cố định tuyệt đối, bởi cơ quan có thẩm quyền được điều chỉnh khi cần thiết theo tình hình quản lý thực tế. Việc cho phép điều chỉnh giúp cơ quan chức năng phản ứng phù hợp trước những thay đổi phát sinh, đồng thời vẫn duy trì yêu cầu lập kế hoạch từ đầu năm. Nhìn tổng thể, các sửa đổi nhằm làm rõ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và chủ phương tiện giao thông. Nghị định cũng cụ thể hóa thẩm quyền, tần suất và trình tự kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước, hướng tới hoạt động thống nhất, minh bạch và có căn cứ pháp lý rõ ràng. Nghị định số 347/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 15/9/2026, các tổ chức và cơ quan liên quan cần chuẩn bị thực hiện theo quy định mới.