Bỏ qua điều hướng
•

Tranh giành quyền lực bùng phát tại Tòa án Hiến pháp ở Ba Lan

Tranh giành quyền lực bùng phát tại Tòa án Hiến pháp ở Ba Lan
Nguồn ảnh: VietnamNet

Cuộc tranh giành quyền kiểm soát tòa án cấp cao nhất Ba Lan giữa Tổng thống Karol Nawrocki và chính phủ trung dung, ủng hộ Liên minh châu Âu (EU) đã leo thang nghiêm trọng vào tối 30/10.

Theo đài RT, cảnh sát chống bạo động đã bao vây Tòa án Hiến pháp tại thủ đô Warsaw của Ba Lan sau khi trên trang web của tòa xuất hiện thông báo cho biết Chánh án Bogdan Swieczkowski và Phó chánh án Bartlomiej Sochanski đã bị đình chỉ chức vụ. Hồ sơ của hai người này cũng đã bị gỡ khỏi trang web.

Ngay sau đó, tài khoản chính thức của Tòa án Hiến pháp Ba Lan trên mạng xã hội X tuyên bố trang web của cơ quan này đã bị "chiếm quyền kiểm soát trái pháp luật", đồng thời khẳng định cả hai quan chức vẫn tại vị. "Tất cả những người tham gia vào các hành động này đều đang phạm tội đảo chính", tài khoản trên tuyên bố.

Anna Korwin-Piotrowska, người ra quyết định đình chỉ hai quan chức trên, cũng tự đảm nhận vai trò quyền Chánh án Tòa án Hiến pháp với lý do bà là thẩm phán có thâm niên cao nhất. Tuy nhiên, ban lãnh đạo hiện tại của tòa án đã bác bỏ thẩm quyền của bà Korwin-Piotrowska và khẳng định ông Swieczkowski vẫn là chánh án.

Hàng nghìn người Ba Lan tập trung trước tòa nhà Tòa án Hiến pháp ở Warsaw. Video: Europa.com

Những người biểu tình tập trung bên ngoài trụ sở tòa đã lên án điều họ cáo buộc là "hành động tấn công Tòa án Hiến pháp" của Thủ tướng Donald Tusk. 

Theo Hãng thông tấn Ba Lan (PAP), ông Swieczkowski đã tiến vào khuôn viên tòa án sau khi những người ủng hộ ông dùng cưa phá khóa cổng. Sau đó, ông rời khỏi khu vực này và kêu gọi mọi người giữ bình tĩnh.

Trong khi đó, cảnh sát thiết lập thêm một vành đai an ninh bên ngoài tòa án. Ba người đã bị bắt giữ vì trèo qua hàng rào.

Cảnh sát cho biết họ triển khai lực lượng theo yêu cầu của Tổng công tố viên và bà Korwin-Piotrowska. Các yêu cầu này viện dẫn những mối đe dọa tiềm tàng đối với các thẩm phán, nhân viên tòa án cũng như nguy cơ mất trật tự công cộng.

Cảnh sát phủ nhận việc tiến vào bên trong tòa nhà, khẳng định hoạt động của họ chỉ giới hạn trong khuôn viên tòa án và các khu vực công cộng xung quanh.

Thủ tướng Tusk bảo vệ những hành động mà ông mô tả là nỗ lực khôi phục pháp quyền sau thời kỳ cầm quyền của đảng bảo thủ Luật pháp và Công lý (PiS). 

Tổng thống Karol Nawrocki đã rút ngắn chuyến thăm Senegal theo kế hoạch và cho máy bay quay trở lại Ba Lan khi cuộc khủng hoảng leo thang. Sau khi hạ cánh xuống Warsaw, ông Nawrocki tổ chức cuộc họp khẩn cấp với ông Zbigniew Kapinski, người đứng đầu Tòa án Tối cao Ba Lan. Văn phòng tổng thống cho biết ông Nawrocki cũng sẽ gặp ông Swieczkowski.

Ở Ba Lan, Tòa án Hiến pháp có nhiệm vụ xem xét tính phù hợp của các đạo luật với hiến pháp, trong khi Tòa án tối cao xem xét các phán quyết của tòa cấp dưới và giám sát hệ thống tư pháp thông thường.

Tòa án Hiến pháp Ba Lan hiện vẫn chịu sự kiểm soát của các thẩm phán được PiS bổ nhiệm trước khi ông Tusk lên nắm quyền vào năm 2023. Ông Tusk đã vướng vào cuộc đối đầu kéo dài với ông Nawrocki và PiS liên quan đến việc bổ nhiệm thẩm phán. Ông Nawrocki từ chối thực hiện nghi thức tuyên thệ nhậm chức cho 5 thẩm phán do quốc hội bầu, trong khi ban lãnh đạo hiện tại của Tòa án Hiến pháp cũng phản đối thẩm quyền đảm nhận chức vụ của những người này.

Căng thẳng chính trị tại Ba Lan vừa bước sang nấc thang mới khi trụ sở Tòa án Hiến pháp ở thủ đô Warsaw bị cảnh sát chống bạo động phong tỏa tối 30/10. Sự việc bùng phát sau khi trang web của cơ quan này phát thông báo đình chỉ Chánh án Bogdan Swieczkowski cùng Phó chánh án Bartlomiej Sochanski, đồng thời bà Anna Korwin-Piotrowska tuyên bố quyền tiếp quản với tư cách thẩm phán thâm niên nhất. Ngay lập tức, ban lãnh đạo đương nhiệm bác bỏ động thái trên, tố cáo đây là hành vi chiếm quyền bất hợp pháp và cấu thành tội đảo chính. Hàng nghìn người biểu tình ủng hộ phe tư pháp truyền thống đã tập trung bên ngoài tòa nhà để phản đối chính sách can thiệp của chính phủ do Thủ tướng Donald Tusk đứng đầu. Trong bối cảnh đám đông dùng cưa phá khóa cổng và ba người bị bắt giữ vì trèo rào, cảnh sát tuyên bố chỉ lập vành đai bảo đảm an ninh trật tự theo đề nghị từ Tổng công tố viên chứ không xâm nhập bên trong. Động thái trên được ông Tusk lý giải là bước đi cần thiết nhằm khôi phục pháp quyền sau thời kỳ nắm quyền của đảng Luật pháp và Công lý. Trước diễn biến leo thang nghiêm trọng, Tổng thống Karol Nawrocki đã lập tức rút ngắn chuyến công du Senegal để bay khẩn cấp về Warsaw hội đàm với lãnh đạo Tòa án Tối cao Zbigniew Kapinski. Cuộc khủng hoảng hiện nay bắt nguồn từ thế giằng co pháp lý kéo dài khi Tòa án Hiến pháp phần lớn vẫn do các nhân sự thời tiền nhiệm nắm giữ quyền phán quyết. Việc người đứng đầu nhà nước kiên quyết từ chối làm lễ tuyên thệ cho 5 thẩm phán mới do quốc hội bầu đang đẩy hệ thống tư pháp Ba Lan vào tình trạng phân liệt sâu sắc.
amung