Ngày 9/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Truth Social rằng Nga sẽ cung cấp hơn 4 triệu tấn dầu diesel cho thị trường toàn cầu, theo thỏa thuận vừa đạt được với Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Theo đó, Nga cung cấp ngay cho thế giới 300.000 tấn dầu diesel, tăng lên 500.000 thùng vào tháng 11 và 1 triệu thùng sau đó. Tùy tình hình các nhà máy lọc dầu tại Nga, Moskva có thể bán thêm 3 triệu thùng diesel nữa.
Điện Kremlin cũng xác nhận Nga "sẵn sàng cung cấp dầu và các sản phẩm lọc dầu cho Mỹ và thế giới".
Bộ Tài chính Mỹ tạm thời gỡ trừng phạt cho dầu diesel Nga đến tháng 4/2027. Mỹ không nhập khẩu dầu hoặc khí đốt từ Nga kể từ năm 2022, khi xung đột tại Ukraine nổ ra, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA).
Giá dầu diesel toàn cầu tăng vọt thời gian qua, do Ukraine tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga, buộc nước này cấm xuất khẩu loại nhiên liệu này. Iran và lực lượng Houthi do nước này hậu thuẫn cũng tấn công các nhà máy lọc dầu ở Trung Đông, khiến nguồn cung càng thắt chặt.
Tổng thống Mỹ đang chịu sức ép phải hành động để hạ giá nhiên liệu trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng tới. Ông có ít lựa chọn để hạ giá, khi hạ tầng lọc dầu toàn cầu đang chịu thiệt hại từ các cuộc xung đột. Tháng trước, Mỹ từng cân nhắc cấm xuất khẩu dầu diesel, nhưng sau đó không áp dụng khi các lãnh đạo ngành lọc dầu cảnh báo viêc này chỉ khiến giá tăng cao.
Giá dầu diesel tại Mỹ lập tức giảm 5% sau thông báo của ông Trump, về 4,64 USD một gallon (1,23 USD một lít). Dù vậy, các nhà phân tích cho rằng thỏa thuận khó có tác dụng lâu dài.
"Tôi không thể phóng đại hiệu quả của việc này", Rory Johnston - nhà phân tích thị trường dầu tại CommodityContext.com cho biết trên X. Ông giải thích trước khi các nhà máy lọc dầu của Nga bị tấn công, nước này vốn đã xuất khẩu nhiều dầu diesel hơn mức trong thỏa thuận.
"Đây rõ ràng không phải là cách khắc phục vấn đề, mà chỉ là một nguồn cung bổ sung giúp giảm bớt áp lực cho thị trường dầu diesel đang rất khan hiếm", Jim Mitchell - nhà phân tích tại công ty tư vấn Wood Mackenzie, cho biết.
Giá dầu diesel tại Mỹ đã tăng 70% kể từ khi xung đột Trung Đông diễn ra cuối tháng 2. Giá vẫn ở mức cao bất chấp các động thái gần đây của ông Trump nhằm tăng nguồn cung nhiên liệu này. Đó là gây sức ép buộc các đồng minh giải phóng kho dự trữ khẩn cấp và cho phép phương tiện sử dụng dầu diesel nhuộm, vốn thường dùng cho máy móc nông nghiệp.
Clayton Seigle - chiến lược gia năng lượng tại Trung tâm Quốc tế học và Chiến lược (CSIS) cũng nhận xét giá dầu "sẽ không có ảnh hưởng nhiều". Tuy nhiên, Seigle cho biết thỏa thuận mới "mang lại lợi ích lớn cho Nga và ông Putin". Moskva tìm cách bán hết lượng dầu diesel mùa hè để chuyển sang các loại dầu diesel mùa đông nặng hơn và dầu ở Bắc Cực mà nước này cần trong những tháng tới.
"Việc này giống như sắp xếp lại ghế trên boong tàu thôi", Michael Lynch - nhà nghiên cứu tại tổ chức Energy Policy Research Foundation nhận định.
Ông nói thêm, "nếu chúng ta mua dầu diesel từ Nga, về cơ bản các khách hàng hiện tại của họ sẽ không nhận được số dầu này và phải tìm nguồn cung ở nơi khác. Tức là giá vẫn ở mức hiện nay"
Người dân bơm dầu diesel tại một trạm xăng ở Nice (Pháp). Ảnh: Reuters
Nga - nước xuất khẩu dầu diesel lớn của thế giới đã cấm bán diesel ra quốc tế từ tháng 7 để đảm bảo nguồn cung trong nước, sau các cuộc tấn công liên tiếp của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết sản lượng dầu diesel của Nga đã giảm khoảng 30%.
Nói trên hãng thông tấn TASS, Phó thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết nước này "ngay lập tức bắt đầu dỡ bỏ các hạn chế xuất khẩu dầu diesel sớm hơn kế hoạch". Ông khẳng định Moskva có thể bắt đầu cung cấp dầu diesel cho Mỹ ngay tháng này, đồng thời thị trường trong nước của Nga vẫn được "cung ứng đầy đủ".
Dù vậy, Gregory Brew - nhà phân tích tại Eurasia Group cho rằng "đây cũng chỉ là biện pháp chữa cháy tạm thời".
"Tôi cũng nghi ngờ ông Putin kỳ vọng Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu để đổi lấy thỏa thuận này. Rất khó hình dung Tổng thống Volodymyr Zelensky sẽ hợp tác", Gregory Brew nói.
Hà Thu (theo Reuters, AP, CNN)