BÀI HÁT TẶNG BẠN
Đêm trước ngày xuất quân, ngồi bên đống lửa tôi hát bài Người Hà Nội của Nguyễn Đình Thi tiễn bè bạn. Nghe xong mọi người đều khóc. Bỗng một bạn thốt lên: "Sao mày không viết một bài hát để tặng bọn tao trước khi lên đường mà phải hát bằng bài của người khác. Họ không ở đây, không thể viết được bằng mày". Câu nói ấy của bạn đã làm tôi thao thức suốt đêm. Thế là vùng dậy ngồi viết.
Nhạc sĩ Trần Tiến những năm tuổi trẻ
ẢNH: NHẠC SĨ TRẦN TIẾN CUNG CẤP
Khi ấy tôi chỉ viết lời và hát lên giai điệu (chứ có biết nốt nhạc đâu mà viết). Sáng hôm sau, trên khắp núi đồi, đoàn quân thanh niên xung phong đã hành quân với giai điệu: "Bạn thanh niên ơi! Ta cùng nhau lên đường…". Đó là giây phút thiêng liêng và xúc động đầu tiên trong cuộc đời tôi.
8 tháng sau, bỗng một ngày tôi nhận được giấy báo đến nhận giải nhất cuộc thi sáng tác Tiếng hát át tiếng bom cho bài hát Bài ca thanh niên ra tiền tuyến. Giải thưởng là 80 đồng nhuận bút và một cây bút Kim Tinh. Thì ra, trong một lần nghe được bài hát đó, nhạc sĩ Đỗ Nhuận (lúc đó là Tổng thư ký Hội Nhạc sĩ VN) đã lấy bản nhạc được nhạc công chơi đàn accordion là anh Sĩ Năng ký âm lại và gửi tham dự cuộc thi.
Sau đó tôi còn có chuyến công tác ở Lào cùng đoàn công tác của Hoàng thân Souphanouvong. Chuyến đi cũng đem lại cho tôi nhiều cảm xúc để sáng tác bài Cô gái Sầm Nưa. Tác phẩm này cũng đoạt giải A của Hội Nhạc sĩ VN.
Ngày đó, những người trẻ chúng tôi hâm mộ người cộng sản trẻ tuổi Pavel Korchagin với câu nói: "Đời người chỉ sống có một lần, sống sao cho khỏi hoài, khỏi phí". Sức mạnh của câu nói đó thật kinh khủng. Cả tuổi trẻ của tôi và những người bạn cùng thế hệ đã lớn lên cùng những ca khúc Nga lãng mạn, tuyệt vời, mơ mộng với những tác phẩm văn học, điện ảnh bất hủ của nước Nga.
KÝ ỨC CHIẾN TRANH ĐEO ĐẲNG
Năm 1971, một lần nữa tôi trở lại Trường Sơn phục vụ chiến dịch Đường 9 Nam Lào. Mấy tháng trời theo đường mòn 559, chui dưới tán cây, hang đá, hở một chút máy bay OV-10 phát hiện là... ăn đòn. Những ngày ở chiến trường, đang hát gặp địch, lính bắn cứ bắn, lính nghe cứ nghe. Chuyện nay sống mai chết là chuyện xảy ra như cơm bữa. Người sống vừa đứng đấy, mấy phút sau đã không còn, người đã được báo tin là chết bất chợt trở về. Lớp 8C Trưng Vương Hà Nội của tôi sau này đi thanh niên xung phong gần hết. Những tháng ngày ở Trường Sơn mãi ghi dấu trong ký ức của tôi.
Nhạc sĩ Trần Tiến hiện sống cùng gia đình tại Vũng Tàu
ẢNH: LÊ CÔNG SƠN
Tôi luôn thấy mình đâu đã trả được ơn người cho tôi trở về yên vui cuộc sống hôm nay. Ngày ấy, đứng giữa mặt trận, trong khói bom mịt mù, giữa máu đồng đội và nước mắt người thân chảy, giữa tàn phá và mất mát trên quê hương, tôi nghe tiếng hát căm thù của nhân loại chống chiến tranh. Dòng nhạc ấy chảy qua mọi biên giới trong tôi, không phân biệt dân tộc, chính kiến. Tiếng hát nào cũng cần cho cuộc chiến, miễn là phải đẹp và hấp dẫn. Và cho tới những năm tháng sau này, dòng cảm xúc sáng tác của tôi vẫn thuộc về cánh rừng ấy, màu áo ấy, những con người đã sống và đã chết. Những cảm xúc đó luôn đầy ắp trong tôi qua những ca khúc Những đôi mắt mang hình viên đạn, Điệp khúc tình yêu, Tạm biệt chim én, Giai điệu Tổ quốc, Mùa xuân gọi, Có một thời như thế, Vết chân tròn trên cát…
Tôi là người lính, gặp một người bạn trên chiến trường nhờ nhắn lại: Sau chiến tranh nói giùm rằng mình yêu cô ấy. Thay vì lời nói, tôi làm bài hát Điệp khúc tình yêu: "... Nhớ cái hôn đầu tiên anh chưa dành cho em. Nhớ bản tình ca đầu tiên anh chưa dành cho em. Tuổi trẻ của chúng ta đã đi qua chiến tranh. Nhớ cái hôn đầu tiên là hôn lên đôi mắt người bạn đã hy sinh... Bản tình ca đầu tiên là hành khúc lên đường…".
Chiến tranh đeo đẳng mãi trong ký ức của tôi, muốn xóa nó đi để sống trong hòa bình mà không được. Nhiều khi đi trong rừng, tôi vẫn giật mình vì tưởng nghe tiếng bom ở đâu đó. Nhiều đêm mơ thấy máu chảy đỏ sông. Bạn tôi, Nguyễn Cường, thường thấy điều đó trong những chuyến đi của tôi. Ví dụ khi các bạn đang vui vẻ, tôi vào rừng mắc võng nằm khóc một mình, vì nhớ Trường Sơn... (còn tiếp).
(Nhà báo Việt Hà chấp bút. Trích từ sách Trần Tiến - Người hát thơ mình do Đông A và NXB Hội Nhà văn ấn hành)